Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/602 K.2025/801

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı dava dilekçesinde özetle; Davalı kurum tarafından kaçak elektrik enerjisi kullandığı iddiası ile fatura düzenlenerek icra takipleri başlatıldığını, ilgili adresin yıllardır boş olduğu ve aboneliğinin olmadığı, 06.06.2022 tarihinde üçüncü kişilere devredildiğini, icra takiplerinde ise kullanmadığı adrese tebligat yapılarak takibin kesinleştiği, ayrıca bir kısım para tahsil edildiğini, borcunun olmadığını tahsil edilen paraların iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ

Dava; Taraflar arasındaki kaçak elektrik tüketim iddiasına dayalı olarak davalı tarafından tahakkuk ettirilen fatura borcundan kaynaklı başlatılan icra takibinde tahsil edilen paranın istirdatı talebi hakkındadır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlendikten sonra anılan kanunun 5.maddesinde ticaret mahkemelerinin kuruluşu ve hangi mahkemelerin ticaret mahkemesi sıfatıyla bakacağı belirlendikten sonra asliye ticaret mahkemesi ile asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir.

Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayıl TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira.

Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Bu durumda eldeki davanın Asliye Ticaret Mahkemesince görülüp karara bağlanabilmesi için uyuşmazlığın, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması ve bu bağlamda tarafların her ikisinin birden tacir olması zorunludur. (Yargıtay 3. H.D.sinin 04.12.2017 gün ve 2016/9128 E- 2017/17010 K. sayılı kararı)

Davacı ve davalı arasında bir abonelik sözleşmesinin olmadığı, davalı kurum tarafından fatura tahakkuk ettirilen adreste kaçak elektrik kullanımı tespitine dayalı olarak davacıya fatura tahakkuk ettirildiği ve davacı hakkında icra takibi başlatılarak para tahsil edildiği anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından sunulan davalı tarafından tahakkuk ettirilen faturalar incelendiğinde ve davacı hakkında vergi dairesi ve ticaret sicil müdürlüğünden gerekli araştırmalar yapılmıştır.

Davacının herhangi bir ticari işletme işlettiğine dair bir tespit bulunmamaktadır.

Mahkememizce İTO'ya davacının ticaret sicilde tacir olarak kayıtlı olup olmadığı hususunda müzekkere yazılmış, İTO tarafından verilen müzekkere cevabında davacının tacir olarak ticaret sicilde kayıtlı olmadığı bildirilmiştir.

Mahkememizce vergi dairesine de müzekkere yazılarak davacının ilgili adreste kayıtlı ticari işletmesinin olup olmadığı sorulmuş, vergi dairesi verdiği müzekkere cevabında davacının 2004 yılında ticareti terk ettiğini ve vergi mükellefiyetinin terk ile son bulduğunu bildirmiş olup, davaya konu faturaların tahakkuk tarihi itibariyle ilgili adreste davacının ticari işletmesinin olmadığı anlaşılmıştır. Nitekim vergi dairesinden gelen müzekkere cevabı incelendiğinde davacının 2004 yılında terk ettiği işletmesinin de davaya konu faturaların olduğu adreste olmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkememizce yapılan araştırma neticesinde davacının tacir olmadığı, davaya konu faturaların tahakkuk ettirildiği adreste davacı tarafından bir işletme işletilmediği, elektrik kullanılan yerin iş yeri olmasının, davacıyı tacir olarak nitelendirmek için yeterli olamayacağı, davacının tacir ve tüketici sıfatı bulunmaması, davanın da mutlak yada nispi ticari davalardan olmaması nedeniyle uyuşmazlığın genel hükümler uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekir. (İstanbul BAM 37. Hukuk Dairesinin, 20.01.2023 Tarih ve 2022/1265 E: - 2023/221 K. sayılı ilamı.)

HMK' nın 114/1-c maddesi uyarınca görev dava şartıdır ve aynı kanunun 115.maddesine göre mahkemeler dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Bu durumda davaya bakmaya Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olması nedeniyle mahkememizin görevsizliğine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip .. · ¸¸ Hakim ... · ¸¸