Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/147 K.2021/208

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı dava dilekçesinde özetle; ...-... yılları arasında ...bünyesinde yer alan .... Ticaret A.Ş.'de başkan yardımcılığı, ... ,... ve ... ...

Şirketlerinde yönetim kurulu üyeliği ve icra kurulu başkanlığı, ... .... ..., ... ... ve ... olarak çalıştığını, bu sürede çeşitli projeler geliştirerek gruba yatırım teklifinde bulunduğunu ve yatırım yeri seçim çalışmalarına katıldığını,... için geliştirdiği projelerden olan ağaç sanayi projelerini yurt içinde ve yurt dışında ortak olarak gerçekleştirmek üzere davalı ... tarafından yapılan teklif üzerine yönetici ve ortak olarak geliştirdiği projeyi gerçekleştirmek için anlaştıklarını,

mutabık kalınan şartlar kapsamında projelerin yalnızca orası ile sınırlı kalmamak üzere ancak İran'da gerçekleştirilmesi için davalı ile aralarında ... tarihinde yönetici ortaklık sözleşmesi imzalandığını, davalının sözleşmeye uygun olarak ... ... tarihine kadar tüm mali yükümlülüklerini yerine getirdiğini, ancak sonrasında davalının hesapların kontrol edilmesi çalışmalarını engellemeye çalıştığını, davalının bir müddet sonra yönetici ortaklık sözleşmesinde düzenlenen hükümleri hiçe sayarak şirketle ilgili müştereken ve yazılı olarak alınması gereken kararları tek başına almaya başladığını,

sözleşme hükümlerini dikkate almayarak kendisinin yönetim kurulundan azlini talep ederek İran'da yaşamasını imkansız kılacak her türlü tedbiri aldığını, çalışma ve oturma izninin devamını sağlayan maktu vergileri ödemediğini, tüm iyi niyetli çabaların sonuçsuz kalması üzerine fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla uğranılan zarar ve ziyanların tazmini için ... tarihinde davalıya noter ihtarnamesi gönderildiğini ancak sonuç alamadığını, ayrıca kendisinin maddi durumunun kötü olduğunu herhangi bir gelirinin bulunmadığını,

borçları nedeniyle taşınmazlarını hacizli olarak elden çıkarmak zorunda kaldığını belirterek adli yardım talebinin kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla mahrum kalınan satın alma bedeli olan ... USD'nin hissesine düşen %5 payı olan ... USD'nın ... tarihinden itibaren TCMB'nin uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Tensiple karar verildiğinden davalı cevap verememiştir.

DAVA

Dava, taraflar arasındaki yönetici ortaklık sözleşmesine aykırılık nedeni ile maddi tazminat istemli davadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava, ... tarihinde Antalya Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmıştır.

... tarihli yönetici ortaklık sözleşmesinin 2. maddesinde sözleşmesinin konusu belirlenmiş olup buna göre, sözleşmenin konusu davalı tarafından ...'nde kurulacak ve/veya hisseleri devralınacak şirkete davacının ortak olması ve ortalıktan ayrılması koşullarının düzenlenmesidir.

Normal süreçte bir ticaret ortaklığının kurulması için ortaklar bir araya gelerek kendi aralarındaki ilişkinin temel özelliklerini tartışırlar. Bu şekilde ortakların bir araya gelmesinden ortaklık sözleşmesinin kanuna uygun şekilde düzenlenmesi aşamasına kadar geçen zamana "kurucular ortaklığı" denir. Bu aşamada henüz bir ticaret ortaklığı yoktur, ancak ortaklık kurmak için görüşülmüş ve anlaşılmış, hatta bazı faaliyetlerde de bulunulmuştur. Bu aşamada ortaklar arasındaki ilişkiye adi ortaklık kuralları uygulanır (Şener, Oruç Hami; Teorik ve Uygulamalı Ortaklıklar Hukuku Ders Kitabı 4. Bası, Ankara 2019, s. 14).

Asliye Ticaret Mahkemesi; dava konusunun değerine veya miktarına bakılmaksızın ticari davalara ve ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevli özel bir mahkemedir. Asliye Ticaret Mahkemesinin görevine giren işlerin genel çerçevesi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 5. maddesinde düzenlenmiştir.

Ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır. Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1. maddesinde bentler hâlinde sayılmıştır.

Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra ve İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır. Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hâle getirmez.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava hâline getirmez. Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır.

Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda yeterli görülmüştür (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 16/04/2019 tarih 2017/17-1097E. 2019/458K. sayılı kararı).

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 15/12/2016 tarih 2016/13093E. 2016/12227K. sayılı kararında; "...Dava, adi ortaklığın feshi ve payına isabet eden miktarın ödenmesi istemine ilişkindir... 6100 sayılı HMK'nın 2. maddesinde. "Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalar ile, şahısvarlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir." hükmüne yer verilmiştir.

Türk Borçlar Kanununun 620. maddesinde "Adi ortaklık sözleşmesi, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir." hükmüne yer verilmiştir. Adi ortaklık TBK'nın 620 ve devam eden maddelerinde düzenlenmiştir.

Somut olayda taraflar tacir olmadığından, adi ortaklık da TTK'da düzenlenmediğinden, malvarlığı haklarına ilişkin olan davanın genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir..."

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 08/04/2014 tarih 2014/2924E. 2014/5611K. sayılı kararında; "...Davadaki istem, taraflar arasında imzalanan iş ortaklığı (adi ortaklık) sözleşmesinin feshi nedeniyle ortaklığın tasfiyesi istemine ilişkindir. Dolayısıyla, taraflar arasındaki uyuşmazlığın; TBK.nun 620 ve devamı maddeleri gereğince çözüme kavuşturulması gerekmektedir. Dava tarihi gözetildiğinde, görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir..." denilmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 29/12/2014 tarih 2014/7550E.

2014/17429K. sayılı kararında; "...Dava, adi ortaklığın hükmen tasfiyesi, hisseye düşecek bedelin, (katılım ve kâr payının) tahsili istemine ilişkindir... uyuşmazlığın ticari işletmeden kaynaklandığı ve 6102 sayılı TTK'nın 4-a maddesinde TTK'da öngörülen hususlardan doğan hukuk davalarının ticari dava niteliğinde olduğu belirtilerek, görevsizlik kararı verilmiş ise de; uyuşmazlık, taraflar arasındaki adi ortaklık ilişkisinden kaynaklanmaktadır.

Adi ortaklık sözleşmesi; iki yada daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir(TBK. 620/1 md.). Bu sözleşme türü Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiştir. Bu nedenle, adi ortaklığın feshi ve tasfiyesine ilişkin davalara bakma görevi de genel mahkeme olan asliye hukuk mahkemelerine aittir..." denilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 11/04/2019 tarih 2017/15-2141E. 2019/442K. sayılı kararında; "... mahkemece dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmeden dosya üzerinden görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi, 6100 sayılı HMK’nın 115/1. ve 138. maddeleri ve usul ekonomisi uyarınca mümkündür..." denilmiştir.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 02/07/2019 tarih 2019/565E. 2019/4744K. sayılı kararında; "... vekalet ücreti, görevli mahkemece yapılan yargılama sonunda oluşacak sonuca göre hükmedilecek vekalet ücretidir. Görevsizlik kararı için ayrı, yapılan yargılama sonucu ayrı vekalet ücreti verilmesi kanuna aykırıdır. Birleştirilen davanın görevsiz mahkemede açılması üzerine verilen görevsizlik kararı yönünden mahkemece ayrıca vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğinin düşünülmemesi..." denilmiştir.

Davamıza gelince; davacı ... tarihli yönetici ortaklık sözleşmesine aykırılık nedeni ile tazminat istemi ile dava açmıştır. ... tarihli yönetici ortaklık sözleşmesinin 2. maddesinde sözleşmesinin konusu belirlenmiş olup buna göre, sözleşmenin konusu davalı tarafından .. ... Cumhuriyeti'nde kurulacak ve/veya hisseleri devralınacak şirkete davacının ortak olması ve ortalıktan ayrılması koşullarının düzenlenmesidir.

Normal süreçte bir ticaret ortaklığının kurulması için ortaklar bir araya gelerek kendi aralarındaki ilişkinin temel özelliklerini tartışırlar. Bu şekilde ortakların bir araya gelmesinden ortaklık sözleşmesinin kanuna uygun şekilde düzenlenmesi aşamasına kadar geçen zamana "kurucular ortaklığı" denir. Bu aşamada henüz bir ticaret ortaklığı yoktur, ancak ortaklık kurmak için görüşülmüş ve anlaşılmış, hatta bazı faaliyetlerde de bulunulmuştur.

Bu aşamada ortaklar arasındaki ilişkiye adi ortaklık kuralları uygulanır. Davacı tacir olmadığı gibi, davacının tacir olduğu yönünde bir iddiada bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın ... tarihli yönetici ortaklık sözleşmesinden kaynaklanması, sözleşmesinin 2. maddesine göre sözleşmenin konusunun davalı tarafından ... ...

Cumhuriyeti'nde kurulacak ve/veya hisseleri devralınacak şirkete davacının ortak olması ve ortalıktan ayrılması koşullarının düzenlenmesi olması, davacının iddiasının anılan sözleşmeye aykırılık olması, ortaklık sözleşmesinin kanuna uygun şekilde düzenlenmesi aşamasına kadar geçen zamana ortaklar arasındaki ilişkinin "kurucular ortaklığı" olması, bu aşamada ortaklar arasındaki ilişkiye adi ortaklık kuralları uygulanacak olması, adi ortaklığın 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 620. ve devam eden maddelerinde düzenlenmiş olması, tarafların tacir olmaması, taraflar arasındaki uyuşmazlığın.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 620 ve devamı maddeleri gereğince çözüme kavuşturulması gerekmesi, davanın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda yer alan mutlak ve nispi ticari davalardan ayrıca özel kanunlarda düzenlenen ticari davalardan olmaması, davanın genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmesi, dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmeden dosya üzerinden görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmenin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 115/1. ve 138. maddeleri ve usul ekonomisi uyarınca mümkün olması nedeniyle, dava dilekçesinin görev yönünden reddine kararı verilmesi gerekmiştir.

Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya başka mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderine o mahkemece bakılacağından, bu konuda karar vermek görevli mahkemeye bırakılmıştır. Görevsizlik, yetkisizlik ve gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise; talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderini ödemeye mahkum edileceğinden aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır