Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/250 K.2021/274

Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

İSTEM

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde; müvekkili şirketin icra takibine konu ... keşide tarihli ...

TL tutarında olan ve ... nolu çeki müvekkili şirketin yasal ibraz süresinde muhatap banka adına vekaleten işlem yapmaya yetkili olan bankaya müvekkili şirketin ibraz ettiğini fakat iş bu karşılıksız kalan çeke ilişkin muhatap bankaya vekaleten işlem yapan banka tarafından çekin karşılıksız çıktığı çekin arka kısmına yazıldığını ve karşılıksız çıkan çeklerde muhatap bankanın ödemesi gerektiği parasal tutar olan ...

TL nin muhatap banka adına yetkili olan banka tarafından müvekkili şirkete ödenmediğini, bu durum üzerine müvekkili şirketin ... tarihinde muhatap bankanın ... şubesine karşılıksız çıkan çeklerde zorunlu yasal çek bedelinin ödenmesi için başvurduğunu, muhatap bankanın ... şubesinin çek üzerinde bulunan keşideci hanesindeki imzanın hesap sahibine ait olmadığnı gerekçe göstererek muhatap bankanın ilgili şubesinin müvekkili şirkete ödeme yapmadığını, müvekkili şirketin icra takibine konu ... keşide tarihli ...

TL tutarında olan ve ... nolu çeki müvekkili şirketin yasal ibraz süresinde muhatap banka adına vekaleten işlem yapmaya yetkili olan bankaya müvekkili şirketin ibraz ettiğini fakat iş bu karşılıksız kalan çeke ilişkin muhatap bankaya vekaleten işlem yapan banka tarafından çekin karşılıksız çıktığı çekin arka kısmına yazıldığını ve karşılıksız çıkan çeklerde muhatap bankanın ödemesi gerektiği parasal tutar olan ...

TL'nin muhatap banka tarafından müvekkiline ödenmediğini, bu durum üzerine müvekkili şirketin ... tarihinde muhatap bankanın ... şubesine karşılıksız çıkan çeklerde zorunlu yasal çek bedelinin ödenmesi için başvurduğunu, muhatap bankanın ... şubesinin çek üzerinde bulunan keşideci hanesindeki imzanın hesap sahibine ait olmadığnı gerekçe göstererek muhatap bankanın ilgili şubesinin müvekkili şirkete ödeme yapmadığını, davacı taraf vekili olarak Antalya ...İcra Müdürlüğü'nün .../... esas sayılı takip dosyasına delil olarak dayandıklarını ve istenerek incelenmesinin gerektiğini,

bu nedenlerle davalının Antalya ...İcra Müdürlüğü'nün .../... sayılı takip dosyasında icra takibine konu asıl alacak ve ferilerine ilişkin yapmış olduğu itirazın iptaline, takibin devamına ve %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

YANIT

Davalı vekili mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde; davaya konu çeklerin sahibi olarak; çekler üzerinde görünen ...'nin müvekkili bankanın ... Şubesi müşterisi olduğunu, müşteri tarafından keşide edildiği iddia olunan ve bankaya tahsil için ibraz olunan çeklerin, ibraz anında Bankalar tarafından TTK.

780 uyarınca çekin zorunlu unsurlarının bulunup bulunmadığı, bununla birlikte çekin sahte olup olmadığı veyahut başkaca bir takım araştırma yükümlülükleri yerine getirildikten sonra işleme alındığını, her iki çekin de davacı tarafıdan tahsil için ibrazı ile banka tarafından yapılan araştırma ve incelemeden sonra, çekler üzerindeki keşide imzalarının, çek ve çek hesabı sahibi ...’ ne ait olmadığını, çıplak gözle görülecek şekilde imzaların farklı olduğunu, banka ile müşteri arasındaki sözleşmelerin ve şirkete ait imza sirkülerinin de incelendiğinde tespit edildiğini, bu tespit üzerine TTK.

Md. 780, 1-f uyarınca çeki düzenleyicinin imzasının, bankaya verdiği resmi belgelerdeki, imza sirkülerindeki imzasının bambaşka olması nedeniyle hiçbir işlem yapılmadığını, ciranta ve keşideciye müracaat hakkı bulunan davacının kötüniyetli bir şekilde müvekkiline karşı takip yapması nedeniyle %20’den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkûm edilmesini ve neticeten davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

KANITLAR VE GEREKÇE

Dava, çek sorumluluk bedelinin ödenmemesi nedeniyle çek hamili tarafından açılan alacak istemine ilişkindir.

Mahkememizin .../... esas .../... karar sayılı ilamı ile Antalya ... İcra Müdürlüğü'nün .../... esas sayılı takip dosyasında alacağın üçüncü bir şahsa temlik edildiği, davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın usul yönünden dava şartı noksanlığından reddine karar verilmiş, Yargıtay ...Hukuk Dairesi tarafından temyiz incelemesi ile .../... esas .../... karar sayılı ilam ile takip dosyasındaki alacağını üçüncü kişiye temlik ettiği, dava dosyasına konu Antalya ... İcra Müdürlüğü'nün .../... takip sayılı icra dosyasındaki alacağın temlik edilmediği, bu nedenle mahkemece işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle bozma kararı verilmiş, bozma ilamına uyularak bozma ilamı doğrultusunda yargılamaya devam olunmuştur.

Mahkememizce ticari sicil kayıtları, icra dosyası ve imza örnekleri celp edilerek dosya arasına alınmış, tarafların bildirdikleri deliller toplanmıştır.

Davaya konu olan çekin incelenmesinde; dava dışı ... tarafından düzenlenen ... ve ... seri numaralı çeklerin davacı tarafından yetkili hamil sıfatıyla davalı bankaya ibraz edildiği, çekin karşılıksız çıktığı, davalı banka tarafından çek çek üzerindeki imzanın hesap sahibine ait olmaması nedeniyle karşılıksız olan çekin sorumluluk bedelinin ödenmediği görülmektedir.

Çek garanti tutarının kaynağı olan 5941 Sayılı Kanun'un 3. maddesinde;

(1) Karşılığı bulunan çek, hesabın bulunduğu muhatap bankanın herhangi bir şubesine ibraz edildiğinde hamilin varsa vergi kimlik numarası saptandıktan sonra ödenir. Ancak çek, hesabın bulunduğu şubeden başka bir şubeye ibraz edildiğinde, o şubece karşılığı sorulmak suretiyle ödenir.

(2) “Karşılıksızdır” işlemi, muhatap bankanın hamile kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın dışında, çek bedelinin karşılanamayan kısmıyla sınırlı olarak yapılır.

(3) Muhatap banka, ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için;

a) Karşılığının hiç bulunmaması hâlinde,

1) Çek bedeli bin Türk Lirası veya üzerinde ise bin Türk Lirası,

2) Çek bedeli bin Türk Lirasının altında ise çek bedelini,

b) Karşılığının kısmen bulunması hâlinde

1) Çek bedeli bin Türk Lirası veya altında ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmî karşılığı bin Türk Lirasına tamamlayacak bir miktarı,

2) Çek bedeli bin Türk Lirasının üzerinde ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmî karşılığa ilave olarak bin Türk Lirasını, ödemekle yükümlüdür. Bu husus, hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir gayri nakdî kredi sözleşmesi hükmündedir. Bu fıkradaki miktar, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan fiyat endekslerindeki yıllık değişmeler göz önünde tutularak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından her yıl Ocak ayında belirlenir ve Resmî Gazete’de yayımlanır.

(4) Hamilin talepte bulunması hâlinde, karşılıksızdır işlemi; çekin arka yüzüne tahsil için bankaya ibraz edildiği tarih, hesap durumu, bankanın yükümlülüğü çerçevesinde ödediği miktar ve ibraz eden gerçek kişinin adı ve soyadı yazılmak, bu kişinin tüzel kişi adına bedeli tahsil etmesi hâlinde bu husus belirtilmek ve bu kişi ile birlikte banka yetkilisi tarafından imzalanmak suretiyle yapılır. Banka tarafından ödenen miktar düşüldükten sonra karşılıksız kalan tutar açıkça belirtilir. Hamilin imzalamaktan kaçınması hâlinde, karşılıksızdır işlemi yapılmaz.

(5) Muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutar dahil, kısmî ödemenin hamil tarafından kabul edilmemesi hâlinde, ikinci fıkra hükmüne göre karşılıksızdır işlemi yapılır; ibraz tarihi ile ödememe nedeni çekin üzerine yazılır ve çek, üzerine imzası alınarak hamiline geri verilir; ön ve arka yüzünün fotokopisi banka tarafından saklanır. Çek hesabında hiç karşılığın bulunmaması ve hamilin sadece muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutarın ödenmesini talep etmesi hâlinde de bu fıkra hükmüne göre işlem yapılır.

(6) Muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutar dahil kısmî ödeme hâlinde, çekin ön ve arka yüzünün onaylı fotokopisi ücretsiz olarak hamile verilir. Çek hamili, bu fotokopiyle müracaat borçlularına veya kambiyo senetleri hakkındaki takip usullerine başvurabileceği gibi, (Değişik ibare: 6728 - 15.7.2016/ m.62 / Yürürlük / m.76/f) "icra mahkemesine şikâyette" bulunurken dilekçesine bu fotokopiyi ekleyebilir ve bunu icra daireleri ile mahkemelerde ispat aracı olarak kullanabilir. Mahkeme veya icra dairesinin istemi hâlinde çekin aslı bu mercilere gönderilir." düzenlenmesine yer verilmiştir.

Mahkememizce davalı bankanın imzaya ilişkin tespitleri dikkate alınarak dava konusu çekteki imzanın çek hesabı sahibi ...'a ait olup olmadığının tespiti için Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas dairesinden rapor tanzim edilmesi istenmiş, Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesinin ... tarihli raporunda özetle; Adli Tıp Kurumu Fizik ihtisas Dairesinin raporunda sonuç olarak; İnceleme konusu çekte atılı basit tersimli keşideci imzası ile ...'ın mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından farklılıklar saptandığından söz konusu imzanın mevcut mukayese imzalarına kıyasla kuvvetle muhtemel ...'ın eli ürünü olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığının bildirildiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen yazı cevapları, alınan bilirkişi raporu ve yasal mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; dava dışı ... tarafından keşide edilen çeklerdeki keşideci imzasının şirket yetkilisine ait olmadığı, davalı bankanın çekle ilgili ödemelerde keşideci şirket ve temsilcilerinin imzalarını kontrol etme yükümlülüğünün bulunduğu, çekteki imza şirket yetkilisine ait olmadığından davalı bankanın teminat tutarını ödememesinin haklı sebebe dayandığı kanaatine varılarak davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · E-imzalıdır Hakim ... · E-imzalıdır