Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/171 K.2024/197

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili mahkememize vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Şti'ye ... müdür olarak atandığını, şirkete ait her türlü yasal defter ve belgenin şirket muhasebecisine teslim edildiğini, halihazırda şirket muhasebecisine ulaşılamadığını, şirkete ait faaliyetlerin gerçekleştirilemediğini, işlemlerin sekteye uğradığını, şirketin varlığını devam ettirebilmesi adına işlem yapılmasını engellediğini, TTK 82/7 maddesi uyarınca tutulması zorunlu defterlere ulaşılamadığından zayi olduğuna dair iş bu davayı açtıklarını belirterek şirkete ait tutulması zorunlu olan yasal defterlerden olan genel kurul müzekkere defteri, ortak pay defteri, yevmiye defteri, kebir defteri ve envanter defterlerinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava, TTK'nın 82/7. maddesine dayalı olarak davacı şirkete ait genel kurul müzekkere defteri, ortak pay defteri, yevmiye defteri, kebir defteri ve envanter defterlerinin davacı şirket muhasebecisine ulaşılamamasından kaynaklı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkememizce, davacı şirkete ait ticaret sicil kayıtları getirtilmiş, davacı vekiline davacı şirketin hangi yıllara ilişkin ticari defterleri için zayi belgesi verilmesini talep ettiklerini, ilgili yıllara ilişkin davacı şirketin defterlerinin açılış-kapanış tasdiklerini yapan noter bilgilerini bildirmesi, defterlerin ne şekilde zayi olduğunu, zayi durumundan şirket yetkililerinin ne zaman haberdar oldukları hususlarında ayrıntılı açıklamada bulunması,

davacı şirketin ticari defterlerinin elinde iken zayi olduğunu beyan ettikleri muhasebecinin açık kimlik bilgileri ile adresini bildirmesi için süre verilmiş, davacı vekilince dosyaya sunulan beyan dilekçesi ile şirketin kuruluş tarihi olan ... tarihinden itibaren tüm yıllara ilişkin olarak zayi belgesi verilmesini talep ettikleri, şirkete ait her türlü yasal defter ve belge şirket muhasebecisine teslim edilmiş olup halihazırda şirket muhasebecesine ulaşılamadığından defterlerin kayıp olmasından dolayı zayi olduğu,

şirket yetkilisinin zayi durumunu öğrenmesinin EYT kapsamında emeklilik başvuru yapmasının akabinde gerçekleştiği, ilgili dönemin ... ayına tekabül ettiği, ticari defterlerinin elinde iken zayi olduğunu beyan ettikleri muhasebecinin açık kimlik bilgileri ile adresi taraflarınca bilinmemekle birlikte, ilgili muhasebecinin bilinen GSM numarasına da ulaşılamadığı belirtilerek muhasebecinin sadece isim ve cep telefonu numarasının bildirildiği,

davacı vekilince ellerinde şirkete dair herhangi bir bilgi veya belge bulunmadığının beyan edilmesi üzerine Türkiye Noterler Birliği'ne müzekkere yazılarak davacı şirketin imza sirküleri, genel kurul müzekkere defteri, ortak pay defteri, yevmiye defteri, kebir defteri ve envanter defterlerinin açılış kapanış tasdiklerinin gönderilmesi istenilmiş olup Türkiye Noterler Birliği'nin cevabi yazısında birlik iz (log) kayıtlarının araştırıldığı ve adı geçen tüzel kişi tarafından yapılan herhangi bir işlem bilgisine rastlanmadığı bildirilmiştir.

TTK'nın 82/7. maddesine göre, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa, tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir."

Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.

İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmelidir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı şirket ... yılından bu yana tüm genel kurul müzekkere defteri, ortak pay defteri, yevmiye defteri, kebir defteri ve envanter defterlerinin şirketin muhasebecisinde olduğunu, şirket muhasebecisine ulaşılamadığını belirterek bahsi geçen yıllara ait ticari defterlerine ilişkin zayi belgesi verilmesi talebinde bulunmuştur.

Tacirin tutmak ve saklamak zorunda olduğu defter ve belgelerin zayi olmaması için özen yükümlülüğü olduğu gibi, zayi olayının TTK 82/7 maddesinde sayılan veya benzeri bir olay ( yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık ) sonucu ziyaa uğraması gerekmektedir. Davacı vekili tarafından ileri sürülen iddia, TTK'nın 82/7.maddesinde düzenlenen zayi nedenlerinden değildir.

Davacı şirketin ... yılından bu yana tüm defterlerinin muhasebecide iken kaybedilmesinin doğal afet ya da hırsızlık nedeniyle meydana geldiği de ileri sürülmemiştir. Davacı tarafça muhasebecinin kimlik ve adres bilgileri bildirilmemiş, yalnızca isim ve cep telefonu numarası bildirilmiş olup bu haliyle bahsi geçen muhasebeciye tebligat çıkartılması da mümkün olmamıştır.

Kaldı ki ziyaa uğradığı belirtilen defterler mutad olarak şirket merkezinde bulunması gereken defterlerden olup, defterlerin tamamı muhasebeyle ilgili defterler de değildir. (Benzer şekilde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin 2019/736 Esas - 2019/996 Karar, 2020/752 Esas - 2020/964 Karar sayılı ilamları).

Yine davacı tarafça defterlerin açılış kapanış tasdiklerinin yapıldığı noter bilgisi de verilmemiş, Mahkememizce Türkiye Noterler Birliği'ne yazılan müzekkereye cevaben davacı tarafından yapılan herhangi bir işlem bilgisine rastlanmadığı bildirilmiştir.

Davacı tarafın iddiaları ve dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler nazara alındığında zayi belgesi verilmesini talep eden davacı şirketin zayi olduğunu iddia ettiği ticari defterlerini saklamakta basiretli bir tacir gibi davranmadığı, özenle korumadığı anlaşılmakla sübut bulmayan davanın reddine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imza Hakim ... · ¸e-imza