Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/371 K.2021/197

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili ... tarihli dava dilekçesinde özetle; ... tarihinde davalı sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı davalı sigorta şirketi adına ZMMS bulunan aracın sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sebebiyle ağaca çarparak meydana gelen kazada araçta yolcu olarak bulunan davacı ... ve ...'in oğlu, ...’in abisi olan ...'in vefat ettiğini, kazaya neden olan ...'ın %100 kusurlu olup, davacının kusursuz olduğunu, davalı ... hakkında yapılan ceza soruşturması sonucunda Antalya ...Ağır Ceza Mahkemesinin .../...

Esas sayılı davanın derdest olduğunu, müteveffa ...'in ... bölümü mezunu olup , ... 'de yazılım geliştirme uzmanı olarak ... tarihinde işe başladığını, kaza tarihi itibariyle ... TL brüt ücret aldığını, kaza sonucunda ...'in hayatını kaybetmesiyle ailesinin telafi edilemez bir acı yaşadığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla, anne ... için ... TL, baba ... için ...

TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline, anne ... için ... TL, baba ... için ... TL, kardeşi ... için ... TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... ve ...'nden müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Vekili cevap dilekçesinde özetle; Karayolları Trafik Kanunu gereğince davacıların başvuru dava şartını yerine getirmeksizin dava açtıkları gerekçesiyle öncelikle davanın usulen reddini, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte kusur oranının tespiti bakımından dosyanın adli tıp kurumu trafik ihtisas dairesine gönderilmesi gerektiğini, davalı sigorta şirketinin söz konusu zarardan poliçe teminat limitleri dahilinde sorumlu bulunduğunu, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla faizin dava tarihinden itibaren yasal faiz olması gerektiğini belirterek davanın usul ve esastan reddine, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini istemiştir.

Davalı .... Vekili cevap dilekçesinde özetle; meydana gelen kazada davalı-sürücü ...’ın hiçbir kusuru bulunmadığını, davalı-sürücü ... hakkında Antalya ... Ağır Ceza Mahkemesinin .../...

Esas sayılı dosyası ile ceza davası açılmış olup, bu davanın sonucunun bekletici mesele yapılmasını, müteveffa ... ile davalı-sürücü ...'ın yakın arkadaş olup, somut olayda hatır taşımasına ilişkin yasal koşulların bulunduğunu, hükmedilecek tazminatta buna göre indirim yapılması gerektiğini, davacılar tarafından istenen manevi tazminat tutarının çok fahiş olduğunu, manevi tazminatın tarafların sosyal ve ekonomik durumu ile somut olayın özelliği yanında zarar gören şahıslarda uyandırdığı elem ve ızdırap derecesinde belirlenmesi gerektiğini, davanın sigorta şirketine ihbar edilmesine,

yargılama gideri ve vekalet ücretinin de davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.

Taraflara duruşma gün ve saatini bildirir meşruhatlı davetiye tebliğ edilerek usulüne uygun taraf teşkili sağlanmıştır.

Davalı sigorta şirketine müzekkere yazılarak sigorta poliçesi ile yapılan ödemeler ve düzenlenen ibranamelere ilişkin kayıt ve belgeler dosyamız arasına alınmıştır.

Davalı sigorta şirketine celse arasında müteaddit defalar davacıların başvurularının olup olmadığı, davacıların sigorta şirketine başvuru tarihlerinin bildirilmesi talep edilmiş, ancak gelen yazı cevaplarında başvuru tarihine ilişkin belge ibraz edilmemiş, yalnızca dosyada bulunan davalı sigorta şirketi tarafından davacılar vekiline hitaben yazılan ... tarihli maddi tazminat isteminin sonuçlandırılması için eksik belgelerin tamamlanması istemli yazıdan ... tarihinden önce söz konusu tazminat isteminden haberdar olduğu anlaşılmıştır.

Antalya ... Ağır Ceza Mahkemesinin .../... Esas sayılı dava dosyası uyap üzerinden dosyamız arasına alınmıştır.

Davacıların sosyal ve ekonomik durumları ile ölenin sosyal ve ekonomik durumunu araştırılmış, gelen yazı cevapları dosyamız arasına alınmıştır.

Mahkememizce yargılama sırasında meydana gelen trafik kazasındaki kusurun tespiti istemine ilişkin Ankara Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Trafik İhtisas Dairesi tarafından düzenlenen ... tarihli rapora göre; meydana gelen trafik kazasında "...Sürücü ...’ın %80 (Yüzde seksen) oranında kusurlu olduğu,

-Sürücü ...’ın %20 (yüzde yirmi) oranında kusurlu olduğu," tespit ve rapor edilmiştir.

Dosya davacılar tarafından talep edilebilecek maddi tazminat miktarı hususunda rapor aldırılmak üzere aktüerya bilirkişisi ...'a tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından sunulan ... havale tarihli raporda özetle; "...Hukuksal olarak delillerin takdir ve kabulü Sayın Hakimliğinize ait olmak üzere, dosyada mevcut belge ve bilgilere dayalı olarak yapılan ve yukarıda gösterilen inceleme sonucunda,

... ’in Ölümü nedeniyle;

l)Davacı Baba ... için toplam zarar ... (TL),

2)Davacı Anne ... için toplam zarar ...(TL) olarak hesaplandı" tespit ve rapor edilmiştir.

Mahkememiz dava dosyasında alınan kusura ilişkin bilirkişi raporu, Antalya ...Ağır Ceza Mahkemesinin .../... Esas sayılı dava dosyasında alınan kusura ilişkin bilirkişi raporu ile hazırlık aşamasında alınan bilirkişi raporları arasında çelişki bulunduğu anlaşılmakla dava konusu trafik kazasının oluş şeklininde dikkate alınarak Antalya ...Ağır Ceza Mahkemesinin .../...

Esas sayılı dava dosyası, bu dava dosyası içerisindeki kamera kayıtları, kamera çözümleme kayıtları, tanık beyanları, tüm dosya kapsamı, mahkememiz dava dosyası içinde alınan rapor ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek dosyadaki raporlar arasıdaki çelişkileri giderir şekilde ... tarihli trafik kazasında davalı ...'ın kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunup bulunmadığına ilişkin varsa kusur oranının sayısal olarakta gösterilmek üzere rapor tanzimi için dosyanın İTÜ trafik kürsüsünden seçilerek üç kişilik bilirkişi heyetine tevdi ile rapor alınması için İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmiş, İstanbul ...

Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından bilirkişiler ..., ..., ...'ye tevdii edilmiş, bilirkişiler tarafından mahkememize sunulan ... tarihli raporunda özetle; "...İddia, savunma, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı üzerinde yapmış olduğumuz inceleme sonucunda, yukarıda arz ve izah edilen hususlar doğrultusunda, dava konusu somut olayda, heyetimiz,

I-Dava dışı sürücü ...’ın hatalı sevk ve idaresinin, birinci derecede ve takdiren % 60 (yüzde altmış) oranında etkili bulunduğu,

II-Davalı sürücü ...’ın hatalı sevk ve idaresinin ise, ikinci derecede ve takdiren % 40 (yüzde kırk) oranında etkili olduğu" tespit ve rapor edilmiştir.

Dava dosyasındaki mevcut aktüerya bilirkişi raporunun kusur raporu alınmaksızın düzenlendiği ve 2018 yılına ait olduğu görülmekle kusur raporu ve 2020 yılı verileri dikkate alınarak rapor tanzimi için daha önce rapor düzenleyen bilirkişiye tevdi edilmiş, aktüer bilirkişi ... tarafından sunulan ... tarihli ek raporda özetle; "...Müteveffaya kusur verilmediğinden kusur indirimi yapılmamıştır. ...'in ölümü nedeniyle; 1)Davacı baba ... için destekten yoksun kalma zararı ... TL, 2)Davacı anne ... için destekten yoksun kalma zararı ... TL olarak hesaplandı." şeklinde tespit ve rapor edilmiştir.

Davacılar vekili ... tarihli ıslaha ilişkin dilekçesi ile; dava dilekçesindeki maddi tazminata ilişkin taleplerini davacı ... için ... TL, ... için ... TL olarak artırmıştır.

DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE: Dava, trafik kazası nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalan anne, baba tarafından kusurlu olduğu belirtilen kazaya karışan aracın işleten, sürücü/ ZMMS aleyhine açılan maddi tazminat ile davacı anne, baba ve kardeş tarafından işleten/sürücü aleyhine açılan manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davacıların maddi tazminat istemine ilişkin olarak yapılan değerlendirmede;

Davacılar ... ve ...'in desteğin anne ve babası olup, maddi tazminat talep haklarının bulunduğu görülmüştür.

Dava konusu somut olayda davalı tarafça meydana gelen kazada desteğin sürücü ...'ın arkadaşı olup, hatır taşımasına ilişkin yasal koşulların bulunduğu belirtilerek tazminattan indirim yapılması talep edilmiştir.

Somut olayda; müterafik kusur ve hatır taşımasına ilişkin indirim sebeplerinin uygulanıp uygulanmayacağı yönünde yapılan değerlendirmede;

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. HD'nin 2018/1905 E, 2019/449 K sayılı emsal ilamında da belirtildiği üzere. Hatır taşıması, zarar görenin ücret mukabili taşınmadığı bir taşıma türüdür. Bir olayda hatır taşımasının varlığının kabul edilebilmesi için taşımanın ücretsiz olması yeterli olmayıp, taşıma işinin ailevi bir yükümlülüğün icrası kapsamında da gerçekleştirilmemesi gerekir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin istikrarlı uygulamasına göre hatır taşımacılığı varsa hükmedilen maddi tazminattan %20 nispetinde, manevi tazminat yönünden ise takdir edilecek oranda makul bir miktar indirim yapılması gerekir. Ayrıca hatır taşıması sebebiyle tazminattan hakkaniyet düşüncesiyle indirime gidildiğinden bu mahsup sebebiyle davalı yararına vekalet ücreti takdir edilmemesi gerekir.

(Yargıtay 17. HD. 01/12/2016 gün, 2014/21879 Esas ve 2016/11087 Karar) 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51/1. maddesinde hakimin tazminatın kapsamını ve ödeme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirleyeceği, 52/1. maddesinde ise zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında yahut artmasında etkili olmuş ya da tazminat hükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hakimin tazminatı indirebileceği veya tamamen kaldırabileceği düzenlenmiştir.

Zarar görenin müterafik kusurunun olması durumunda yerleşik yargısal uygulamalara göre tazminat miktarından %20 oranında indirim uygulanması gerekir. Müterafik kusur indirimi sebebiyle yapılabilecek azami indirim oranı %20'dir. Birden fazla müterafik kusur oluşturan davranış bulunsa bile indirim oranı %20'yi aşamaz(17. Hukuk Dairesi 2014/21303- 2017/4354) Ayrıca, müterafik kusur sebebiyle indirim yapılması için davalının bu hususu savunma olarak ileri sürülmesi şart değildir.

Dosya kapsamında hal ve şartlara göre tazminattan indirim yapılmasını gerektirir. Müterafik kusurun belirlenmesi halinde usulünce tenkis yapılması gerekir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 09/04/2018 tarih, 2015/9251 - 2018/3894 E.K. Sayılı içtihadı).

Yargıtay 17.Hukuk Dairesi'nin 12/05/2016 gün, 2016/5244 Esas, 2016/5846 Karar sayılı emsal içtihadında; "...2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 87. Maddesine göre "Yaralanan veya ölen kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç, yaralanan veya ölen kişiye hatır için karşılıksız verilmiş bulunuyorsa, işletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumluluğu ve motorlu aracın maliki ile işleteni arasındaki ilişkide araca gelen zararlardan dolayı sorumluluk, genel hükümlere tabidir."

Hatır taşıması bir kimseyi ücretsiz olarak ve bir karşılık almadan ve bir yararı bulunmadan taşıma halidir. Yani hatır için taşımada, taşımanın karşılıksız olması veya alınan karşılığın önemsiz olması gerekir. Taşıma, işletenin veya sürücünün değil taşınanın yararına olmalıdır.

Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığından, bu gibi taşımalarda BK.nın 43. maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır. ...

6098 sayılı TBK'nın 52.maddesine göre; "Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir."

Müterafik kusur; aynı şartlar altındaki makul, dürüst ve ortalama bir kişinin, kendi menfaati icabı, zarara uğramamak için kaçınacağı veya kaçınması gereken bir davranış tarzını ifade etmektedir. (EREN, Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Y. 2015. S. 582) Zararın doğumu ya da artmasına yol açan fiil, zarar görenin davranışlarından ileri gelmişse müterafik (ortak) kusurdan söz edilir. (KILIÇOĞLU, Ahmet, Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Y. 2012, s.418)

Yukarıda açıklandığı üzere; müterafik kusur ile hatır taşıması ayrı kavramlardır.

Buna göre, hatır taşıması indirimi için kural olarak hatır için taşınması yeterli iken, müterafik kusur indirimi için zarar görenin, zararı önleyici ya da azaltıcı tedbirleri almamasında kusurlu olması aranmaktadır.

Hatır taşımasına ilişkin olarak ise; desteğin sürücü ... ile arkadaş olup olay tarihinde birlikte eğlenip alkol aldıkları, sonrasında da aynı araçla seyir halinde iken kazanın meydana geldiği, desteğin karşılıksız olarak araçta taşındığı görülmekle somut olayda hatır taşımasına ilişkin yasal koşulların bulunduğunun kabulü gerekmiş, yerleşik Yargıtay uygulamaları gereği belirlenen tazminat miktarından %20 oranında indirim yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Müterafik kusur yönünden yapılan değerlendirmede; Mahkememiz dosyası ve ceza soruşturma dosyası kapsamından desteğin kaza tarihinde sürücü ... ile birlikte alkol aldığı ve sürücünün alkollü olduğunu bilerek araca bindiği görülmekle müterafik kusura ilişkin indirim sebeplerinin de varlığının kabulü ile belirlenen tazminat miktarından yine yerleşik Yargıtay uygulamaları gereği %20 oranında indirim yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Davacı tarafça ... tarihinde dava değeri ıslah edilmiştir. Islah tarihinden sonra aktüerya bilirkişi tarafından düzenlenen ... tarihli 2. Raporda maddi tazminata ilişkin tespit edilen tutarlar ıslah edilen miktardan fazladır. Ancak mahkememizce hatır taşıması ve müterafik kusura ilişkin %20+%20= %40 oranında indirim yapılması gerektiği kabul edilmiş olmakla ... tarihli raporda belirtilen tutarlar üzerinden yapılan indirim neticesinde davacı tarafın ... tarihli ıslah dilekçesindeki miktarı aşmayacak şekilde davacı ... yönünden ... TL., davalı ... yönünden ... TL. destekten yoksun kalma tazminatına hükmetmek gerekmiştir.

Hükmedilen tazminat tutarlarının davalılar işleten/sürücü yönünden kaza tarihinden itibaren, davalı sigorta şirketi yönünden ise poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla (davalı sigorta şirketinin davacı vekiline hitaben gönderdiği ... tarihli yazı dikkate alındığında bu tarih itibariyle temerrüdün gerçekleştiğinin kabulü ile) ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine karar vermek gerekmiştir.

Davacıların manevi tazminat istemine ilişkin olarak yapılan değerlendirmede;

6098 sayılı TBK'nun 56/1. maddesine göre ''Hakim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini gözönünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir.

Mahkememizce "Hakim manevi tazminatın miktarını tayin ederken saldırı teşkil eden eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranlarını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal, ekonomik durumlarını da dikkate almalıdır. 22/06/1966 gün ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihatı Birleştirme Kararında açıklandığı üzere manevi tazminat ne bir ceza ve ne de gerçek anlamda bir tazminattır.

Davanın bu alanda gördüğü iş cismani zarara uğrayan kişinin duyduğu manevi acıyı bir dereceye kadar yumuşatmaktan, bozulan manevi dengeyi onarıp düzeltmekten, bir teselli, bir avunma ve ruhu tatmin aracı olmaktan ibarettir. Takdir hakkının söz konusu olduğu bütün hallerde hakim hak ve nesafetle hüküm vermek zorunluluğundadır.

Hakimin hak ve nesafetle hüküm vermesi de genel olarak Türk toplumunun sosyal ekonomik ve moral yapısının ve özellikle de tarafların gerçek durumlarının gerektirdiği hak ve adalete uygun sonucu bulması demektir. Bu bakımdan takdir edilecek manevi tazminatın miktarı haksız eylemi özlenir hale getirecek özellikle mağdur için haksız zenginleşecek miktarda olmamalıdır.

Manevi tazminat; zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır.

Takdir edilecek miktar mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır." ilkeleri doğrultusunda yapılan değerlendirmede, tarafların ekonomik ve sosyal durumu, kazanın meydana geldiği tarih, olayın oluş şekli, desteğin müterafik kusuru, davalı sürücünün kusuru, manevi tazminatın amacı, hak ve nesafet kuralları dikkate alınarak, davacıların manevi tazminat ismetlerinin kısmen kabulü kısmen reddi ile davacı anne/ baba ... ve ... yönünden ...'er TL, kardeş ... yönünden ise ...

TL manevi tazminata hükmetmek gerekmiştir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 18/03/2019 tarih, 2016/8095 Esas, 2019/3078 Karar sayılı emsal içtihadında; "...İhtiyari dava arkadaşı olan davacıların her birinin murislerinin ölümü nedeniyle ayrı ayrı maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuş olması, her birinin davasının diğerinden bağımsız olması ve aralarında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunanların usul ekonomisi ilkesi dikkate alınarak birlikte dava açtıkları durumda da esasen birden fazla dava olduğu dikkate alınarak; her bir davacı yönünden lehine hükmedilen tazminat miktarına göre ayrı ayrı vekalet ücreti verilmesi..." şeklinde belirtilmiş olmakla, ihtiyari dava arkadaşı olan her bir davacı için hükmedilen / reddedilen manevi tazminatlara göre ayrı ayrı davacılar lehine ve davalı lehine vekalet ücretine hükmetmek gerekmiştir.

Yukarıda belirtilen ilkeler ışığında mahkememizce bilirkişi raporu ile belirlenen maddi ve manevi tazminat tutarından TBK 51. ve 52. Maddeleri gereği hatır taşıması ve müterafik kusura ilişkin takdiri indirim sebepleri uygulanmış olmakla; davalılar lehine maddi ve manevi tazminat kalemlerinde bu yönüyle yapılan indirim (aynı oranda) nedeniyle vekalet ücreti takdir edilmemiştir. Hükmedilen tazminat tutarına müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapıldıktan sonra kalan tutar üzerinden davalılar vekilleri lehine vekalet ücreti takdir edilmiştir.(Yargıtay 17. H.D.nin 2019/3781 E. 2020/2098 K., Yargıtay 17. H.D.nin 2016/2975 E.2018/11904 K., Yargıtay 17. H.D. Nin 2016/287 E.2018/10887 K.; Yargıtay 17. HD'nin 2017/384 E. 2019/9684 K; Yargıtay 17 HD'nin 2018/1094 E, 2018/6778 K)

Açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır