Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/575 K.2024/44

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA; Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan iş bu davanın dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirkete ait 2017 yılı Nisan ayına ilişkin tutulan e-ticari defterleri müvekkili şirket tarafından her türlü özen ve yükümlülüklere uyularak, usulüne uygun olarak tutulmasına ve her türlü elektronik tedbirin alınmasına rağmen kaybolduğunu, ticari defterlerinin zayi olduğunu, ilgili vergi dairesi sisteminde süresinde sunulmasına rağmen vergi dairesi tarafından bulunmaması ve müvekkili şirket nezdindeki dosyaların uzantılarının açılamaması nedeniyle ticari defterin zayi olduğunu, müvekkili şirkete ait, 2017 Nisan dönemi kebir ve yevmiye e defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesine ilişkin açılan davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizden verilen 05/01/2021 tarih ve ...... Esas ....... sayılı kararının İstanbul BAM ....... Hukuk Dairesi'nin 30/05/2022 tarih ve ...... Esas ...... Karar sayılı kaldırma ilamıyla mahkememizin yukarıdaki esasına kaydının yapıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce alınan 19/11/2023 tarihli Bilirkişi Raporunda özetle;

Davacı Tarafın Talebi;

Davacı taraf 2017 yılı Nisan dönemi defter-i kebir ve yevmiye elektronik defterinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ettiği görülmüştür.

Davacı Yasal Defter Bilgileri;

Davacı ...... Geliştirme Ve Yatırım Anonim Şirketi’ne ait ticari defterler için yapılan incelemede, 6102 Sayılı TTK.m.64 ve VUK.182 gereğince mecburi olan 2017 yılı ticari defterlerinin yevmiye ve Kebir defterinin Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 1 Sıra no.lu elektronik defter tebliği gereğince elektronik ortamda e-defter olarak tutulduğu ve e-defter beratlarının yasal süresi içinde alındığı görülmüştür.

Gelir İdaresi Başkanlığı İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Güngören Vergi Dairesi Müdürlüğü Yazısı;

Güngören Vergi dairesinin ...... tarihli yazında, davacı şirketin ..... tarihi itibariyle herhangi bir borcunun olmadığı beyan edilmiştir.

Esenler Sosyal Güvenlik Merkezinin Yolladığı Yazı;

Esenler Sosyal Güvenlik Merkezinin ...... tarihli yazında, davacı şirketin ...... tarihi itibariyle muaccel hale gelmiş prim ve idari para cezasının bulunmadığı beyan edilmiştir.

Gelir İdaresi Başkanlığının ...... Tarihli Yazı;

Mezkur tebliğ uyarınca Başkanlığımızca gerekli şartları sağlayıp e-Defter saklama hizmeti verebilecek özel entegratörlük onayı alan firma mevcut olmadığından; e-Deftere tabi mükellefler http://www........gov.tr/..... de yayınlanan e-Defter Saklama Programını indirmek suretiyle kendi bilgisayarlarına kurarak 01.01.2020 tarihinden itibaren e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarını Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklemektedir ve aktif mükelleflerin tamamı saklama işlemlerini yapmaya devam etmektedir.

Başkanlığımız e-Defter ve evrak sisteminin kontrolünden ...... vergi kimlik numaralı ...... Geliştirme Ve Yatırım Anonim Şirketi'nin 13.03.2023 tarihinde e-Defter ve berat dosyalarının ikincil kopyalarının talep edilmesine dair dilekçe oluşturduğu ve bir örneği yazımız ekinde gönderilen cevap yazımızın mükellefe 22.03.2023 tarihinde gönderildiği tespit edilmiştir.

Tacirin zayi belgesi alabilmesi için yerine getirmesi gereken koşullar olduğu, tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içerisinde ilgili yer yetkili mahkemesinde dava açması gerektiği, dosya muhteviyatına 13.03.2023 tarihli beyan dilekçesi ile sunulan belgeler arasında bulunan 04.01.2021 tarihli Gelir İdaresi Başkanlığına ithafen hazırlanan dilekçede, davacı şirketin 2017 yılı nisan dönemi e-defter beratlarının elinde olduğunu ancak kaynak dosyaların bulunmadığını beyan ettiği, davacı tarafın ilgili dönemin e-defter beratlarını da sunduğu,

davacı tarafın ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesine kendisine zayi belgesi verilmesi istemiyle 04.01.2021 tarihinde dava açtığı, takdir sayın mahkemenize bırakılarak davacı tarafın 15 günlük yasal süre içinde kendine zayi belge verilmesi için dava açtığının anlaşıldığı, bir diğer husus tacirin TTK'nın 82/7 maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelmiş olması gerektiği, şeklinde rapor düzenlenmişlerdir.

Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilmesinde;

Dava, TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir.

Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren afet halleri sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir. Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde de aynı düzenleme geçerlidir.

Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 4.4.1.e) maddesine göre e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. Tebliğin 7.1.

Maddesine göre ise, e-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 13. maddesinde, sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısiyle defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması mücbir sebepler olarak kabul edilmiştir.

Ancak Vergi Usul Kanunundaki bu düzenleme vergisel yükümlülüklerle ilgili olup, TTK'nın 82/7. maddesinde ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olması hali, zayi belgesi verilmesini gerektiren bir olay olarak sayılmamış olduğu gibi tadadi olarak sayılan bu sebeplerle de benzerlik göstermediğinden sırf ticari defterlerin sahibinin elinden rızası dışında çıkmış olmasının ticari defterlerin TTK'nın 87/2 maddesinin aradığı şartlarda zayi olduğunun kabulü mümkün değildir.

Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesinde sadece Vergi Usul Kanununda belirtilen “mücbir sebep” ve ikincil örneklerin temin edilememesi halinin aranmış olması TTK'nın 82/7. maddesindeki hususların aranmayacağı anlamına gelmez. Zira Elektronik Defter Genel Tebliği'nin 7.1 maddesindeki düzenleme TTK'nın 82/7. maddesindeki düzenlemenin kapsamını değiştirecek nitelikte değildir.

Dolayısıyla tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğradığı iddiasına dayalı zayi belgesi verilmesi isteminde TTK'nın 82/7. koşullar aranmalıdır.

Bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilen elektronik defter ve beratların silinmesi, zarar görmesi, virüs bulaşması, siber saldırı v.b. nedenlerle ulaşılamaz hale gelmelerini önlemek için mükelleflerin, e-defter ve beratlarının muhafaza ve ibrazı konusunda ve ayrıca kullandıkları bilgi işlem sisteminin sağlıklı biçimde çalışabilmesi ile ilgili yeterli teknik ve güvenlik önlemlerini almaları, bu kapsamda bilgi işlem sistemlerinde yaşanabilecek sorunlar nedeniyle elektronik defter ve beratlarını farklı ortamlarda yedeklemeleri basiretli bir iş adamından beklenen bir davranış olup Elektronik Defter Genel Tebliği'ne de uygundur.

Davacı şirketin merkezinde bulunan bilgisayarda meydana gelen teknik arıza nedeniyle bu bilgisayarda kayıtlı olduğu iddia edilen Nisan 2017 dönemine ait e-ticari defter( yevmiye ,defteri kebir ) kayıtlarının kaybolduğu belirtilmişse de belirtilen olayın hangi nedenle olduğu konusunda bir açıklama yapılmadığı gibi bu konuda herhangi bir delilde dosyaya sunulmamıştır.

Elektronik Defter Genel Tebliği uyarınca ikincil örneklerin tutulduğu ve bunlara da ulaşılamadığının ispatlanamadığı gibi ticari defterlerin bilirkişi incelemesine konu bilgisayar saklandığı da ispatlanamamıştır.

Bu durum karşısında, kanunda tahdidi olarak sayılmamakla birlikte isteme konu ticari defterlerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sonucu yada bunlara benzer bir sebepten dolayı basiretli bir iş adamının göstereceği tüm dikkat ve özenin gösterilmesi halinde dahi önlenemeyen bir sebepten ötürü zıyaa uğradığının ispatlanamadığı anlaşılmakla zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Hakim ..... · ¸e-imzalıdır