Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/490 K.2021/20

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

İSTEM

Davacı vekili ... tarihli dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı arasında yapılan 2018 yaz sezonu ... garantili kontenjan sözleşmesi gereğince sözleşmenin 8. maddesinde yer alan ...

Şubesine ait ... tarih ... nolu ...-TL çek verdiğini, anlaşma gereğince yapılması gereken iş ve işlemlerin yerine getirilmediğini, davacının icra baskısı altında kalmamak için ... tarih ve ... tarihli toplam ...-TL bedelli iki adet çeki davalı yanca ciro edilen 3. kişilere ödemek zorunda kaldığını, bu ödemelere ilişkin istirdat davası açma haklarını saklı tuttuklarını, davacının alamadığı hizmetler için başkaca firmalar ile anlaşma yapmak zorunda kaldığını, bu nedenle zarara uğradığını, Antalya ...

Noterliğinin ... tarih ... yevmiye nolu ihtarnameyi davalıya gönderdiklerini, davalının her hangi bir cevap vermediğini, bedelsiz kalmış ... Şubesine ait ... tarih ve ... nolu ...-TL çekin karşı tarafça takibe konması konusunda endişelerinin olduğunu, davalı tarafa teslim etmiş oldukları ... Şubesine ait ... tarih ve ... nolu ...-TL çekin bedelsiz kaldığını ve borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; alacağın zamanaşımına uğradığını, ... hakkında konkondato davası ve iflas davası açıldığını, konkordato davasının Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... Esas sayılı davasında görüldüğünü, iflas davası ise Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../...

Esas sayılı davasında görüldüğünü, bekletici mesele yapılması ve dava sonuçlarının beklenilmesi gerektiğini, söz konusu çeklerin davalı şirkete teslim edildiğinin ispat külfeti davacı tarafta olduğunu, davalı şirketin borca batık durumda olduğunu, iyileştirme projesinin gerçekleşme ihtimali bulunmaması sebebiyle iflas talep edildiğini ve ticari faaliyeti askıya alındığını, davalı şirketin elinde olmayan nedenlerle ...'den kiralamış olduğu otelin ... tarafından başka bir şirkete kiralandığını, belirterek davanın reddini talep etmiştir.

KANITLAR VE GEREKÇE

Dava; davacının ... Şubesine ait ... tarih ve ... nolu ...-TL bedelli çek nedeni ile davalı tarafa borçlu olup olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda bildirilen deliller dosya içerisine celp edilerek incelenmiş, dava ile ilgili tüm kanıtlar toplanmıştır.

Davacı tarafın dava dilekçesi ekinde sunduğu "2018 Yaz Sezonu ... Garantili Kontenjan Sözleşmesi"'nin incelenmesinde, sözleşmenin taraflarının davacı ve davalı yan olduğu, sözleşmenin konusunun acente ile otel arasındaki garantili kontenjan sağlanmasına ilişkin olduğu, sözleşme süresinin ... ve ... tarihlerini kapsadığı, sözleşmenin 8. Maddesi ile ödeme koşullarının düzenlendiği ve ilgili madde ile Acente'nin kontrat sırasında ilk olarak ...

USD veya günlük kur karşılığından TL çeki vereceğinin kararlaştırıldığı, çek vade tarihlerine sözleşmede yer verildiği, dava konusu çekin ... vade tarihli ve ...

TL bedelli çeke sözleşmenin ilgili maddesinde yer verildiği, yine sözleşmenin 8. Maddesinin son F/c numaralı son paragrafında "Otelin sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetmesi, sözleşmeyi hiç veya gereği gibi ifa etmemesi, cebri icraya maruz kalması, tesisi hukuken ve fiilen gereği gibi işletemez hale gelmesi gibi nedenlerle sözleşmenin uygulanamaması veya Otelci'nin sözleşmeye aykırı davranışları ile Acente tarafından feshine neden olması halinde.

Otel Acente'nin uğradığı maddi ve manevi zararı ödemek yükümlüdür" hükmüne yer verildiği ve sözleşmenin taraflarca imza altına alındığı görülmüştür.

Somut olayda davacı tarafın iddiası; davalı otelin aralarındaki sözleşme hükümlerini yerine getirmediği, söz konusu otelin başkaca firmalara kiraya verildiği, söz konusu otele müşteri kabul edecek tarafın başka bir firma olduğu, davalıdan sözleşme kapsamındaki hizmetleri alamadıklarını, buna rağmen davalı tarafın kendilerine ... tarih ve ... nolu ... TL bedelli çeki iade etmedikleri hususlarına dayanmaktadır.

Davacı ile davalı arasında davaya konu "2018 Yaz Sezonu ... Garantili Kontenjan Sözleşmesi"'nin varlığı ve geçerliliği hususunda bir ihtilaf bulunmamaktadır. Davalı taraf sözleşmeye konu ... TL bedelli çekin kendilerine teslim edilmediğini, bu hususu ispat yükümlülüğünün davacı tarafta olduğunu beyan etmiş ve ayrıca cevap dilekçesi ile şirketin borca batık olması nedeniyle iflas talep edildiğini, ticari faaliyetlerinin askıda olduğunu, ellerinde olmayan nedenle otelin başka bir firmaya kiralandığını beyan ve ikrar etmiştir. Bu nedenle davaya konu çekin "2018 Yaz Sezonu ... Garantili Kontenjan Sözleşmesi"'ne dayanılarak düzenlendiği ve bu nedenle davacı ve davalının arasında bir ticari ilişkinin bulunduğu hususunda bir ihtilaf bulunmadığı Mahkememizce kabul edilmiştir.

Bu doğrultuda taraflar arasında çözümlenmesi gereken uyuşmazlık "2018 Yaz Sezonu ... Garantili Kontenjan Sözleşmesi"'nin 8. Maddesi uyarınca düzenlenen ... vade tarihli ve ... TL bedelli çekin davalı tarafa teslim edilip edilmediği, bu çek yönünden davacı tarafın davalıya sözleşme kapsamında borcunun bulunup bulunmadığının tespiti noktasında toplanmaktadır.

Mahkememizce taraflara arasındaki ticari ilişkinin tespiti için ticari defterlerinin ibrazı istenmiş, tarafların ticari defter ve belgelerinde inceleme yaptırılmak üzere dosyan mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş , Mali müşavir bilirkişi düzenlendiği kök raporunda özetle; taraflar arasında 2018 yılı Kontenjan sözleşmesine istinaden ‘'Acentalık Hizmeti' alınıp / verildiğini, Davacının ticari defterlerinin tasdiklerinin süresinde yapıldığını, kayıtlarının usulüne uygun olduğunu, birbirini doğruladığını, HMK.

222/2. maddesine göre 2019 yılı ticari defterlerinin ve kayıtlarının davacı lehine davalarda delil vasfı taşıdığını, Davalının ticari defterlerinini iflas masasına eksik sunması sebebiyle (2019 yılı envanter defteri ve 2019/... dönemi kapanış yevmiye ve büyük defter e-beratları olmadığından) HMK. 222/2. maddesine göre 2019 yılı ticari defterlerinin davalı lehine davalarda delil vasfı taşımadığını, tarafların ticari defterlerine göre.

2019 yılı açılışı itibariyle davacının davalıdan ... TL alacaklı olarak kayıt yer aldığını, davacının menfi tespite konu yaptığı ... vadeli ... nolu ...

TL tutarlı çekin davalı tarafından ciro edildiği ve ... na çekin ibraz edildiğini, taraflar arasındaki ilişki 2018 yılı kontenjan sözleşmesi ile kurulduğunu ve çeklerin 2018 yılında davacı tarafından davalıya teslim edildiği bu nedenle 2018 yılı ticari defterlerin sunulması halinde çeklerin kayıtlarının tespitinin yapılmasının mümkün olacağı sonuç ve kanaatine vardığını bildirmiştir.

Tarafların itirazlarının değerlendirilmesi ve eksik olan 2018 yılı ticari defterlerinin incelenmesi için dosya bilirkişiye ek rapor tanzimi içi tevdi edilmiş, Mali Müşavir bilirkişi ek raporunda özetle; dosyada mevcut bilgi ve belgeler ile davacı tarafın CD içerisinde sunduğu 2018 yılı ticari defterlere dayalı olarak yapılan ek inceleme neticesinde, davacının CD içeriğinde sunduğu 2018 yılı program üzerinden alınan kayıtların yer aldığı, matbu defter ve tasdik bilgisinin incelemeye sunulmadığını, davacının CD içeriğinde sunduğu muavin defter özetine göre dava konusu ... TL'lik çekin ... tarihinde davalı aleyhine kayıt edildiği tespit edildiğini, ... tarihli teslim tutanağı ile ...'a teslim edildiği ve teslim alındığına dair imza edildiği sonuç ve kanaatine vardığını bildirmiştir.

Mahkememizce alınan kök ve ek rapor dosya kapsamına uygun, denetime elverişli ve kanaat verici bulunmuştur.

Yukarıda yer verilen açıklamalar ve alınan bilirkişi raporu doğrultusunda Mahkememizce yapılan değerlendirmede; her ne kadar davalı tarafça davaya konu ... vadeli ... nolu ... TL bedelli çekin davacı tarafından kendilerine teslim edilmediği ve bu hususta ispat yükünün davacı tarafta olduğu iddia edilmiş ise de tarafların incelenen ticari defter ve belgelerine göre söz konusu çekin ... tarihli teslim tutanağı ile ...'a teslim edildiği, yine söz konusu çekin davalı tarafın ticari defterlerine kayıt edildiği anlaşıldığından davacı tarafça dava konusu çekin davalıya teslim edildiğinin kabulü gerekmiştir.

Taraflar arasındaki "2018 Yaz Sezonu ... Garantili Kontenjan Sözleşmesi"'nin 8. Maddesine göre tarafların sözleşme kapsamındaki edimlerini ifa etmemesi halinde otelin acenteye çeklerden kalan meblağları en geç 15 gün içerisinde iade etmesi gerektiğinin hüküm altına alındığı görülmüştür.

Davalı tarafın cevap dilekçesinde de açık olarak ikrar ettiği üzere davalı otel borca batık durumda olduğu, iflas talebinde bulunduğu, kiralamış olduğu oteli dava tarihi itibariyle işletemediği, davacı tarafa sözleşmeden doğan edimlerini ifa edemediği ve mevcut haliyle ifa olanağının da bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu husus Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... esas sayılı dosyası ile devam etmekte olan Konkordato talepli davanın içeriği ile de sabittir.

Buna göre taraflar arasındaki garantili kontenjan sözleşmesi uyarınca edimlerini ifa edemeyen davalı tarafından dava konusu ... vadeli ... nolu ... TL bedelli çeki davacı yana iadesi gerekmektedir. Ticari defter kayıtlarıyla söz konusu çekin davalı tarafın uhdesinde olduğu açıkça sabit olduğundan ve bu durumun aksini ispatlayan yazılı bir belgenin davalı tarafça ibraz edilmediği anlaşıldığından, ... vadeli ... nolu ...

TL bedelli çek yönünden davacının davalıya borçlu olmadığı kanaatine varılmış ve bu doğrultuda davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır