Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/23 K.2020/39

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Taşınmaz Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketinin bünyesinde bir çok mermer ve fabrikası barındırdığını, mermer üretim ve pazarlama alanında faaliyet gösterdiğini, müvekkili şirketin ...

İle davalı şirket arasında ... tarihinde ... ilçesi sınırları içerisinde ... nolu, müvekkili şirkete ait maden sahasının kiralanması konusunda Rödovans sözleşmesi imzaladıkarını, davalının sözleşme hükümlerine aykırı davranıldığını, müvekkili ile yapılan sözleşme gereği edimlerini yerine getirmeyen, kurumlara ödenmesi gereken bedelleri ödemeyen ve müvekkilinin bu bedelleri cezasıyla birlikte ödemek zorunda kaldığını, müvekkilinin ödemelerin tahsili yönündeki tüm taleplerinin karşılıksız kalması üzerine Antalya ...

İcra Müdürlüğü'nün .../... esas sayılı dosyası ile icra takibi açtıklarını, takibe davalının haksız v kötü niyetli olarak itiraz ettiğini, takibin durduğunu, arabuluculuğa murücaat ettiklerini, olumsuz sonuçlandığını, Davalının Antalya ... İcra Müdürlmüğünün .../... esas sayılı icra takip dosyasındaki borca itirazın iptaline takibin devamına, asıl alacağın % 20 sinden az olmamak kaydıyla davalının icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Tensiple birlikte karar verilmiş olması nedeniyle davalı cevap verememiştir.

DAVA

Dava, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunun 67. maddesine dayanan itirazın iptali istemli davadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ

Dava, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunun 67. maddesinde belirtilen 1 yıllık süre içerisinde Antalya Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmıştır. Antalya ... İcra Müdürlüğü'nün .../... E. Sayılı takip dosyasının incelenmesinde, alacaklının davalı, borçlunun davalı, ... TL toplam Alacak için ilamsız takiplere mahsus icra takibinin yapıldığı görülmüştür.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 10/10/2019 tarih 2017/10276E. 2019/7797K. Sayılı kararında; "...Uyuşmazlık, davacı ile davalı ... arasında düzenlenen rödovans sözleşmesinin feshine dair sözleşme uyarınca işletmede bırakılan madenin, davalıların haksız kullanımı nedeniyle, bedelinin tazmini istemine ilişkindir.Dava, ... tarihinde 6100 sayılı HMK'nın yürürlüğe girmesinden sonra açıldığına göre görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

Hal böyle olunca, mahkemece; uyuşmazlığın çözümünde Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek, görevsizlik nedeniyle HMK'nın 114/1-c ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, bu yön gözardı edilerek davanın esası hakkında hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir..." denilmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 19/06/2017 tarih 2017/2159E. 2017/10413K. sayılı kararında; "...Taraflar arasındaki uyuşmazlık 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 357. maddesi ve devamında düzenlenen hasılat kirasının bir türü olarak kabul edilen rödovans sözleşmesine ilişkindir. HMK.’nun 4/1-a maddesinde; kira sözleşmesinden kaynaklanan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkların Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp çözüme kavuşturulacağı hükme bağlanmıştır. Eldeki dava 6100 sayılı HMK’nun yürürlüğe girmesinden sonra ... tarihinde açılmış olup görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir..." denilmiştir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 16/02/2016 tarih 2015/4287E. 2016/989K. Sayılı kararında; "... davacı Rödevans sözleşmesi alacaklısı sözleşme gereğince ödenmesi gereken alacağının tahsilini istemiştir. Rödevans sözleşmesi bir tür kira sözleşmesidir. Dava, ... tarihinde 6100 sayılı HMK'nun yürürlüğe girmesinden sonra açıldığına göre görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir. Mahkemece görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, Asliye Ticaret Mahkemesince yazılı şekilde işin esası incelenerek davanın esastan sonuçlandırılması doğru değildir..." denilmiştir.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 08/07/2013 tarih 2013/9552E. 2013/11644K. sayılı kararında; "...davacı kiraya veren, taraflar arasında ... tarihinde imzalanan rödevans sözleşmesine dayanarak tahliye ve kira alacağı isteminde bulunmuştur. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, kira ilişkisinden kaynaklandığına göre, görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir..." denilmiştir.

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 24/10/2019 tarih 2019/533E. 2019/935K. sayılı kararında; "... Bilindiği üzere. Madencilik sektöründe çoğu zaman arama veya işletme ruhsatı alan gerçek veya tüzel kişiler bu ruhsatlarına göre faaliyette bulunmayıp ruhsat gereğince sahip oldukları haklarının tamamını veya bir bölümünü geçici bir süre için üçüncü kişilere devretmektedirler.

Ruhsat sahibi olan madenci bu ruhsattaki işletme hakkını devretme karşılığında elde edilen cevher üzerinden veya dönemsel olarak kararlaştırılan maktu bir ücreti üçüncü kişiden almaktadır. Ruhsat sahibi ile geçici olarak maden işletme hakkını elde eden bu üçüncü kişi arasında yapılan bu sözleşme Maden işletme ruhsatı kiralama sözleşmesi olup madencilik sektöründe ve hukuksal uygulamadaki ismi ise Rödövans sözleşmesidir.

İşletme hakkının üçüncü kişiye rodövans sözleşmesi ile devri halinde devralan kiracı haline gelmekle sahayı bu rödövans sözleşmesi koşullarına uygun olarak işletmek ve bunun karşılığı kiraya veren ruhsat sahibine rodövans bedelini ödemekle yükümlenmektedir.

Rödövans sözleşmesi; ruhsatı alınan maden sahasının bir kısmı veya tamamı üzerindeki işletme hakkının, hak sahibi tarafından gerçek veya tüzel üçüncü kişilere geçici bir süre için tahsisini konu alan iki taraflı ürün kira sözleşmesi niteliğine sahiptir. Yargıtayın istikrar kazanan uygulamasında (YHGK nun 11.10.2006 Tarih E.2006/11-617, K.2006/642, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 05.07.2017 Tarih E. 2017/6471,K.2017/11091 sayılı kararlarında da belirtildiği gibi ).

Rödovans sözleşmesinin tarafları arasında çıkan uyuşmazlıklarda sözleşme hükümleriyle 3213 sayılı Maden Kanunun ilgili hükümleri ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 357 ve devamı maddelerinde düzenlenen ürün kirasına ilişkin hükümlerin bünyesine uygun düştüğü ölçüde uygulanacağı kabul edilmektedir...

Buna göre maden ruhsat sahibi davacı ile rödövansçı davalı arasındaki sözleşme TBK m. 357 uyarınca ürün kirası niteliğinde olmakla kiraya veren davacı tarafından kiracı rödövansçıya karşı açılan bu davada akdi sorumluluğun değerlendirilmesi gerekeceğinden bu nitelikteki davalarda 6100 sayılı HMK m. 4 /1-a uyarınca Sulh Hukuk Mahkemesi görevli olup, İlk Derece Mahkemesinin davanın görev yönünden reddi kararı vermesinde usul ve yasaya aykırı bir yön tespit edilememiştir..." denilmiştir.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 09/11/2015 tarih 2015/8319E. 2015/10836K. sayılı kararında; "...Somut olayda; davacı ile davalı arasında, davacının restoran olarak işlettiği taşınmaza ilişkin yapılan kira sözleşmesi nedeniyle karşı tarafa bono verildiği, kiraya veren davalının yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle, kira sözleşmesinin feshi, ödenen 6 aylık kira bedelinin geri verilmesi ve ödenmeyen 6 adet bonodan dolayı borçlu olunmadığının tespitinin istendiği anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık kira sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. 6100 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi uyarınca kira ilişkisinden kaynaklanan tüm uyuşmazlıklarda görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Bu nedenlerle, davanın sulh hukuk mahkemesince görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir..." denilmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin 07/03/2019 tarih 2019/440E. 2019/482K. sayılı kararında; "...Dava; rödovans sözleşmesinden kaynaklandığı iddia edilen zarar ile yapılan giderlerin tahsili istemine ilişkindir... Tüm dosya kapsamı dikkate alındığında; dava konusu rödovans sözleşmesinden kaynaklı zarar ve yapılan giderlerin tahsili istemine ilişkin olup, rödovans sözleşmesinden kaynaklı davalarda hasılat kirasına ait hükümlerin uygulanması gerektiğinden, HMK nın 4 maddesi gereğince uyuşmazlığı çözme görevi Sulh Hukuk mahkemesinin görevi kapsamında olmasına rağmen Ticaret Mahkemesince karar verilmesi doğru değildir..." denilmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi'nin 29/11/2017 tarih 2017/3484E. 2017/1823K. sayılı kararında; "...Mahkeme. Davaya konu çekişmenin ürün sözleşmesinden kaynaklandığından Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğunu kabul ederek Asliye Ticaret Mahkemesinin görevsizliğine karar vermiştir... Yargılama konusu olayda:Davacı, davalı şirketle ... başlangıç ... bitiş tarihli ...

İlçesi, ... sayılı alanda bulunan kil, kum, maden sahasının işletilmesi için sözleşme yapıldığını, davalı şirketin sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle zarara uğradıklarını savunarak şimdilik ... TL maddi tazminat talebinde bulunmuştur... Taraflar arasındaki sözleşme incelendiğinde TBK 357. maddesinde düzenlenen ürün kirası sözleşmesi unsurlarını taşıdığı, rödevans sözleşmesinin niteliği itibariyle hasılat kirası olduğu anlaşılmıştır...

İlk derece mahkemesi kararı hukuka uygun olduğundan HMK 353/1-b/1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine," denilmiştir.

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 02/07/2019 tarih 2019/565E. 2019/4744K. sayılı kararında; "... vekalet ücreti, görevli mahkemece yapılan yargılama sonunda oluşacak sonuca göre hükmedilecek vekalet ücretidir. Görevsizlik kararı için ayrı, yapılan yargılama sonucu ayrı vekalet ücreti verilmesi kanuna aykırıdır. Birleştirilen davanın görevsiz mahkemede açılması üzerine verilen görevsizlik kararı yönünden mahkemece ayrıca vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğinin düşünülmemesi..." denilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 11/04/2019 tarih 2017/15-2141E. 2019/442K. sayılı kararında; "... Dava şartlarının neler olduğu 6100 sayılı HMK’nın 114. maddesinde belirtilmiş olup, anılan düzenlemenin 1. bendinin (c) alt bendinde mahkemenin görevli olması dava şartı olarak düzenlenmiştir. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, bir dava ancak görevli mahkemece incelenebilir. Mahkeme her şeyden önce görevli olmalıdır.

Görevsiz mahkemede açılan davanın dava şartı yokluğundan usulden reddi gerekir (Pekcanıtez H./ Özekes M./ Akkan M./ Korkmaz H.T.: Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku, Cilt II, İstanbul 2017, s. 930)... Dava şartları ve ilk itirazların karara bağlanması için, tarafların açıklamaları yeterli ise hâkim, dosya üzerinden karar verebilir.

Verilen karar (görevsizlik veya yetkisizlik kararı gibi) davayı (o mahkemede) sona erdirici nitelikte ise, hâkim tarafları ön inceleme duruşmasına davet etmeden (dosya üzerinden) gerekli kararı verebilir. Bu hâlde ön inceleme duruşması yapılmasına, tarafların ön inceleme duruşmasına davet edilmesine ve tahkikat aşamasına geçilmesine gerek kalmaz (Kuru B., s 286)...

Anılan düzenleme ile hâkime dava şartlarına ilişkin olarak hangi aşamada karar verilmesi noktasında takdir hakkı tanınmış olup, hâkim tarafların dinlenmesine ihtiyaç duymaması hâlinde gerekli gördüğü takdirde dosya üzerinden de karar verebilecektir.

6100 sayılı HMK’nın 30. maddesi uyarınca hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlü olup, dava şartlarına ilişkin bir sorunun yargılamanın başında çözülmeyip sonrasında dava şartı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi usul ekonomisi ilkesi ile de bağdaşmayacaktır.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut olaya gelindiğinde, mahkemece dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmeden dosya üzerinden görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi, 6100 sayılı HMK’nın 115/1. ve 138. maddeleri ve usul ekonomisi uyarınca mümkündür..." denilmiştir.

Davamıza gelince; davacı hasılat kirasının bir türü olarak kabul edilen rödovans sözleşmesi nedeniyle alacak iddiası ile icra takibi başlatmış itiraz üzerine itirazın iptali istemi ile dava açmıştır. Rödövans sözleşmesi; ruhsatı alınan maden sahasının bir kısmı veya tamamı üzerindeki işletme hakkının, hak sahibi tarafından gerçek veya tüzel üçüncü kişilere geçici bir süre için tahsisini konu alan iki taraflı ürün kira sözleşmesi niteliğine sahiptir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 4/1-a maddesine göre “Kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda” Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir.

Davamızda taraflar arasındaki rödevans sözleşmesi nedeniyle, davacı taraf alacak iddia etmektedir. Bu haliyle dava, ... tarihinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra açıldığına göre görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir.

Dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmeden dosya üzerinden görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmenin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 115/1. ve 138. maddeleri ve usul ekonomisi uyarınca mümkün olması nedeniyle, dava dilekçesinin görev yönünden reddine mahkememizin görevsizliğine kararı verilmesi gerekmiştir.

Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya başka mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderine o mahkemece bakılacağından, bu konuda karar vermek görevli mahkemeye bırakılmıştır. Görevsizlik, yetkisizlik ve gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise; talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderini ödemeye mahkum edileceğinden aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır