Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/316 K.2024/393

K. YAZIM TARİHİ : 03/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarında özetle.

Almanya'nın .... kentinde faaliyet gösteren ve ülke genelinde tekstil sektörünün önemli aktörlerine acentelik hizmeti sunan müvekkilinin Mayıs 2015 tarihinden Haziran 2017 tarihine kadar davalıya acentelik sözleş- mesi çerçevesinde hizmet verdiğini,Almanya pazarında hiç bir payı olmayan davalının davacı şirketin özverili çabaları sonucu yaklaşık 1.5 milyon Euroluk bir pazar payı elde ettiğini, davalının davacı ile yaptığı acentelik sözleşmesini "yetersiz performans " gibi inindırıcı olmayan bir gerekçeyle 22/06/2017 tarihinde sona erdirdiğini, fesih usulune uymayan davalının,

davacının komisyon alacaklarını da az gösterme çabasına giriştiğini, yenilik doğuran bir işlem olan fesih ile sözleşmenin ileriye doğru sona erdiğini, geriye yürümeyeceğini bu nedenle davacının hak ettiği ihbar tazminatı,denkleştirme (portföy) tazminatı ve yoksun kalınan komisyonun davalıdan tahsilini istediklerini, davanın temelini oluşturan sözleşmedi karakteristik edim davacı acentenin davalı şirket için yerine getirdiği edim olduğundan uyuşmazlığın çözümünde Almanya Hukuku'nun maddi hukuk kurullarının uygulanmasının gerektiğini beyanla HMK 107 md gereğince.

500,00 Euro portföy (denkleştirme ) tazminatı + 200,00 Euro ihbar tazminatı + 300,00 Euro acentelik ücretinin (komisyonunun) 3095 sy 4/a md gereğince uygulanacak faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ve duruşmadaki beyanlarında özetle; davacının e-posta ile müvekkilinden talep ettiği 23.031,51 Euro karşılığı üzerinden eksik dava harcının tamamlanması gerektiğini, davacının sözleşmeden kaynaklanan asli ve tali edimlerini basiretli bir tacirden beklenen dikkat ve özenle ifa ve ika etmediğini, performasının ciddi şekilde eksik ve yetersiz olduğunu, müvekkilinin davacıdan önce Almanya'da pazar payı olmadığına dair ididalarının gerçek dışı olduğunu, sözleşmenin feshi bildirimin ihbar süresine uygun şekilde 3 ay önceden ve haklı nedenle yapıldığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

Dava, ticari nitelikteki acentelik sözleşmesinden kaynaklanan tazminat ve alacağın tahsili talebine ilişkindir.

Dava konusu uyuşmazlık; taraflar arasında acenteliğe ilişkin ve hukuken geçerli bir akdi ilişki bulunup bulunmadığı, davacının bu sözleşmeden kaynaklanan asli ve tali edimlerini tam ,zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirip getirmediği, sözleşmeye göre davacının performasının eksik veya yetersiz olup olmadığı, bu nedenle sözleşmenin feshi koşullarının oluşup oluşmadığı, davacının acentelik sözleş- mesinden kaynaklanan acentelik ücreti, denkleştirme tazminatı ve yoksun kalınan komisyon nedeniyle davalıdan alacaklı olup olmadığı ( var olup olmadığı) tahsili gereken alacak miktarının ne olduğu , davalının temerrüde düşüp düşmediği, hangi tarihte temerrüde düştüğü, uygulanması gereken faiz türünün ve oranının ne olduğu hususunda toplanmaktadır.

Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.

SMMM Bilirkişi .... ve hesaplama uzmanı ... tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen ve itibara layık bulunan 13/02/2023 tarihli rapora göre ; '' Dava konusunun, davacının, davalı ile şifahen akdetmiş olduğu acentelik sözleşmesinden oluşan komisyon alacağının tahsili talebinden ibaret olduğu, davalının 2015, 2016, 2017 ve 2018 yılları ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, dosya münderecatından, taraflar arasında Haziran 2015 itibariyle acentelik anlaşmasının şifahi olarak yapıldığı, sözleşmenin Haziran 2017 sonu itibariyle davalı tarafından feshedildiği hususunda ihtilaf bulunmadığı,

taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmadığı, davacı ... hakkedişlerine ilişkin düzenlemiş olduğu herhangi bir faturayı dosyaya sunmadığı göz önünde bulundurulduğunda mevcut bilgilerle komisyon oranına ilişkin bir kanaate varılamayacağı, komisyon tutarına ilişkin olarak davalı ... davacı acenteliği ile yapmış olduğu satışlara ait davacı ... tarafından herhangi bir belge sunulmadığından davalı ... davacı aracılığıyla yapmış olduğu satışlar tespit edilemediği ve komisyon tutarı hesap edilemediği,

davalı mali tablolarına göre davacının acenteliği öncesi (2015 yılında) 26.249.329,82 TL olan satışlarının davacının acenteliğe başladığı dönemde(2016) % 40,81 artış gösterdiği, 2017 yılında ise önceki yıla göre % 44,78 artış gösterdiği, sözleşme feshi sonrası(2018) ise % 170'lik artış gösterdiği tespit edildiği, davalı şirketin yurt dışı satışlarındaki artışta davacı ... performansının başarılı olup olmadığı veyahut sözleşme feshi sonrasındaki yüksek artışa ilişkin davacı ... etkisinin ne kadar olduğu hususunda sektörel değerlendirme gerektiği'' hususu belirtilmiştir.

SMMM Bilirkişi ...., hesaplama uzmanı ... ve tekstil mühendisi ... tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen ve itibara layık bulunan kök ve ek rapora göre ; '' İncelenen davalı şirkete ait 2015 ve 2016 yılı Ticari defterlerinin açılış tasdikleri ile yıl sonunda yaptırılması gereken kapanış tasdiklerinin yasal süresinde TTK.

Hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olduğu, davalı şirketin 2017 ve 2018 yılı Ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davalı şirketin 2015, 2016, 2017 ve 2018 yılı ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliğinde bulunduğu, davalı şirketin Gelir tablolarına göre Yurt Dışı Satışlarının 2015 yılında 26.249.329,82TL, 2016 yılında 36.962.446441 TL, 2017 yılında 53.512.880,73 TL, 2018 yılında ise 144.737.549,52 TL olduğu,

davalı şirketin sözleşme feshinden sonra 2018 yılında Yurtdışı Satışlarının % 170'lik bir yükseliş ile Yurtdışı satışlarının yıllık 144.737.549,52 TL'ye ulaştığı, davalının başka ülkelere de satışı olduğu, 2016 yılında davacının acenteliğiyle Almanya satışlarının yurt dışı satışlarının % 0,87'si olduğu ve bu oranın ülkelere göre her sene değişebileceği, gelir tablosundaki yurt dışı satışlarına bakılarak davacının performansı hakkında hüküm verilemeyeceği, davacının acenteliği döneminde her geçen yıl davalının aylık ortalama satışlarının artış gösterdiği, davacının müşterilere davalının kumaş numunelerini sunduğu,

davacının 26 aylık acenteliği boyunca toplam 594.421 metre kumaş satıldığı ve 2.418.281,92 USD ciro yapıldığı, davacının performans düşüklüğünden bahsedilemeyeceği, davacının acenteliği döneminde davacıya 69.497,54 USD acentelik ücreti ödendiği, davacının aylık ortalama acentelik kazancının 2.672,98 USD olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin haklı nedenle feshedil- diğinden söz edilemeyeceği, bu nedenle davacının fesih ihbar süresi olan üç ay ile sınırlı olarak kar kaybının ödenmesi gerektiği, buna göre davacının talep edebileceği kâr kaybının 3 ay x 2.672,98 $/ay - 8.018,94 USD olarak hesaplandığı,

davacının komisyon oranının % 5 olarak belirlendiğine ilişkin zarar talebinin ispata muhtaç olduğu, yine sözleşmenin feshinden sonra etkisini gösteren sözleşmeler açısından da, üç aylık kâr kaybı tazminatı hesaplandığından, komisyon alacağı talep edilemeyeceği, davacının portföy tazminatı da talep edebileceği, buna göre talep edebileceği tazminatının 12 ay x 2.672,98 $/ay - 32.075,76 USD olarak hesaplandığı'' hususu belirtilmiştir.

Dosya ve Tüm Deliller Birlikte Değerlendirildiğinde;

Davacı tarafça davalı ile sözlü olarak aralarında yapılan acentelik sözleşmesi gereği Mayıs 2015'ten 22 Haziran 2017 tarihine kadar Almanya piyasası için davalıya acentelik hizmeti verildiği ve davalının ihbar süresine uymadan acentelik sözleşmesini feshetiği gerekçesi ile davalı hakkında portföy tazminatı, ihbar ve yoksun kalınan komisyon tazminatı ve acentelik ücretinden kaynaklı dava açılmıştır.

Davalı tarafça 31/03/2017 tarihinde davacıya gönderilen mail ile 2 yıllık yetersiz performanstan dolayı acentelik sözleşmesinin sona erdirileceği ve 30/06/2017 sonuna kadar gelecek siparişlerden kendisine komisyon ödeneceği hususunun bildirildiğini, fesih ihbar süresine uygun şekilde hareket ettiğini, davacının performansının yetersiz olduğunu beyanla davanın reddi talep edilmiştir.

Taraf beyanlarından taraflar arasında acentelik hususunda ve acenteliğin davalı tarafça tek taraflı olarak sona erdirildiği hususunda ihtilaf bulunmamakta, taraflar arasındaki ihtilaf sözleşmenin tek taraflı sona erdirilmesinden dolayı davalı tarafça davacının talep ettiği tazminatların ödenmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

Davalı tarafın beyanları, tarafların sundukları belgeler, ticari defter ve belgeler üzerinde yapılan bilirkişi incelemesinde taraflar arasındaki acentelik ilişkisinden sonra davalının yurt dışı satışlarında % 40 - 44 civarında artış olduğunun tespiti karşısında ve belli bir performans kriteri de kararlaştırıl- madığından davalının performans yetersizliği gerekçesiyle sözleşmeyi feshetmesinin haksız olduğu kabul edilmiş ve bu nedenle 3 ay öncesinden usulüne uygun ihbar yapıldığı ispat edilemediğinden davacıya ödenen ortalama komisyon ücreti üzerinden bilirkişi tarafından tespit edilen aylık kazanç üzerinden hesaplanan 3 aylık kâr kaybı

alacağının kabulüne karar verilmiş, ayrıca acentelik sözleşmesi sonucu davalının davacının katkıları ile edindiği müşteri portföyünden kaynaklı tazminat ödemesi gerektiği kabul edilmiş ve sözleşmenin haksız şekilde feshedildiği de özetilerek davacının 12 aylık kazancına denk gelecek şekilde portföy tazminatı alacağına hak kazandığı kabul edilmiş, davalının satış kayıtları incelenerek tespit edilen davacının aylık kazancına ilişkin bilirkişi raporuna itibarla davacının 3 aylık kâr kaybı alacağı ve 12 aylık kazancına eşit portföy tazminatı alacağının kabulüne karar verilmiş,

sözleşmenin feshinden sonra etkili olacak şekilde komisyon ücreti alınacağına dair delil sunulmadığından bu husustaki talebin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur .

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır