Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/371 K.2021/322

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili ... tarihli dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı arasında, ... satışı için ... tarihli ...

TL bedelli sözleşme imzalandığını, yapılan satış sözleşmesi gereği ...-TL’lik kısmın 2 adet ... tarihli iki adet ...-TL lik toplam ...-TL bedelli çek, 1 adet ... tarih ...-TL bedelli çek, 1 adet ... tarih ...-TL bedelli çek, 1 adet ... tarih ...-TL bedelli çek, 1 adet ... tarih ...-TL bedelli çek, 1 adet ... tarih ...-TL bedelli çek şeklinde yapılacağının kararlaştırıldığını, davacı şirketin sözleşme gereği yükümlülüklerini yerine getirerek çekleri verdiğini, davalı şirketin sözleşme şartlarını yerine getirmediğini, ... eksik ve geç teslim ettiğini, sözleşme gereği, ... parçalarının 9 tıra yüklenerek,

.../ ... ...’ya ... ..., ... ..., ... ..., ... ..., ... ..., ... ..., ... ..., ... ..., ... tarihli taşıma faturaları ile getirildiğini, gelen parçaların eksik geldiği gibi, zamanında da gelmediğini, davalının kusuru nedeniyle yeni kurulacak olan tesisin kuruluşunun geciktiğini ve de eksik malzeme teslimi nedeniyle üretime geçilemediğini, sözleşme gereği teslimi gereken ...nın gecikmeli gönderilmesi ve gelen kısımların da eksik ve arızalı olması sebebiyle, davacı şirketin kendi taahhütlerinin riske girdiğini ve cezai müeyyidelerle karşı karşıya kaldığını, davacı faturanın tesliminden hemen sonra Antalya ...

Noterliği ... tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile; gönderilen faturanın KDV tutarının bildirilmemesi sebebiyle usulsüz olduğu, aynı zamanda sözleşme şartlarına uyulmadığı ve sözleşme gereğince eksik mal teslim edildiği için de davalı tarafından kesilen faturanın kabul edilmediğini ve iade edildiğini, ayrıca ihtarnamede sözleşme kapsamında belirtilen ödenecek çeklerin de, davalının sözleşme şartlarına uymaması sebebiyle davacı şirketi, uğratmış olduğu zararların giderilmesine kadar ödenmeyeceğinin ihtaren bildirildiğini beyanla, öncelikle delil tesbiti niteliğinde tensiple birlikte, ... alanında mahallinde keşif yapılarak,

...deki eksikliklerin ve davacı şirket tarafından yapılan eklemelerin tesbitine, davalının sözleşme şartlarını yerine getirmemiş olması nedeniyle, eksik malzemelerin başka yerlerden temini için ödenecek olan bedeller, geç teslim nedeniyle davacının 3.kişilerle yapmış olduğu sözleşme gereklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle alamadığı kira gelirleri gözönüne alınarak sözleşme gereğince davacı şirketin, ... tarihli ...-TL, ... tarihli ...-TL, ... tarihli ...-TL, ... tarihli ...-TL, ... tarihli ...

TL'lik çeklerden borçlu olmadığının tespitine, çeklerin 3. Kişilere ciro edilmemesi, çeklerin bankaya yazdırılmaması, icra takibine konulmaması, kötü niyetle icra takibinin başlatılması halinde, icra dosyasına girecek, bedellerin alacaklıya ödenmemesi için ihtiyati tedbîr kararı verilmesine, sözleşme gereğince tesisin geç ve eksik teslimi ve aktin geç ifası nedeniyle davacının taahhütlerini yerine getirememesi nedeniyle davanın bu kısmının belirsiz alacak davası olarak kabulü ile,

davacının görmüş olduğu zararların belirlenerek çek bedellerinden fazla olması halinde bu bedellerin avans faizi ile davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili ... tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacı ile davalı şirket arasında ... tarihinde imzalanan sözleşme uyarınca davalının davacıya teslim ettiği malların ayıplı ve kullanılamaz olduğundan bahisle bu davanın açıldığını, ancak açılan davanın haksız ve kötü niyetli olduğunu, ...- ...- ...- ...- ...'de malların teslim edildiğini ve ... tarihinde ayıp ihbarında bulunarak zararlarının tazminini istediklerinin bildirildiğini, davacı tarafın malları teslim alırken, malların eksik olduğuna dair bir şerh düşmediğini, davacının bu iddiada bulunabilmesi için TTK 23/1-c kapsamında malın ayıplı olduğunu usulüne uygun şekilde ihbar etmesi gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilerek dava giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.

Antalya ... Noterliğinin ... tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesinin bir sureti getirtilerek dosyamız arasına alınmıştır.

Dava konusu borçlu olunmadığı belirtilen çek bedellerini bankadan gelen yazı cevabı ile ödendiği anlaşılmış, davacı tarafça dava, istirdat talebine ilişkin olarak devam ettirilmiştir.

Davacı tarafın göstermiş olduğu davacı tanıkları dinlenmiştir.

Mahkememizce yargılama sırasında tensip ara kararı ile keşif yapılmış ve alınan ... tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle;

"...ÇALIŞIR DURUMA GELMESİ İÇİN GEREKLİ SÜRE VE BU SÜREDEKİ KAZANÇ KAYBI: Tesisin geç yüklenmesi, yanlış yüklenmesi, eksik parçalar, bozuk parçalar, montaj ustalarının gelmemesi sebebi ile tesisin çalışır duruma gelmesi 3 ay süre almıştır. 3 aylık kazanç kaybı ... TL x3 ay =... TL'dir. HİÇ GELMEYEN MALZEMELER VE BEDELLER:

1-... ... ve direği hiç gelmemiştir. Bedeli ... TL

2-Gecikmelerden dolayı kazanç kaybı ... TL

3-Hurda durumdaki malzemelerin geri dönüşüm bedeni ... TL.

4-Onarım ve yeni satın alınan malzeme tutarı ... TL " kanaat ve sonucuna varılmıştır.

Davacı vekiline dava dilekçesindeki talep ettiği alacak kalemlerine ilişkin olarak talep sonucunu açıklaması için süre verilmiş, davacı vekili tarafından ... tarihli dilekçe ile talep edilen alacak kalemleri eksik malzeme bedeli, eksik malzeme nedeniyle davacının aldığı ikame malzeme bedeli, dava konusu tesisin geç ve eksik teslimi sebebiyle kiralama işleminin gerçekleşmemesi nedeniyle mahrum kalınan kira bedeli ve gecikme ve eksik işten dolayı yaşanan kazanç kaybı bedeli olarak talep edilmiş, söz konusu alacak kalemlerine ilişkin olarak da fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla ... TL üzerinden davanın kabulüne karar verilmesi istenmiştir.

Mahkememizce tensip ara kararı ile yapılan keşfin hüküm kurmaya, mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli olmaması nedeniyle tesisin yerinde olmadığı hususu da dikkate alınarak bu kez dava dosyası, davacı şirketin ticari defter ve belgelerin dosyada bulunan taraflar arasındaki ... tarihli ... satış sözleşmesi, dosyada bulunan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı incelenmek suretiyle davacının talep ettiği alacak kalemlerine ilişkin olarak rapor tanzimi için dosya 1 makine, 1 inşaat ile 1 mali müşavir bilirkişiye tevdii edilmiş, bilirkişiler inşaat mühendisi ..., makine mühendisi bilirkişi ..., mali müşavir ... tarafından sunulan ... tarihli raporda özetle; "...1) Davacı tarafın ticari defterine göre;

•Dava konu edilen makine karşılığı olan ...-TL.nin toplam ...TL tutarlı 7 adet çek ile ve ...-TL ortaklar tarafından (sözleşmede belirtilen araç) ödemesinin yapıldığı,

•Davacının ticari defterlerine göre yapılan ... TL. lık ödemenin mal ve hizmet olarak karşılığının olmadığı tespit edilmiştir.

2)Davaya konu edilen ... ne ait; Eksik, arızalı ve hatalı demontaja bağlı oluşan zararların giderilmesi maliyetinin; hurda geliri düşüldükten sonra ... TL. olduğu,

3)Davalı tarafından sözleşme gereği gönderilmesi gerekirken gönderilmeyen ... Trafo ve direğinin bedelinin ... TL. olduğu,

4)Tespit edilen eksik, arızalı ve demontajdan kaynaklı zarar görmüş olarak gelen teçhizat ve malzemelerin, yenisinin temini, yeniden imalatı ve onarımları sebebiyle söz konusu tesisin kurulması için uğranılan gecikme süresinin 3 ay olduğu,

5)Davacının Gecikmeden Kaynaklı Kazanç Kaybının; ... arasında yapılan ... Tarihli 2 adet Kiralama Sözleşmelerine göre yapılacak kiralama işinin gecikmeden kaynaklı olarak yapılamamasından oluşacağı, davacının gecikme süresi içerisinde kiralayacağı bir tesisten üretim yapıp gelir elde etmesi mümkün olmayacağından, kiralanma bedeli dışında ayrıca kazanç kaybı olmayacağı,

6)Yukarıdaki hesaplamalardan anlaşılacağı üzere; tesisin kurulumundaki gecikmeden kaynaklı olarak; davacının ... ile yaptığı ... Tarihli 2 adet Kiralama Sözleşmelerine göre tesisin kiralanamayacak olması sebebiyle; davacının 1 aylık zararının ... TL. olacağı,

7)Sayın Mahkemece 3 aylık gecikme süresinde davacının söz konusu tesisi kiralayacağının kabulü halinde; davacının 3 aylık zararının ... TL. * 3 ay = ... TL. olacağı" sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında düzenlenen ... tarihli ... satış sözleşmesi nedeniyle davalının edimini süresinde yerine getirmemesi, ayrıca eksik teslimde bulunması nedeniyle davacı tarafından açılan istirdat istemine ilişkindir.

TBK 479.maddesinde " iş sahibinin bedel ödeme borcu eserin teslimi anında muaccel olur.

Eserin parça parça teslim edilmesi kararlaştırılmış ve bedel parçalara göre belirlenmiş ise her parçanın bedeli onun teslimi anında muaccel olur." düzenlemesi mevcuttur.

Tarafların sözleşme gereğince edimlerine eksiksiz yerine getirip getirmedikleri, buna göre davalının edimini eksik ve ayıplı olarak yerine getirmiş olması halinde davacının borçlu olmadığı miktar ile önceden ödeme yaptığı kısım yönünden talep edebileceği alacak ile yine dava dilekçesinde sonuç ve talep kısmında talep ettiği alacak kalemlerine ilişkin olarak yapılan değerlendirmede;

Taraflar arasında düzenlenen ... tarihli ... Satış Sözleşmesinde; Ödemelerin dava dilekçesinde belirtilen çekler ile yapılacağının kararlaştırıldığı görülmüştür.

Mahkememizce hükme esas alınan ... tarihli bilirkişi raporunda belirtildiği gibi dava konusu sözleşme bedelinin ... TL olduğu, sözleşme bedelinin ... TL'lik kısmının 7 adet çek ile ... TL'lik kısmının da sözleşmede belirtilen araç ile ödendiği, davacının ticari defter ve belgelerine göre ... TL ödeme karşılığında mal ve hizmetin alınmadığı, davaya konu edilen tesisin hatalı ve arızalı montaja bağlı oluşan zararlarının giderilmesi maliyetinin ...

TL olduğu, davalı tarafından sözleşme gereği gönderilmesi gerekirken gönderilmeyen trafo ve direğinin bedelinin ... TL olduğu, tesisin 3 aylık gecikme süresi ile kurulduğu, davacının gecikmeden kaynaklı dava dilekçesi ekindeki ibraz edilen kira sözleşmesine göre tesisin kiralanamayacak olmasından dolayı gecikme zararının aylık ... TL olduğu, buna göre davacının belirtilen kalemler yönünden talepte bulunma hakkının olduğu anlaşılmakla davacının ...

TL'lik talebi yönünden davanın kabulü ile ... TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır