Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/658 K.2022/1094

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde ÖZETLE.

Davacı vekili 28/09/2020 tarihli dava dilekçesinde özetle; davalıya ait nakliye firmasının; müvekkil şirket sigortalılarından ...A.Ş'ye ait ..... isimli malzemeyi taşıdığını, söz konusu malzemenin raf ömürlü olduğunu ve belirli bir sıcaklığın altında muhafaza edilmemesi gerektiğini, taşıma işinin soğuk zincir ile yapılmasının zorunlu olduğunu, sigortalılar ile davalı arasında sözleşme imzalandığını, söz konusu sözleşmede tüm taşımaların -180C'de .... araçlarda yapılması gerektiğini, araç dorselerinin sürekli -18 oC'de sıcaklıkta olması gerektiğini,

tarafların imzaladıkları protokoller ile sözleşme süresini uzattıklarını ve taşımanın -250C'de yapılmasını kararlaştırdıklarını, dava konusu taşıma işi esnasında davalı tarafından temin ..... plaka numaralı aracın kullanıldığını, nakliye öncesinde nakliyenin -25 oC'de yapılması gerektiğine dair talimatın da ayrıca taşıma senedi üzerinde belirtildiğini, söz konusu yükün 05/10/2018 tarihinde sigortalıya teslim edildiğini, araç içinde bulunan sıcaklık ölçüm cihazı kayıtları incelendiğinde ürünlerin 190 saatten fazla -180C sıcaklık üzerinde taşındığının tespit edildiğini,

ürünlerin kalite kontrolünün yapıldığında ise teslim edilen malzemenin kullanılamayacak durumda olduğunun tespit edildiğini, bu sebeple müvekkilin sigortalıya 49.267,00 $ karşılığı 302.274,92 TL ödeme yaptığını, nakliye firmasının taşıma senedinde bulunan talimata aykırı bir şekilde taşıma işini yaptığını bu sebeple meydana gelen tüm zarardan sorumlu olduğunu, beyan etmiştir.

Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde ÖZETLE; Davalılar vekili 30/10/2020 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; poliçe süresi ve tanzim tarihi dikkate alındığında hasarın poliçe kapsamında olmadığını, hasar ihbarının zamanında yapılmadığını, taşıma senedinde hiç bir hasar şerhinin olmadığını, malın teslimi ile hasar başvuru tarihi arasında 7 aylık bir süre olduğunu, bu yedi ay boyunca ürünün nerede hangi koşullarda saklandığının belli olmadığını, taşıyıcıya rücu meblağının cmr hükümlerine göre hesaplanmadığını, faiz başlangıç tarihinin davacının sigortalıya ödeme yaptığı tarih olmayacağını, davacının açılış tarihi olduğunu, CMR 27'ye göre faiz oranın %5 olduğunu, beyan etmiştir.

Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğü'nün .... esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; alacaklının ... Anonim Şirketi borçluların ..... Şirketi ve .... Şirketi olduğu, takibe konu alacağın 302.274,90TL olduğu, ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği, borçlunun ödeme emrine itiraz ettiği takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava , taşıma işleminden kaynaklı sigorta şirketinin sigortalısına ödediği bedelin rücuen tazmini istemine ilişkin itirazın iptali davasıdır.

Davacının dava dilekçesinden özetle; uçak yapımında kullanılan malzemenin nakliyesinin davalı ... sorumluluğunda diğer davalı alt taşıyıcı .... şirketi tarafından yapıldığını, taşımanın belirli bir sıcaklığın altında yapılması gerektiğini, sigortalı ile davalı arasında bu yönde sözleşme imzalandığını, bu sıcaklığın -25 C olduğunu, taşıma senedine de derc edildiğini, malzemenin 26.09.2018 tarihinde satın alındığını, 27.09.2018 tarihinde davalı .... şirketi tarafından malzemenin araca yüklendiğini, 05.10.2018 tarihinde sigortalıya teslim edildiğini, taşımanın 190 saat üzerinde -18 derece üzerinde taşındığının tespit edildiğini,

ürünlerin kalite kontrolünün yapıldığını, teslim edilen malzemenin kullanılamayacak durumda olduğunu, taşıma senedine aykırı taşınması sonucu zayi olduğunu, davacıın sigortalısına 04.10.2019 tarihinde 49.267,35 USD karşılığı 302.274,90 TL ödeme yaptığı, taşıma senedindeki talimata aykırı taşıma işi gerçekleştiğinden ve yük zayi olduğundan davalıların meydana gelen zarardan CMR konvansiyonun 8,27,29 maddeleri uyarınca sorumluluğunu talep etmiştir.

Davalıların cevap dilekçelerinden özetle.

Fransa 'dan Türkiye'ye yapılan taşımada CMR hükümlerinin uygulanması gerektiğini, hasarın poliçe kapsamına olmadığını, ödemeye ilişkin dekontun sunulmadığını, hasarın CMR 30/1 uyarınca ihbar süresinde yapılmadığını, taşıam senedinde hasar şerhinin bulunmadığını, malın teslim tarihinin 05.10.2018 tarihi, davacını sigortalısının hasarı tespit edip davacıya başvurduğu tarihin 28.05.2019 tarihi olduğunu, 7 aylık sürede hasarın sigortalısının deposunda meydana gelmiş olmasının muhtemel olduğunu, usule uygun hasar ihbarı yapılmadığından davanın reddi gerektiğini, davacının ağır kusur iddiasının mesnetsiz olduğunu,

taşıyıcının soğutucunu çalıştırdığını ancak malı istenen derecede soğutamadığını, hasar ihbarı yapılmadığından taşıycının kendi sigortacıcı üzerinden eksper raporu hazırlattıramadığını, rücu meblağının CMR'ye göre hesaplanmadığını, CMR 23 madesi uyarınca taşıyıcının sorumluluğunun 495 kg*8,33.

4.123,35 SDR ile sınırlı olduğunu, kendi sigortalısına ödeme yaptığı tarihteki SDR kurunun dikkate alınması gerektiğini, faiz başlangıcının ödeme tarihi değil davanın açıltığı tarih olduğunu, ayrıca CMR'ye göre faiz oranının % 5 olduğunu, alacağı likit olmadığını, davanın reddini talep etmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın Davacı sigorta şirketinin poliçe nedeni ile sigortalısına ödediği bedelin sigortalı ile davalılar arasında taşıma ilişkisi sebebi ile Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün ..... esas sayılı icra takip dosyasına vaki itirazın iptali ile icra inkar tazminatı talebine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Dosyanın yapılan incelemesinde; davacı tarafın Büyükçekmece ..... İcra Müdürlüğü'nün .... esas sayılı icra dosyasında 302.274.90 TL miktarda takip yaptığı, takip dayanağının Nakliye Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortalı ...... şirketi tarafından ithal edilen emtianı sıcaklık ve sözleşme şartlarına aykırı taşınmasından kaynaklı zayi olması nedeniyle ödenen bedelin iadesi olduğu, davalıların icra takibine itiraz ettiği, davalı ...... yetkili icra müdürlüğünün Bolu İcra Müdürlüğü olduğunu, akdi ilişkiyi kabul etmediğini borcu olmadığını itirazında belirttiği, davalı ... ve .... 'in ortak itirazında ise borca faize ve ferilere itiraz edildiği, zamanaşımı itirazında da bulunulduğu,

Dosya kapsamında davacı tarafın dayandığı delilleri ibraz ettiği, icra dosyasının celp edildiği, 0806.2021 tarihinde tekstil mühendisi bilirkişi .... , taşımacı bilirkişi ..... , Sigorta Uzmanı bilirkişi ..... an oluşan heyetten rapor alındığı, 01.03.2022 tarihinde Uçak Mühendisi bilirkişi ....'tan rapor alındığı, raporlara karşı beyan ve itirazlar üzerine 21.10.2022 tarihinde tekstil Mühendisi .... , Sigorta Uzmanı .... , Ulaştırma alanında ....ve Uçak Mühendisi olarak ..... 'an oluşan heyetten rapor alındığı,

Dosya kapsamındaki belgelerde dikkate alınarak; İcra Müdürlüğüne verilen itiraz dilekçesinde icra dairesinin yetkisine itiraz edildiği, Yargıtay 11. HD 2016/ 12984 E 2018/ 6486 K 18.10.2018 tarihli emsal karar içeriğinde de işaret edildiği üzere, yetkili mahkemenin tesbiti CMR'nin 31. maddesine göre yapılması gerektiği, CMR'ye tabi taşımalarda yetkili mahkemeler a)davalının ikametgahı, taşıma mukavelesinin akdedildiği esas işyeri veya şubesi veya şubesinin bulunduğu yerler, b) taşımacının yükü aldığı veya teslim yeri olarak gösterilen yerde açılabileceği, davalılardan ...'nin adresi de dikkate alınarak her iki davalı için takibin Büyükçekmecede yapılabileceği değerlendirilerek icra dairesinin yetkisine itirazın yerinde görülmediği,

Davalıların icra dairesine itirazlarında zamanaşımı itirazında bulunduğu, cevap dilekçesinde zamanaşımı itirazlarının olmadığı, emsal Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin Esas no: 2016/798, Karar no: 2016/6249 sayılı ilamında da bel,irtildiği gibi, CMR’nin 32/1. maddesinde, sözleşme kapsamındaki taşımalardan kaynaklanan davalar bakımından zamanaşımı süresinin 1 yıl olarak kabul edildiği, taşımacının bilerek kötü hareket olarak kabul edilecek kusurlarının söz konusu olması halinde ise 3 yıl olarak belirlendiği, davacı tarafın ağır kusur iddiasında bulunduğu, emtianın sigortalıya 05.10.2018 tarihinde teslim edildiği, icra takibinin 4.10.2019 tarihinde yapıldığı, gerek bir yıllık gerek üç yıllık sürenin dolmadığı değerlendirilerek zamanaşımı itirazının yerinde görülmediği,

Hasar ihbarına ilişkin sürelere yönelik itirazın CMR (Karayolu ile Milletlerarası Mal Nakliyatı Mukavelesi ile ilgili Anlaşma) hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği, uyuşmazlığın niteliğine göre olayda uygulanması gereken CMR’nin 30/1. Maddesinde;"1.

Alıcı, taşımacı ile beraber durumlarını kontrol etmeden, veya ziyan ve hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında veya açıkça görülmediği hallerde teslimden yedi gün içinde (pazar günleri ve resmi tatiller hariç) durumu kendisine bildirmeden malı tesellüm ederse, bu husus onun yükü sevk mektubunda belirtildiği şekilde alındığına kanıt oluşturur. Açıkça gözükmeyen ziyan veya hasarlarda bildirme yazılı olarak yapılacaktır.

2. Mal alıcı ve taşımacı tarafından kontrol edildikten sonra, bu kontrolün sonucuna uymayan kanıtlar ancak açıkça görülmeyen ziyan ve hasarlar için kabul olunabilir. Ancak bunun için alıcının kontrolden sonra yedi gün içinde (pazar ve resmi tatil dışında) durumu yazılı olarak taşımacıya bildirmesi gereklidir. 3. Yük alıcının kullanımına verildiği tarihten sonraki 21 gün içinde durum yazılı olarak taşımacıya bildirilmemiş ise, teslimdeki gecikmeler için tazminat ödenmez.

4. Bu maddedeki zaman limitlerini hesap ederken duruma göre teslim tarihi, kontrol tarihi, veya yükün alıcıya verildiği tarih sayılmayacaktır." şeklinde olduğu,

Teslim tarihinin 5.10.2018 olduğu, kalite ve hasar tespit raporunun 27.10.2018 tarihi olduğu( teslimden 22 gün sonra), davalı ...'ye protesto bildiriminin 22.5.2019 tarihi olduğu( teslimden 229 gün sonra ), sigortaya yapılan hasar ihbarının 08.08.2019 tarihi olduğu (teslimden 307 gün sonra ), her ne kadar taşıyıcıya 229 gün sonra hasar bildirimi yapılmış ise de taşımanın -25 derece taşınacağına ilişkin sigortalı .... AŞ ile ek protokol olduğu, taşıma senedinde de (CMR) -25 derece taşımanın yapılacağının belirtildiği, uyuşmazlığın bu derece taşıma yapılmadığından kaynaklandığından davalının bunu bilmediğinin kabul edilemeyeceği bu nedenle de süresinde ihbar yapılmadığı savunmasına itibar edilmediği,

Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında 6102 sayılı TTK hükümlerinin esas alınması gerektiği, TTK.'nun 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortalısına tazminat ödemesi ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerektiği, sigortacının; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olabileceği,

Dosya kapsamında davacı tarafın sigorta poliçesi, ödeme belgesi, eksper raporu, hasar dosyasını, sıcaklık göstergesine ilişkin belgeleri, protokolleri ek protokolleri, CMR belgesini sunduğu, bu belgelerden davacının aktif husumetinin olduğu, zararın sigorta poliçesi ile teminat altına alındığı, davalıların taşıma işleminden kaynaklı pasif husumetlerinin bulunduğu, akdi taşıyıcının ... şirketi , fiili taşıyıcının .... Şirketi olduğu,

Dosya kapsamında alınan son raporda (21.10.2022 tarihli) önceki raporların, dosya kapsamındaki belgeleri irdelendiği, denetime elverişli olduğu, karar aşamasında hukuki değerlendirme Mahkememizce yapılarak dikkate alındığı,

Davaya ve taşımaya konu ürünün "...." isimli uçak yapılarında kullanılan bir malzeme olduğu, bu malzemenin ..... unvanlı teknik tekstil ürünleri üreten .... firmadan uçak kanatçılıklarında kullanılmak üzere sipariş edildiği, ürünün stoklama ısısının -18 C olduğu, oda ısısında raf ömrünün 30 gün olduğu, yapışma ömrünün 10 gün olduğu, sigortalı ve davalı ... arasındaki 22.4.2014 ek protokol ile CMR taşıma belgesinde malzemenin -25 C de taşınacağının belirtildiği,

Malzemenin 27.09.2018 tarihinde 15.31 de yüklendiği, 5.10.2018 tarihi saat 14.20'ye kadar 190 saat boyunca -18C üzerinde varış saatine kadar -11 C de seyrettiği takriben -8,33 C kadar da çıktığı, davalı tarafın cevap dilekçesinde de bu hususta, "taşıyıcının soğutucuyu çalıştırdığı ancak malı istenen derecede soğutamadı" şeklinde belirtildiği,

Bu malzemenin yapışma ömrü süresi için oda ısısı şartlarında (23 C/73 F) 10 günlük bir süre olarak belirtildiği, 10 günün (10*24 saat) 240 saat olduğu, yapışma ömrüne ilişkin -25 C altında yapılan 190 saat taşıma düşüldüğünde geriye 50 saatlik bir yapışma ömrünün kaldığı, bu sürenin (2*24 saat;48 saat) 2 günlük bir süreye tekabül ettiği, bu sürenin yeterli olup olmadığının imalat prosedürüne göre değişeceği dosya kapsamında ürünün sigortalı tarafından kullanılacağı imalat süreci, süresi ve aşamalarına ilişkin belge olmadığı, bununla birlikte havacılık sektöründe sıfır hatanın beklendiği, talep edilen koşullara uyulmadan taşınan bir ürünün / malzemenin kullanılmasından doğabilecek risklerin kabul edilemeyeceği,

Emsal Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin Esas no: 2017/1854 ,Karar no : 2019/968 sayılı ilamı; "CMR Konvansiyonu’nun 29. maddesi uyarınca taşıyanın kastı veya kasta eşdeğer kusuru ile zarara sebebiyet vermesi halinde CMR'de yer alan sorumluluğunu ortadan kaldıran, sınırlandıran veya ispat yükünü tersine çeviren hükümlerden yararlanamayacağı düzenlemesi karşısında dava konusu hasarın taşımanın uygun ısıda yapılmamasından kaynaklanmasına, Hamule senedinde açıkça yazılan taşımanın (+2) derece yapılacağına dair hükme uyulmamasının CMR 29. maddesi kapsamında pervasızca hareket sayılıp davalı taşıyanın sınırlı sorumluluk hükümlerinden yararlanamayacak olmasına göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddine"

Emsal Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin Esas no: 2019/2268 ,Karar no : 2021/2032 sayılı ilamı; "Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama, iddia, savunma ve tüm dosya kapsmına göre, dava konusu zararın (bozulmanın) taşıma sırasındaki ısı yüksekliğinden meydana geldiği, taşıyanın özen borcunu yerine getirmediği, bozulmanın taşıma sırasında gerçekleştiği ve taşıyanın CMR'nin 17/3. maddesine göre sorumluluğu bulunduğu",

Emsal Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin Esas no: 2016/13933 ,Karar no : 2018/1298sayılı ilamı; " Dava, davacının dava dışı sigortalısına ödediği iddia olunan hasar tazminatının rücuen tahsili talebine ilişkindir.

Dosya kapsamından, emtiaların gönderici tarafından yine gönderenin işyerinden araca yüklendiği, emtialardan 33 kolinin +5 santigrat derecede taşınması gerekli ürün olduğu, 13 kolinin ise -18 derecede muhafaza edilmesi gereken ürün olduğu ve tüm bu kolilerin birlikte araca yüklendiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, taşıyıcının yüklemeye nezaret ederken ürünler üzerinde taşıma ısısının yazdığı etiketlere dikkat edip, söz konusu ısı farklılıkları bakımından göndereni uyarması gerektiği ve fakat bunu gerçekleştirmediği gerekçesiyle taşıyıcıya %20 oranında kusur atfedilmesi gerektiğinden bahisle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, taraflar arasında imzalanan CMR senedinde taşımanın +5 derecede yapılmasının not düşüldüğü, taşımanın frigo araç ile +5 derece yapıldığı,

bu suretle deneyimli ve basiretli bir taşıyıcının göstermesi gereken tüm özenin gösterildiği gözden kaçırılarak taşıyıcıya kusur izafesi doğru görülmeyip bozmayı gerektirmiştir."

Somut olayın incelemesinde; CMR'nin 17/1. maddesi gereğince taşıyıcıların, eşyanın kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen süre içinde uğranılan ziya, gecikme ve hasardan müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları, CMR'nin 17/2 maddesi uyarınca, eğer kayıp, hasar ya da gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacıların hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmişse taşımacıların sorumlu tutulamayacağı, CMR’nin 18/2 maddesi uyarınca, kayıp, hasar ve gecikmenin 17/2 maddede öngörülen nedenlerden birinden doğduğunu kanıtlama yükünün taşımacılara ait olduğu,

Davaya konu ürünün belirtilen taşıma şartlarında taşınmadığı, kalan sürede de ürünün kullanılmasının malzemenin güvenliği/güvenirliği/kalitesine ilişkin riskler taşıdığı, malzemenin kullanılacağı alanın /sektörünün uçak kanadı /havacılık sektörü olduğu, bu nedenle CMR’nin 17/1. maddesi uyarınca emtianın taşıma sırasında hasara uğramasından davalı taşıyıcıların sorumlu olduğu, rapordaki tekstil ve uçak mühendisi bilirkişi görüşleri dikkate alınarak taşımacı bilirkişinin değerlendirmesine katılınmadığı, ürünün sigorta şirketi tarafından hurdaya ayrıldığı ve imha edildiği, bu nedenle sovtaj bedelinin olmadığı, hasarın teminat kapsamında olduğu,

davalı tarafın ağır kusurunun olduğu bu nedenle sınırlı sorumluluk hükümlerinin uygulanamayacağı bununla birlikte hasarın 49.267,35 USD olduğu, sigorta şirketi tarafından sigorta poliçesinde belirtilen 6,1354 TL döviz kuru üzerinden ödeme yapıldığı ancak Mahkememizce ödemenin yapıldığı 4.10.2019 tarihindeki USD efektif satış kuru üzerinden 5,7082 TL üzerinden hesaplama yapılarak davacının 281.227,89 TL talep edebileceğinin değerlendirildiği, davacı tarafın icra takibinde işlemiş faize ilişkin talep olmadığı,

takibin TL değer üzerinden istenildiğinden CMR 27. Maddesinin uygulanmayacağı, davacının avans faizi talep edebileceği, alacağın likit olmadığı, yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminat şartları oluşmadığı, değerlendirilerek aşağıdaki şekilde hüküm kuruldu.

Katip ..... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır