Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/50 K.2020/402

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

A.TALEP

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ticari ilişki kurulması yönünde daha evvel müvekkil tarafından davalı yana cirolanmak sureti ile 3 adet çek verildiğini ancak buna karşın taraflar arasında ticari ilişki kurulmadığı gibi düşünüldüğü üzere bir ticaret ve alışverişin de olmadığını, müvekkil tarafından dava dilekçesinde belirtilen çeklerin davalı tarafından kullanıldığını ve tahsil edildiğini, TBK m. 77 gereği sebepsiz zenginleşme nedeni ile bu davayı açtıklarını, çekler nedeni ile ödeme yapıldığını ve müvekkilinin yapmış olduğu ödemelerin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalıdan tahsil edilmesi için dava açtıklarını beyan ederek; davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

B. TARAF TEŞKİLİ

2.Bilindiği üzere 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Hukuki Dinlenilme Hakkı” başlıklı 27. maddesi (Mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 73. maddesi) uyarınca davanın tarafları, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hak, yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını da içerir.

Bu kapsamda kural olarak, duruşma yapılması zorunlu olan çekişmeli yargıda hakim, Kanunun gösterdiği istisnalar dışında tarafları dinlemeden veya iddia ve savunmalarını bildirmeleri için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez. (H. Pekcanıtez, O. Atalay, M. Özekes, Medeni Usul Hukuku, 11. Bası, 2011, s. 273)(bkz. İNCEOĞLU,Sibel., İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararlarında Adil Yargılanma Hakkı, İstanbul 2008, 3. Baskı, s. 260-261)

3.Bu açıklamalar ışığında, mahkememizce dosyada taraf teşkili sağlanmıştır.

C.CEVAP

Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazında bulunduklarını, yetkili mahkemenin Alanya mahkemeleri olduğunu, dava şartının eksik olduğunu, davacın ödediğini iddia ettiği çek asıllarının mahkemeye ibrazının gerektiğini, davacının davayı açmakta hukuki yararının olmadığını, alacağın zamanaşımına uğradığını, ispat yükünün davacıda olduğunu beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

D. YARGILAMA SÜRECİ/HUKUKİ NİTELEME/MAHKEME KABULÜ

Dava, sebepsiz zenginleşmeden doğan alacak davasıdır. Dava dilekçesindeki iddianın ileri sürülüşü bakımından, davacının, davalı ile ticari ilişki kurulmasına yönelik olarak davalıya çek verdiğini, ancak ticari ilişkinin kurulmadığını iddia etmiştir. Davacı vekili, bir nev-i, hukuki ilişkinin karşılıksız kalması/kurulmaması sonucu olan ancak ödenen çek bedellerinin iadesini istemektedir.

Dava 6102 sayılı TTK'nın 732. maddesine dayalı olarak açılan sebepsiz zenginleşme davası değildir.

Çünkü, TTK m. 732'de, keşideci ya da kabul etmiş muhatabın, hamilin zaman aşımı sürelerini kaçırması veya senede dayanan hakların muhafazası için gerekli işlemlerde ihmal göstermesi sebebiyle, kambiyo senedinden doğan borçlarından kurtularak hamilin zararına ve sebepsiz yere zenginleşmeleri şeklinde tanımlanabilen kambiyo senetlerinde sebepsiz zenginleşme müessesesinin düzenlenmesinde, kanun koyucu esas itibariyle,

kambiyo senetleri hukukuna hakim olan ağırlaştırılmış şekil şartları ve kısa zaman aşımı süreleri sebebiyle ortaya çıkan kambiyo senetleri hukukunun sertliğini yumuşatmak ve bu sayede poliçedeki alacağını kaybeden hamil ile zenginleşen keşideci ve/veya kabul etmiş muhatap arasındaki dengeyi sağlamak saikini esas almıştır.(YASAN, Mustafa., //Yeni Ticaret Kanunu Tasarısı Hükümleri ile de Karşılaştırmalı Olarak// Kambiyo Senetlerinde Sebepsiz Zenginleşme, Ankara 2008, s. 315)

Somut dava ise, genel hükümlere dayalı, ticari ilişkinin kurulmaması nedeni ile buna dayanarak verilen çeklerin ödenen bedellerinin iadesine yönelik sebepsiz zenginleşme davasıdır.

Türk Borçlar Kanunu m. 77 gereği; Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur. TBK m. 78 gereği; Borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, bunu ancak, kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir. Zamanaşımına uğramış bir borcun ifasından veya ahlaki bir ödevin yerine getirilmiş olmasından kaynaklanan zenginleşmeler geri istenemez.

Davadaki bu talep, davacı tarafından ödenen bedelin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 77. ve devamı maddelerinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca davalıdan tahsiline ilişkindir. Sebepsiz zenginleşmeye ilişkin hükümlerden doğan uyuşmazlıklarda yetkili mahkeme ise usulün genel yetki kuralı kapsamında davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. (Yargıtay HGK'nın 26.10.1966 gün 1965/302 E. - 1966/279 K. sayılı ilamı)

Davalı cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunmuştur ve Alanya mahkemelerinin yetkili olduğunu ileri sürmüştür. Davalının adresinin Alanya olduğu arabuluculuk tutanağı içeriğinden, uyapta TC kimlik numarası ile yapılan adres sorgulamasından, davalı vekilinin vekaletnamesinden açıkça anlaşılmaktadır. Yetki itirazı yerindedir.

Tüm dosya kapsamına göre, mahkememizin yetkisizliğine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır ¸