Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/878 K.2023/977

Mahkememizde görülmekte olan çekişmesiz yargı işi zayi belgesi verilmesi isteminin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İstemde bulunanların dilekçesinde özetle; istemde bulunan ...ne ve istemde bulunan gerçek kişi işletmesine ait defter ve belgelerinin muhasebeci tarafından kaybedildiği, bu nedenle zayi belgesi verilmesi istenmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama süreci ve değerlendirmede; istem, TTK'nin 82/7 maddesi gereğince defter ve sair belgelerin zıyaa uğramasından ötürü zayi belgesi verilmesidir.

TTK'nin 82/7 maddesi uyarınca, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün (01/07/2022 tarihli 7417 sayılı Yasa'nın 55. maddesi ile değişiklikten önce onbeş gün) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Buna göre tacir, saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kaybolduğunu öğrendiği tarihten itibaren otuz gün (onbeş) içinde zayi belgesi verilmesini istemelidir. Aksi halde istem hakkını kaybeder. Çünkü belirtilen otuz günlük (onbeş) süre hak düşürücü süredir.

Tacirin yukarıda bahsedilen yasa hükmünden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve özeni göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, zayi durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Kural olarak basiretli tacirin ticari defter ve belgelerini işletme merkezinde saklaması ve korunması için gereken önlemleri alması gerekmekte ise de, istemde bulunanların ticari defterlerinin muhasebecide bulunduğu ve muhasebeci taşınırken isteme konu defterleri ve belgeleri 2018 yılında kaybettiği, zayi durumundan 2019 yılında bilgi sahibi olunduğu istemde bulunan şirket yetkilisi ve istemde bulunan gerçek kişi tacir asılın duruşmadaki beyanından anlaşılmaktadır. Bu beyan karşısında başkaca bir araştırmaya yapmaya gerek duyulmamıştır.

Zayi belgesi verilmesi istemi için gereken koşullardan defterlerin korunması amacı ile gereken dikkat ve özenin gösterilmediği, dosya kapsamına göre zıyaa uğramanın irade dışında elde olmayan bir neden ile meydana gelmesi gerekmekte olup, şirket ve işletme merkezinde saklanması ve bulunması gereken defter ve belgelerin şirketin ve işletmenin muhasebecisinde bulunması ve muhasebecinin de taşınırken defter ve belgeleri kaybetmesi basiretli tacir yükümlülüğüyle bağdaşmadığı gibi, yasada öngörülen zayi nedenlerine de girmemektedir.

İstemde bulunanlar yasada yazılı durumların varlığı nedeniyle isteme konu defterin zayi olduğunu ileri sürüp, kanıtlayamamıştır.

Diğer yandan şirket yetkilisi ve gerçek kişi tacir asılın defter ve belgelerin 2019 yılında zayi olduklarını öğrendiği beyanı karşısında, o tarihte yürürlükte olan yasa hükmüne göre 15 günlük süre geçtikten sonra istemde bulunulduğu anlaşılmıştır..

Yukarıdaki açıklamalar hep birlikte değerlendirildiğinde, istemde bulunanların defter ve belgelerinin saklanması ve korunması için gereken önlemleri almadıkları, kaybın yasada belirtildiği gibi bir afet veya hırsızlık sonucu yaşanmadığı, gerekli dikkat ve özenin gösterilmediği, zayi tarihinden itibaren hak düşürücü süre geçtikten sonra istemde bulunulması hep birlikte değerlendirildiğinde istemin reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ☪ e-imzalıdır. ☪ Hakim ... · ☪ e-imzalıdır. ☪