Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/391 K.2019/783

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin 28.05.2019 harçlandırma tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin.... ve Tic. A.Ş.'den olan alacağına mahsuben ..... Bankası .....Şubesi muhatap, keşidecisi ....... Ltd. Şti. , 31.05.2019 keşide tarihli, ... Çek seri no'lu, 50.000,00 TL bedelli bir adet çek aldığını, çeklerin kaybolduğunu, tüm aramalara rağmen bulunamadığı, bu nedenle çeklere ilişkin olarak ödemeden men yasağı kararı verilerek kararın bankaya tebliğini ve çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava, hukukî niteliği itibariyle TTK'nun 651 inci maddesinde düzenlenen kıymetli evrakın zayi sebebi ile iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 651'nci maddesinin ikinci fıkrası"Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir."şeklinde olup kıymetli evrakın iptali davasını ancak yetkili hamilin açabileceği hüküm altına alınmıştır.

Taraf sıfatı (husumet) maddi hukuka göre belirlenen, bir subjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir subjektif hakkın davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavramdır. Taraf ehliyeti; davada taraf olabilme, usulî hukuki ilişkinin süjesi olabilme ehliyetidir. Taraf ehliyetine sahip olan kişi, davada davacı veya davalı olabilecektir. Bu nedenle, taraf ehliyeti usûli bir kavramdır.

Taraf ehliyetine sahip olabilmek için medeni hukuktaki hak ehliyetine sahip olmak gerekir. HMK'nın 50. maddesine göre, medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan, taraf ehliyetine de sahiptir. Buna göre tüm insanlar, hak ehliyetine ve dolayısıyla taraf ehliyetine sahiptir. Dava ehliyeti ise, medeni hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir. (HMK 51) Fiil ehliyetine sahip olan kişi, dava ehliyetine de sahiptir ve davayı yürütebilir, usûl işlemlerini yapabilir.

Reşit olan ve temyiz kudretine sahip olan kişiler fiil ehliyetine sahiptir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve dava takip yetkisi davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka ilişkindir. Davacı tarafta yer alan taraf için aktif dava sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edilebilir.

Sıfat bir itiraz olduğundan, hâkim diğer itirazlar gibi taraf sıfatını da dava dosyasından anlayabildiği sürece kendiliğinden nazara alır. Sıfat, davada taraflardan birinin davaya konu subjektif dava hakkının bulunup bulunmadığı ile ilgili bir husustur. Tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunludur.Bu husus mahkemece re'sen gözönünde bulundurulmalıdır.

Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet yokluğundan reddi gerekir.

Somut olayda; davacı tarafından sunulan dava dilekçesinden..... Bankası .....Şubesi muhatap, keşidecisi ....... Ltd.

Şti. , 31.05.2019 keşide tarihli, .....Çek seri no'lu, 50.000,00 TL bedelli çekin davacının meşru hamil olduğunu ispatlar nitelikte dava dışı.......Ürünleri tarafından verilme çek bordrosu fotokopisi sunulmuş olup, bu belgenin tek başına davacının meşru hamil olduğunu ispatlamaya yeterli olmadığı gözetilerek davacıya taraflar arasındaki ticari ilişkiyi gösterir belgelerini sunması için 2 hafta süre verilmiş, süreye ilişkin tensip zaptı davacıya 17.06.2019 tarihinde tebliğ edilmiştir.

Yapılan tebligata rağmen 2 haftalık kesin süre içinde meşru hamilliğe ilişkin deliller dava dosyasına sunulmamıştır. Davacının yetkili hamil olmaması sebebiyle aktif husumetinin bulunmadığı anlaşıldığından, davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılarak aşağıdaki gibi hüküm fıkrası oluşturulmuştur.

Katip ... Hakim ...