Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/923 K.2020/541

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Dava konusu çeki elinde bulunduran davalı ...'ın çeki kötüniyetli/ağır kusuruyla iktisap etmesi ve çekin yetkili hamilinin davacı olması nedeniyle Keşidecisinin ...... Otomotiv Turizm İth. İhr. Ltd. Şti. Olduğu ....... bank ......

Şubesi’nin 10.10.2019 tarihli 40.000,00 TL meblağlı ...... seri numaralı çekin istirdadına, müvekkilinin meşru hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine, haksız, yersiz ve kötü niyetle takip yapan davalının %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, teminatsız veya belirlenecek teminat karşılığında icra veznesindeki(Küçükçekmece ...... İcra Müdürlüğü’nün .......

E. sayılı dosyası) paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yargılama masrafları ile ücreti vekaletin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin tacir olmadığını, dolayısıyla müvekkilin davacı veya diğer cirantalar arasında ticari ilişki olması veya bunun ticari defterlere işlenmiş olması gerekmeyeceğini, çek ticari hayatta borç ödeme aracı olarak çokça kullanıldığından müvekkil de bu şekilde intikal ettiğini, dolayısıyla müvekkilin haklılığını ispat için ticari ilişkinin varlığını ispat külfeti bulunmadığını, davacı taraf dahi dilekçesinde çekin bir kısım kişilerce sorgulandığını söylemiş ve o kişiler arasında müvekkilinin bulunmadığını, bu sebeplerle davacının haksız ve mesnetsiz davasının reddini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, davacının meşru hamili olduğunu ileri sürülen çekin rızası dışında davacının elinden çıktığı iddiasına dayalı istirdat istemine ilişkindir.

Dava konusu çek aslının incelenmesinde, Keşidecinin ...... Otomotiv Turizm .. Ltd Şti olduğu, muhatabın ....... bank...... Şubesi olduğu, Lehtarın ...... Optik Lens ... Ltd Şti olduğu, keşide tarihinin 10/09/2019, keşide bedelinin 40.000,00TL olduğu çekin arka yüzünün incelenmesinde son cirantanın ...... olduğu çekte ödeme yasağı bulunması nedeniyle ödeme yapılmadığına ilişkin ibarenin bulunduğu görüldü.

Somut olayda davalının iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Muhatabın çeki ibraz eden kişiye geçerli bir ödeme yapabilmesi için bu kişinin çek bedelini tahsil konusunda talep hakkına sahip olması zorunludur. Emre yazılı çeklerde düzgün bir ciro zinciri ile hak sahibi olduğu anlaşılan kişi (yetkili hamil) olması gerekir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğine dava; davacının elinden rızası dışında çıkan çek nedeniyle çekin istirdadı istemine ilişkindir. TTK.'nın 792. Maddesi gereğince çekin herhangi bir surette hamilin elinden çıkması halinde, ister hamile yazılı, ister ciro yolu ile devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkının 790. Maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Anılan kanunun 790. Maddesi gereğince cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır düzenlemesi bulunmaktadır.

Somut olayda, davalı diğer cirantalarla ticari ilişkisi olmadığını ikrar etmiş olduğundan ve tacir olmadığından ticari ilişkinin tespiti açısından bilirkişi incelemesi yapılmamıştır. Yeni hamil adının ...... olduğunu, ancak ....... ismiyle tanındığı için çeki bu şekilde ciroladığını söylemişse de, çekte keşideciden sonraki cirantanın karalanmış olması, davalının cirantalarla ticari ilişkisinin bulunmaması ve davalının yanlış isim altını imzalamak suretiyle çeki iktisap ettiği, buna göre TTK'nun 792. Maddesine göre ağır kusurlu bulunduğu, cirantalarla ticari ilişkinin bulunmadığı ve ciro silsilesinde kopukluk olduğu, buna göre, çeki geri vermekle yükümlü olduğu değerlendirilmiştir. Davalının ağır kusurlu olduğu ancak kötüniyeti ispatlanamadığından kötüniyet tazminatına hükmedilmemiştir.