Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/847 K.2023/776

Mahkememizde görülmekte bulunan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde özetle; Davacının davalının kiracısı olduğunu, bu nedenle davacının davalıya vermiş olduğu ... bedelli teminat bonosunu Antalya Genel İcra Müdürlüğünün ... esas numaralı dosyasından icraya konduğunu, takibin kesinleştiğini, bono icraya konuluncaya kadarki geçen zamanda davacının davalıya kira borcunun olmadığını, bu durumun banka kayıtları ile de sabit olduğunu, teminat bonolarında öncelikle teminat altına alınan borcun ödenmediğinin tespitinin gerektiğini, sonradan icraya konulduğunu, davalının bunu yapmadığını ileri sürerek davacının davalıya davaya konu bonodan dolayı borcunun olmadığının tespitini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalının cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/a.maddesi gereğince; Türk Ticaret Kanununda düzenlenen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılmış, TTK'nun 5/1.maddesi hükmü uyarınca aksine hüküm bulunmadıkça dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın Asliye Ticaret Mahkemesinin tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevli olduğu belirtilerek görevsizlik kararı verilmiştir.

Dava; mesken kira sözleşmesinin teminatı olarak verilen bonoya dayalı icra takibi nedeni ile İİK'nun 72. Maddesi gereği menfi tespit istemine ilişkindir.

Dava ve takip konusu bono kambiyo senedi niteliğinde olup, bononun belli bir borç ikrarını içermesi gerektiğinden bononun belli bir sebeple düzenlendiğini ve düzenlenme sebebinin gerçekleşmediğini veya bonoda yazılı borcun ödendiğini yasal delillerle ispat etme külfeti keşideci olan davacı taraftadır. Davacı bu bonoyu davalıya mesken kiralama sözleşmesi gereğince verdiklerini ileri sürmektedir.

Öncelikle, bilindiği üzere 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun sulh hukuk mahkemelerinin görevini düzenleyen 4. maddesinin 1/a bendi gereğince kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yolu ile tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalar sulh hukuk mahkemesinin görevine girmektedir.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. H.D.'nin 2022/104 Esas, 2023/1226 Karar sayılı ilamında" Dava, kira sözleşmesi kapsamında teminat olarak verildiği ileri sürülen bonodan dolayı borçlu olunmadığının tespiti, davacının maaşından yapılan kesintilerin iadesi istemine ilişkindir. Mahkemece davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine, talep halinde dava dosyasının görevli Alanya Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi üzerine davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06/10/2020 tarih ve 2020/8-270 Esas - 2020/713 Karar sayılı ilamında da benimsendiği üzere; "Taraflarca getirilme ilkesinin bir sonucu olarak davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaları dava dilekçesinde bildirmesi gerekir. Kanun (m. 194) buna (vakıaları) somutlaştırma yükü demektedir. Bir davada, ispat faaliyetinin tam olarak yürütülebilmesi, mahkemenin uyuşmazlığı doğru tespit ederek yargılama yapabilmesi, karşı tarafın ileri sürülen vakıalara karşı kendini savunabilmesi için, iddia edilen vakıaların açık ve somut olarak ortaya konulması gerekir. Bu şekilde somutlaştırma yükü (HMK m. 194) yerine getirileceği gibi davalı da bu vakıalara göre savunmasını yapacaktır.

Dayanılan vakıalara uygulanacak hukuki sebepler de dava dilekçesinin zorunlu olmayan unsurları arasında sayılmıştır. Türk hukukunu resen uygulamakla görevli olan hâkim (HMK m. 33) için gösterilen hukuki sebepler bağlayıcı değildir. Buna karşılık, hâkim, davacının dava dilekçesinde bildirdiği vakıalarla bağlı olup, davacının bildirmediği vakıaları kendiliğinden inceleyemez ve onları hatırlatabilecek hallerde dahi bulunamaz (HMK m. 25).

Davacının dava dilekçesinde bildirdiği vakıalar davanın temelidir. Çünkü, sadece bu vakıalar davanın sınırını çizmekte, hâkim ancak bu vakıalar hakkında inceleme yapabilmektedir"

Ez cümle, hukuk yargılamasında hakim olan tasarruf ilkesi kapsamında mahkemenin görevi incelenirken davacının davasını dayandırdığı hukuki olgunun, yani davacının iddia ettiği vakıaların esas alınması gerekmektedir. Zira vakıaları anlatmak taraflara hukuki vasıflandırmayı yapmak ise hakime ait bir yükümlülüktür.

Olayımıza gelince; davacı, davaya konu bononun kira ilişkisi sebebi ile teminat olarak verildiğini ve Alanya İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında takibe dayanak senetten dolayı borçlu olmadığını iddia etmektedir.

Bu bağlamda, davacı davasını kira ilişkisinin varlığına ve dava konusu kambiyo senedinin dayanağının kira ilişkisi olduğu savına dayandırdığına göre davacıya iddiasını ispat imkanı tanındıktan sonra, davacının davasını dayandırdığı hukuki olguyu yani, senedin kira ilişkisi sebebi ile verildiğini ispatlayamaması durumunda davanın reddine, senedin kira ilişkisi kapsamında verildiğinin ispatlanması halinde ise TBK'nun 299 ve devamı maddeleri ile dayanak kira sözleşmesi hükümlerine göre davanın esastan çözülmesi gerekeceği kuşkusuzdur.

01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevini düzenleyen 4. maddesinin 1/a bendi gereğince kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yolu ile tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalar Sulh Hukuk Mahkemesinin görevine girmektedir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 12.06.2019 tarih ve 2017/8954 Esas 2019/5334 Karar sayılı ilamında, yine Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 09.09.2014 tarih ve 2014/5804 Esas 2014/9463 Karar sayılı ilamında benzer şekilde "Davacı vekili dava dilekçesinde kira bedelleri karşılığı verilen senetten dolayı borçlu olmadığının tespitini talep ederek davayı da dilekçesinde kiraya veren olarak bildirdiği davalıya yöneltmiş olup, bu durumda kira sözleşmesinden dolayı verilen senet nedeni ile 6100 Sayılı HMK'nun yürürlüğe girdiği 01.10.2011 tarihinden sonra açılan eldeki davada görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir." denilmiştir.

Buna göre eldeki davada davacının savını, yani taraflar arasında kira ilişkisi bulunduğu yönündeki iddiasını sulh hukuk mahkemesinde ispatlaması gerektiği ve görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, bu hususun yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiği açıktır

Sonuç olarak kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlık hakkında ilk derece mahkemesince dava dilekçesinin görev yönünden reddine dair yazılı olduğu şekilde karar verilmesinde hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır.

Davalı vekili her ne kadar istinaf dilekçesinde senedin teminat senedi olmadığını, TTK'nun da düzenlendiğini Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli mahkeme olması gerektiğini ileri sürmüş ise de az yukarıda izah olunduğu üzere davacı davasını kira ilişkisine dayandırdığından davalının bu istinaf sebebi de yerinde görülmemiştir." şeklinde karar verilmiştir.

Somut olayda, davacı mesken kiralama sözleşmesi nedeniyle teminat amacıyla verilen senet nedeniyle borçlu olmadığının tesbiti isteminde bulunmuştur. Bu kapsamda davacı tarafça sunulan dava dilekçesinin açıklama kısmında talebin kira sözleşmesine dayalı olduğu belirtilmiştir.

Netice itibariyle taraflar arasındaki uyuşmazlık, kira ilişkisinden kaynaklandığına göre, görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir. (Aynı yönde Yargıtay 3. H.D 2017/8954 E, 2019/5334 K. : Yargıtay 3. H D 2017/7495 E, 2019/3614 K, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. H.D 2022/1864 E, 2022/1429 K.)

Davanın açılış gerekçelerine bakıldığında davanın TTK.nun 4/1-a-f bentlerinde sayılan mutlak ticari davalardan (tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın) yahut nisbi ticari davalardan olmadığı görülmektedir. HMK'nın 114. maddesinde görev dava şartları arasında sayılmıştır. Aynı Yasanın 115. Maddesinde ise dava şartlarının yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetileceği hükme bağlanmıştır. Bu itibarla davada görev dava şartı bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddi ile dosyanın görevli Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza