Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1272 K.2025/449

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıdan olan alacağı nedeniyle davalı aleyhine Büyükçekmece ..... İcra Müdürlüğünün ..... Esas Sayılı Dosyası ile icra takibine geçtiğini ancak davalının takibe itirazda bulunarak takibi durdurduğunu, davalının cari hesap alacağına ve ticari kayıtlara göre davacıya toplamda 36.634,50 USD (faiz ve masrafları hariç) borcu bulunduğunu, borçlunun itirazının iptali ile takibin devamına, itiraz kötü niyetle yapıldığından ve alacağımız likit olduğundan dolayı alacağın %20 sinden az olmamak kaydı ile icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından müvekkil şirket aleyhine ilamsız icra takibi başlatılmış ancak dayanak herhangi bir belge sunulmadığını, itirazın iptali davalarında alacaklı, takipte dayanmadığı belgeler dışındaki başka belgelere dayanamayacağını, müvekkil tarafından davacı şirkete kumaş siparişleri verilmiş olup kumaşlar ayıplı çıktığını, müvekkilin yaptığı kalite kontrol sonrasında kumaşta kanat farkı toplar arası renk farkı olduğunun görüldüğünü, davacı şirketin kumaşları tamir edemeyeceğini anladığında kumaşlarda herhangi bir sorun olmadığı şeklinde iddialarda bulunduğunu,

ürünlerin hem süresinde teslim edilmediğini hem de ayıplı çıktığını, davacının temerrüdü ve ayıplı mal sebebiyle müvekkil şirketin zor durumda kaldığını, müşterilerinin siparişlerini süresinde yetiştiremediğini, açıklandığı üzere müvekkil şirketin davacı şirkete herhangi bir borcu bulunmadığını, anılan sebeplerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Bilirkişi heyeti tarafından 03/12/2024 tarihinde mahkememize rapor sunulmuştur. Bilirkişi heyeti tarafından 26/03/2025 tarihinde mahkememize ek rapor sunulmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ

Dava ; İtirazın iptali talebine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; Davacının davalıdan takibe konu alacağından dolayı takipte alacağının bulunup bulunmadığı, var ise miktarının tespiti, davalının takibe itirazında haklı olup olmadığından kaynaklandığı, mahkememizce tespit edilmiştir.

Büyükçekmece ..... İcra Müdürlüğü'nün ..... sayılı takip dosyası UYAP sistemi üzerinden gönderilmiş olup, incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine toplam 36.634,50 USD (1.023.934,28 TL) toplam alacak için icra takibi başlatıldığı, davalı borçlunun borca ve tüm fer'ilerine itiraz ettiği görüldü.

Mahkememizce delil olarak; İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü Büyükçekmece ..... İcra Müdürlüğüne, yazılan müzekkerelere cevap verildiği, istenen bilgi ve belgelerin gönderildiği görülmüştür. 16/01/2025 tarihli duruşma zaptının 1 no lu ara kararı ile bilirkişi heyetinden rapor alınmasına karar verilmiş olup, 26/03/2025 tarihinde rapor dosyamız arasına alınmıştır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde:

Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğü'nün ..... sayılı icra takip dosyasında; alacaklı davacı şirket, borçlusu davalı şirket olmak üzere yapılan ilamsız takipte, davacı şirketin 36.634,50 USD cari hesap alacağı için 23.10.2023 itibariyle takip işleminin yapıldığı davalının iseDavacının imal ederek davalıya teslim etmiş olduğu ..... sipariş no'lu kumaşların tamamı davalıya teslim edildikten hemen sonra davalının yapmış olduğu kontrol sonucunda ayıplı olduğu tespit edilmiş ve tamir edilmek üzere davacıya iade edilmiştir. Davacı iade gelen kumaşları tamir ederek davalıya teslim etmiştir. Davalı davacının tamir işlemini yeterli yapmadığından kumaşlardaki ayıpların tamirden gelen kumaşlarda da aynen devam ettiğini iddia etmekte olduğunu savunmuştur.

Davalı taraf ürünler hem süresinde teslim edilmemiş hem de ayıplı çıkmıştır. Davacının temerrüdü ve ayıplı mal sebebiyle Müvekkili Şirketin zor durumda kalmış, müşterilerinin siparişlerini süresinde yetiştirememiştir. Davacı ile Müvekkil Şirket'in ticari ilişkileri süresince sürekli aksaklıklar yaşanmış, bu aksaklıklar davacı şirkete de defaatle bildirilmiş, Müvekkili Şirket tarafından bunlara istinaden faturalar kesilmiş olduğunu savunmuştur.

Ancak dosyaya sunulan kumaş sipariş sözleşmelerinde davacının imal edeceği kumaşların termin tarihi yazmamaktadır. Davacının imalat ve tamir süreçleri tekstil piyasa şartlarıyla uyumlu olduğu yönündeki rapor dikkate alınarak davalının davacının kumaşları geç teslim ettiği iddiası ispata muhtaç görülmüştür.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 219. maddesine göre; bir maldaki ayıp, satıcının zikir ve vaat ettiği vasıflarda veya niteliği gereği malda bulunması gereken lüzumlu vasıflarda eksiklik olmasıdır. Satıcı lüzumlu vasıflarda eksiklik şeklinde ortaya çıkan ayıptan bunun varlığını bilmese dahi sorumludur.

TBK'da tanımını bulan ayıba karşı tekeffül, satılan şeyin satıcının zikrettiği vasıfları taşımamasından veya bu şeyin değerini sözleşme gereğince ondan beklenen yararları azaltan veya kaldıran eksiklikler bulunmasından satıcının sorumlu olmasıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ..... E., .....

K., 31.05.2022 Tarihli Kararı Netice itibariyle mahkemece gerçeğin ortaya çıkması için HMK’nın 266. maddesi ve devamındaki madde hükümlerine göre konusunda uzman üç kişilik bilirkişi kurulu oluşturularak dosyada bulunan tüm delil ve belgelerin değerlendirilmesi suretiyle alınacak rapor ile ayıbın neden kaynaklandığının tespit edilmesi ve niteliğinin belirlenerek yapılan işte açık ya da gizli ayıp olup olmadığının saptanması,

ayıbın niteliğine göre de dosyadaki bilgi, belge, e-posta yazışmaları ve tanık beyanları gözetilerek ayıp ihbarının süresi içinde yapılıp yapılmadığının ortaya konulmasından sonra yapılacak değerlendirme ile varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekir. denmiştir. Somut olay bakımından Davalının ayıp iddiası bakımından ise Davalı ayıp davacı şirkete derhal bildirildiğine dair mail yazışmalarını dosyaya sunmuştur.

Yargıtay ..... Hukuk Dairesinin 14.06.2016 Tarih ..... Esas ..... Karar sayılı kararında: “…Dairemizin yerleşik içtihatlarına göre; ayıp ihbarının şekil koşuluna bağlı olmadığı ve ayrıca; hukuki bir işlem değil “hukuki işlem benzeri bir fiil” olması nedeniyle süresi içerisinde ayıp ihbarının yapıldığının tanık da dahil olmak üzere her türlü delille kanıtlanabileceği kabul edilmektedir…” ifadelerine yer verilmekle ayıp ihbarının yapıldığının her türlü delille ispatının mümkün olduğunu açıkça belirtilmiştir ve ayıp ihbarı karşı tarafça inkar edilmeyen e posta yazışmaları ile dahi ispat edilecektir.

Konuyu düzneleyen 6102 sayılı TTK'nın "Ticari Satış ve Mal Değişimi" başlıklı 23/1. Maddesi'nin (c) bendi. "Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı 2 gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra 8 gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür.

Diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanunu'nun 223. Maddesinin 2. Fıkrası uygulanır." hükmüne havi olup, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Gözden Geçirme ve Satıcıya Bildirme" başlıklı 223. Maddesinin 2. Fıkrası ise "... Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hallinde, bu hüküm uygulanmaz.

Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır." hükmüne havidir. Yine 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Alıcının Seçimlik Hakları" başlıklı 227. Maddesi ise şu şekilde düzenlemiştir. "Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hallerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir.

1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme..." Görüleceği üzere, alıcının açık ayıplarda 2 gün, gizli ayıplarda ise 8 gün içerisinde ayıp ihbarını satıcıya bildirmekle yükümlü olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu süre içerisinde ayıp ihbarı yapıldığı taktirde ise, alıcının ayıplı malların bedelinden sorumlu olmayacağı açıktır.

Ayıp ihbarının ne şekilde yapılabileceği ise Yargıtay'a sıkça konu olmuş ve Yargıtay taraflar arasındaki sözleşmenin eser sözleşmesi niteliğinde olması halinde ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı hususunun tanık dahil her türlü delil ile ispat edilebileceğini hüküm altına alınmıştır.

Taraflar arasındaki ihtilaf, ticari ilişki kapsamında davacının davalıya teslim ettiği kumaşların ayıplı olup olmadığı, ayıplı ise ayıbın niteliği ve ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı, ürünlerin süresinde teslim edilip edilmediği, ayıplı ve geç ifa nedeniyle davalının ileri sürdüğü ödemezlik def'i ve takas mahsup koşullarının oluşup oluşmadığı, davacının varsa alacağının miktarı, itirazın kaldırılması ve depo emri koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Bilirkişi heyeti raporunda da .... kumaşın 8 top olduğu yazmaktadır.

Davalının talebi üzerine uluslararası akreditasyona sahip bağımsız kontrol şirketi olan

..... (kalite kontrolcü) ........ tarafından davacının tamir etmiş

olduğu 352 kg siyah 30/1 ..... kumaş ve 180 kg lacivert 30/1

Vorteks Viskon Süprem kumaş üzerinde inceleme yapılarak 07.11.2023 tarihli ..... nolu ispection (kalite kontrol) raporu sunulmuştur. Davacının davalıya teslim etmiş olduğu

kumaşların irsaliyesinde yazan kumaş cinsi, miktarı ve top adedi 07.11.2023 tarihli

........ nolu ispection (kalite kontrol) raporundaki kumaş cinsi, miktarı ve top adetleri

uyumludur.

Tekstilde ürünlerin tamamının kontrol edilmesi çok fazla zaman ve maliyet

oluşturduğundan rastgele seçilen yeterli miktarda ürünlerin incelenmesiyle ürünün bütünü

hakkında hüküm verilmektedir. Dava konusu kumaşları inceleyen ....

(kalite kontrolcü) ...... da rastgele seçtiği kumaş toplarını kalite kontrol makinesine

takarak inceleyerek ürünlerin bütünü hakkında karar vermiştir. Seçilen ürün miktarı bütün

hakkında hüküm vermek için yeterli miktardadır.

Denmiştir.

Ayrıca ...... nolu inspection raporuna göre; inspector rastgele seçtiği 6 top siyah 30/1

....... kumaş ve 6 top lacivert 30/1 ..... kumaşı

kontrol etmiştir. Siyah 30/1 ...... kumaşta toplar arası renk farklılığı,

delik ve yabancı elyaf hataları tespit edilmiş, kontrol edilen 6 top kumaştan 3’ü ayıplar nedeniyle

inspectiondan kalmış, 3 top ise inspectiondan geçmiştir. Lacivert 30/1 ......

kumaşta boyama kırıkları, delik ve topta parça sayısı fazlalığı ayıpları tespit edilmiş, kontrol

edilen 6 top kumaşın tamamı ayıplı olduğundan inspectiondan kalmıştır.

.....’ın 07.11.2023 tarihli ...... nolu inspection raporuna göre;

kontrol edilen 6 top Siyah 30/1 ....... kumaştan 3’ü ayıplı ve 3 top ise

inspectiondan geçtiğinden ayıpsızdır. İnspector 352 kg 16 top Siyah 30/1 ....... kumaştan 6 top kumaşı kontrol etmiş ve (3 / 6 =) % 50’sinin ayplı olduğunu

tespit etmiştir. Tamir sonrası davacının davalıya teslim etmiş olduğu 352 kg 16 top Siyah 30/1

...... kumaştan (352 kg x 0,50 =) 176 kg’ının ayıplı olduğu ve 176

kg’ının ise ayıplı olmadığı kanaatine varılmıştır. Toplar arasında renk farklılığı ve kanat farkı

olan kumaşlar metolamaya dikkat ederek, %50 fireli olarak kesilerek kullanılabilir. Ayıplı 176 kg

Siyah 30/1 ...... kumaş nedeniyle davalının zararı: 176 kg x 6,60

$/kg x 1,10 (KDV) = 1.277,76 USD’dir.

......’ın 07.11.2023 tarihli ...... nolu inspection raporuna göre;

kontrol edilen 6 top lacivert 30/1 ..... kumaşta boyama kırıkları, delik ve

topta parça sayısı fazlalığı ayıpları tespit edilmiş, kontrol edilen 6 top kumaşın tamamı ayıplı

olduğundan inspectiondan kalmıştır. Tamir sonrası davacının davalıya teslim etmiş olduğu 180

kg 8 top lacivert 30/1 ....... kumaşın tamamının ayıplı olduğu kanaatine

varılmıştır. Boyama kırıkları, delik ve topta parça sayısı fazlalığı ayıplı kumaşlar %50 fireli olarak

kesilerek kullanılabilir. Ayıplı 180 kg lacivert 30/1 ...... kumaş nedeniyle

davalının zararı: 180 kg x 6,50 $/kg x 1,10 (KDV) = 1.287,00 USD olarak hesaplanmış gelen belgeler elektronik ortamdaki yazışmalar dikkate alındığında ayıp ihbarının ssüresi içinde yapıldığı kabul edilmiştir.

Davalı davacının tamir ederek 27.10.2023 tarihli ..... nolu e-irsaliye ile

davalıya teslim ettiği 53,5 kg kahverengi 30/1 ..... kumaşın da

ayıplı olduğunu iddia etmektedir. Ayıplı olduğu iddia edilen 53,5 kg kahverengi 30/1 ..... kumaş bilirkişi incelemesine sunulmadığı gibi bu kumaşların ayıplı

olduğunu gösteren tarafsız kişi veya kurumlarca düzenlenmiş tespit raporu da sunulmadığından

53,5 kg kahverengi 30/1 ...... kumaşın ayıplı olduğu iddiası ispat edememiştir.

Sonuç olarak davacının takip talebinde bulunduğu 36.634,50 USD’den davalının ayıplı kumaşlar

nedeniyle oluşan toplam (1.277,76 + 1.287,00 =) 2.564,76 USD zararının mahsubu sonrası

davacının davalıdan (36.634,50 – 2.564,76 =) 34.069,74 USD alacaklı olduğu hesaplama yerinde görülmüştür. Zira Mahsup yenilik doğuran bir hakkın kullanılması olmayıp sadece alacağın gerçek miktarını belirlemek üzere yapılan bir işlemdir. Burada ayrı ve müstakil iki alacak bulunmamaktadır. Mahsup savunmasını, alacak miktarının indirilmesinde yararı olan herkes ileri sürebilir ve borcu sona erdiren durum olması nedeniyle hâkim tarafından resen nazara alınır.

Sonuç itibariyle takas ve mahsup farklı kavramlardır. Mahsup, bir alacaktan (zararlı olayın zarar görene sağladığı diğer faydalar, giderlerdeki tasarruflar gibi) bazı kalemlerin düşülmesine izin veren bir sayışma işlemidir. Mahsupta mahsup hakkına sahip olan taraf bu hakkını karşı taraf alacağını kendisinden istemedikçe ileri süremez (Uygur, s. 940).(Hukuk Genel Kurulunun 04.03.2021 tarihli ve ...... Esas, .... Karar ile 26.04.2022 tarihli ve ..... Esas, .....

Karar sayılı kararları) aynı yöndedir. Anılan sebeplerle Davanın Kısmen Kabul, Kısmen Reddi ile;Davalının Büyükçekmece ..... İcra Müdürlüğünün .....

Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin 34.069,74 usd alacak yönünden devamına, Alacak fatura ve teslime dilen mal bedeline ilişkin olup belirlenebilir ve likit dolduğundan davacının icra inkar tazminat talebi yerinde görülmüş olup Hüküm altına alınan asıl alacağa takipteki taleple bağlı kalınarak (34.069,74 USD) takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a. maddesi uyarınca Devlet Bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranının uygulanması suretiyle takibin devamına,

hükmedilen alacağa takip tarihindeki USD kuru dikkate alınarak %20 oranında icra inkar tazminatına davalının mahkum edilmesine, hesaplanan 190.449,84 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacının fazlaya ilişkin talebinin REDDİNE karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Başkan ..... e-imza Üye ...... e-imza Üye ..... e-imza Katip .....