Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/699 K.2021/422

Mahkememizde görülmekte olan istirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının keşidecisi ... olan ...Şubesine ait ... nolu ... tarihli ....-TL bedelli, ... nolu ... tarihli ....-TL bedelli ve ... nolu ... tarihli ....-TL bedelli çeklerin lehtarı ve meşru hamili olduğunu, söz konusu çeklerin davacının elinde iken kaybolduğunu, çeklerin iptali için Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

Esas sayılı dosyası ile çek zayi davası açtıklarını, işbu davada ...'un davaya müdahil olduğunu ve söz konusu çeklerin elinde olduğunu, çekler üzerine konulan tedbirlerin kaldırılmasını talep ettiğini, mahkemece kendilerine menfi tespit-istirdat davası açmak üzere süre verildiğini, davalı ile müvekkili arasında herhangi bir ticari münasebet bulunmadığını, çeklerin davalıya ne zaman ve nasıl geçtiğinin belli olmadığını, davacıdan haksız yere ...-TL alacaklı olduğunu beyan eden davalının kötü niyetli olduğunu belirterek,

çeklerin istirdatına ve davalı aleyhine %20'den az olmamak üzere tazminata hükmolunması karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili ... tarihli dilekçesi ile; ... Şubesi’ne ait ... numaralı, ... tarihli ve ...-TL bedelli, çek için de Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile çek zayi davası açıldığını, huzurdaki davada ise söz konusu çek maddi hata ile dilekçeye eklendiğini, belirterek ...Şubesi’ne ait ... numaralı, ... tarihli çek ve ...Şubesi’ne ait ... numaralı, ... tarihli çekten kaynaklı toplam ...-TL bedellin istirdatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava arabuluculuk yoluna başvurulmaksızın açıldığını. dava şartının dava açılmadan evvel sağlanması zorunlu olduğunu, dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, davalının elinde yalnızca ... ve ... nolu çekler bulunduğunu, bedelleri de toplam ...

TL olduğunu, bu çekler dışında karşı tarafla ilişkili başka bir çek bulunmadığını, davalının tahsil etmiş olduğu ..., ... nolu çekler bakımından iyi niyetli 3. kişi durumunda olduğunu, davacı tarafından çekler ciro edilerek, ... asansör firmasına verildiğini, ... asansör firması tarafından da ciro edilerek davalıya verildiğini, söz konusu ciro silsilesinde hiçbir hukuka aykırılık bulunmadığını, davalının hiçbir sorumluluğu bulunmadığını, davalının çekin keşidecisi ve ciro silsilesinde mevcut tarafların hiçbiri ile akrabalığı ve süre gelen bir dostluğu bulunmadığını, çekleri iyi niyetle iktisap ettiğini,

davalının kötü niyetle hareket ettiği yönünde bir ispat söz konusu olmadığı sürece, işbu davadaki taleplerin hiçbiri davalıya karşı geçerli olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVA

Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesi uyarınca açılan çek istirdadı istemine ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ

Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4. ve 5. maddeleri gereğince görev kurallarına; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 5 vd. maddelerinde belirtilen yetki kurallarına uygun olarak görevli ve yetkili Antalya Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmıştır.

Dava konusu çeklere ilişkin kayıtlar ilgili bankadan celp olunmuştur.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesi şöyledir; "(1) Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür."

Senedin kimin elinde olduğu belli ise bu kişiye karşı istirdat davası açılır. İstirdat davası olarak nitelenen bu dava özü itibariyle menkullerin iadesini sağlamak için açılan menkul davası niteliğindedir.

Medeni hukukta bu dava gasp, çalınma veya ziya hâllerinde sadece kötü niyetli değil, iyi niyetli hamile karşı da açılmakta ise de, kambiyo senetleri yönünden bir sınırlama getirilmiş ve aynî haklardaki genel prensipten ayrılmak suretiyle, söz konusu davanın yalnızca kötü niyetli veya senedi iktisabında ağır kusuru bulunan kimselere karşı açılabileceği esası benimsenmiştir.

Bu tür davalarda, davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir (Öztan, Fırat. Kıymetli Evrak Hukuku 23. Baskı, Ankara 2019, s. 61vd.).

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesi uyarınca rıza hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

Bu durum karşısında davada ispat yükü çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldırır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 17/04/2019 tarih 2019/1464E. 2019/3080K. sayılı kararı, aynı mahiyette Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 15/05/2018 tarih 2016/11622E. 2018/3603K. sayılı kararı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 23/10/2013 tarih 2013/1488E. 2013/18576K. sayılı kararı).

Davamıza gelince; davacı, ...Şubesi’ne ait ... numaralı, ... tarihli çek ve ...Şubesi’ne ait ... numaralı, ... tarihli çekten kaynaklı toplam ...-TL bedellin kaybolduğunu belirterek davalıdan istirdatına karar verilmesini talep etmiştir. İstirdat davası özü itibariyle menkullerin iadesini sağlamak için açılan menkul davası niteliğindedir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesi uyarınca rıza hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

Bu durum karşısında davada ispat yükü çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldırır. İspat yükü üstünde olan davacının davasını ispat edemediğinden davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır