Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1262 K.2024/1

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı dava dilekçesinde özetle. Talep edenin ilgili derneğinin başkanı olduğunu, ... Kaymakamlığı tarafından 19/12/2023 tarihinde derneğin denetimine ilişkin karar alınmış ve bu kararın taraflarına tebliğ edilmiş olduğunu, bu kararda derneğin bütün defter, makbuz, hesap vs.

Gibi unsurlarının hazır etmelerini istemiş olduğunu, bunun üzerine denetime ilişkin hazırlıklar yapılmaya başlandığını, yapılan araştırmalar neticesinde pandemi sırasında devletçe çıkarılan sokağa çıkma yasağına binaen derneğin kapalı kaldığını, yasağın kalkmasının ardından dernekte temizlik işleri yapıldığı sırada bazı defter ve evrakların çöpe atıldığını ve bulunamadığını tespit ettiklerini, evrakların zayi olduğu, bu evrakların kaymakamlığa teslim edilmesi zorunluluğunun hasıl olduğunu belirterek;

davanın kabulüne, ilgili derneğin işletme defteri, üye kayıt defteri, evrak kayıt defteri, demirbaş defteri, gelir belgeleri ve fişlerinin zayi olduğunu gösterir zayi belgesinin verilmesine karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; Dernekler Kanununun 32. maddesi hükmüne göre hasımsız olarak açılmış, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 1. maddesinde; "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." hükmü yer almaktadır. HMK 114/1.c maddesi uyarınca "Mahkemenin görevli olması" dava şartlarından olup, HMK 138 maddesi dikkate alınarak dava şartlarının öncelikle karara bağlanması gerekmektedir. HMK 115. maddesinde ise "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir..." düzenlemesi yer almaktadır.

5235 sayılı Dernekler Kanununun 32. maddesinin (k) bendinde " 9 ve 19 uncu maddelerin üçüncü fıkralarındaki zorunluluğa uymayanlar ile tutulması zorunlu olan defter ve belgelerin, gerekli dikkat ve özen gösterilmiş olması şartıyla elde olmayan bir nedenle okunamayacak hâle gelmesi veya kaybolması hâlinde, öğrenme tarihinden itibaren onbeş gün içinde dernek merkezinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesine zayi belgesi almak için başvurmayan veya bu belgeyi denetim sırasında ibraz edemeyenler üç aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. 21 inci maddedeki yükümlülüklere aykırılık halinde de failler hakkında aynı cezaya hükmolunur." hükmü getirilmiştir.

Anılan Kanunda zayi belgesinin alınması konusunda hangi mahkemenin görevli olduğu gösterilmemiş ancak yetkili mahkemenin dernek merkezinin bulunduğu yer mahkemesi olduğu açıklanmıştır. Diğer yandan, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 382. maddesinde "çekişmesiz yargı işleri" düzenlenmiş, aynı Kanunun 383. maddesinin 1. fıkrasında da çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkemenin aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece Sulh Hukuk Mahkemesi olacağı hükmüne yer verilmiş, çekişmesiz yargı işlerinin neler olduğu önce genel çerçevesi belirlenerek daha sonra da mümkün olduğunca sayılarak belirtilmiştir.

Aynı Yasanın "görevin belirlenmesi ve niteliği" başlıklı 1. maddesinde de mahkemelerin görevinin ancak kanunla düzenleneceği, göreve ilişkin kuralların kamu düzenini ilgilendirdiği, 114/1-c maddesinde ise davanın görüleceği mahkemenin görevli olmasının dava şartı olduğu açıklanmıştır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, zayi belgesi istemine ilişkin uyuşmazlık, 6100 sayılı yasanın 382/2-e maddesinde sayılmamakla birlikte anılan yasanın 382/1. maddesinde sayılan ölçütlere göre çekişmesiz yargı işi niteliğinde olup, 5253 Sayılı Dernekler Kanununun 32/k maddesi ve 6100 sayılı HMK'nun 383. maddesi gereğince de derneğin defter ve belgeleri için zayi belgesi verilmesi hususunda hangi mahkemenin görevli olduğuna ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığından,

işin esası hakkında inceleme yapma ve karar verme yetkisinin Sulh Hukuk Mahkemelerine ait olduğu dikkate alınarak davanın 6100 Sayılı H.M.K'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddi ile mahkememizin görevsizliğine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır · Hakim ... · ¸e-imzalıdır