Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/634 K.2023/251

Mahkememizde görülmekte olan Bankalarca Kullandırılan Ticari Kredilerden Ve Ticari Kredili Mevduatlardan Kaynaklanan Davalar (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından esas dosyalar ve birleşen dosyalar açısından sunulan dava dilekçelerinde özetle; müvekillerine davalı tarafından kullandırılmış kredi nedeni ile icra takibi başlatıldığını, itiraz edilemediğinden kesinleştiğini, müvekillerinin kredi imzalattırıldığı dönemde okuma yazma bilmediğinin belirterek dava konusu Polatlı İcra Dairesi ... , ... , ... esas sayılı dosyalarından borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

Davalı tarafından süresinde cevap dilekçesi sunulmadığından HMK 128. Maddesi uyarınca davacı tarafından ileri sürülen vakıaların tamamını inkar ettiği sayılmıştır

Deliller; dava dilekçesi,MEB cevabı, Polatlı İcra Dairesi .., ... , ... , ... esas sayılı dosyaları ve tüm dosya kapsamı

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, İ.İ.K 72. Maddesi uyarınca kredi sözleşmesinde yer alan imzaların davacıya ait olmaması nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Davacı tarafından varlığı inkâr edilen bir hukukî ilişkinin mevcut olmadığının tespiti için açılan davaya menfî (olumsuz) tespit davası denir (Kuru, Baki: İcra ve İflâs Hukuku El Kitabı, İstanbul 2013, s. 346). Menfî tespit davası 2004 sayılı İİK'nın 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere menfi tespit davasında amaç bir hukukî ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitidir.

Menfi tespit davası, maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır. Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (Kuru, B.: İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).

Ayrıca, adi senette borçlu olarak gözüken kimse, senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığının ve dolayısıyla, senet borçlusu konumunda bulunmadığının tespiti amacıyla, cebri icra tehdidi ile karşı karşıya ise, icra takibinin yapılmasından önce; süresi içinde ödeme emrine karşı imzaya itirazda bulunmayı ihmal etmiş ve takip kesinleşmişse, takibe başlanılmasından sonraki evrede sahtelik davası açabilir, böyle bir sahtelik davası hukukî niteliği itibariyle 2004 sayılı İİK 72’de düzenlenmiş olan menfi tespit davasıdır (Tanrıver, S.: Medenî Usul Hukuku, C.1, Ankara 2016, s. 844-845).

Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer.

Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı HMK m. 190. 4721 sayılı TMK m. 6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru, El Kitabı, s. 370 ilâ 372).

6100 sayılı HMK'nın 209. maddesi uyarınca; adi bir senetteki yazı veya imza inkâr edildiğinde, bu konuda bir karar verilinceye kadar, o senet herhangi bir işleme esas alınamaz. Öte yandan, sözleşmedeki imzanın borçluya ait olduğunu ispat külfeti bunu iddia eden alacaklıya aittir (Yargıtay HGK'nın 26/04/2006 tarih ve 2006/12-259 E., 2006/231 K. sayılı ilamı).

Taraflar arasındaki uyuşmazlık takibe konu kredi sözleşmesinin geçerli olup olmadığı noktasında toplanmakta olup davaya konu kredi sözleşmeleri 2010 tarihinde düzenlenmiştir. 6100 sayılı HMK'nın Geçici 2.maddesinde; 1086 sayılı Kanunun yürürlükte bulunduğu dönemde usulüne uygun olarak düzenlenmiş bulunan senetler bu kanun yürürlüğe girdiği tarihten sonra da geçerliliğini korur denmiştir.

Senedin düzenleme tarihinde yürürlükte bulunan 1086 sayılı HUMK'nın 297.maddesinde; "mühür veya bir alet vasıtasıyla vazolunan imza veya cüzdan ile muamele icrasını itiyat etmiş olan müesseselerde muamelenin iptidasında tayin olunup bir sureti hesap defterine veya cüzdana mevzu bulunan mühür veya imzayla yapılacak muamele muteberdir. Bundan başka imza vazına muktedir olamayan veya yazı bilmeyen şahsın heyeti ihtiyatiye ve mahallince maruf iki şahıs tarafından tasdik edilmiş ve el ile yapılmış bir işaret veya mühür istimal etmesi caizdir." denmiştir.

Bilindiği üzere usul hukukunda senet bir ispat vasıtasıdır ancak hemen belirtmek gerekir ki senedin kesin delil sayılabilmesi için borç altına giren kimseler tarafından imza edilmiş olması gerekir. Kural bu olmakla beraber imza atmaya muktedir olmayan veya okuma yazma bilmeyen kimsenin 1086 sayılı HUMK'nın 297.maddesi gereğince imza yerine parmak izi kullanabilir.

Ancak bu durumda senetteki parmak izinin borçluya aidiyeti ve borçlu tarafından basıldığının ihtiyar kurulunca ve o yerde tanınmış iki tanık tarafından onaylanması gerekir. Bu madde hükmünün parmak izli belgenin düzenleme şekli ve şartları konusunda ön gördüğü kural geçerlilik şekli olmayıp ispat koşuludur.

Bu nedenle anılan madde hükmüne uygun biçimde onaylanmamış olan bir senetteki parmak izinin borçlu tarafından kabul edilmesi halinde yine senet geçerli sayılır ve kesin delil teşkil eder. Buna karşılık senetteki parmak izinini inkarı halinde onama işleminin yasanın gösterdiği şekilde yapılmış olması gerekir. Aksi halde bu senedin hiçbir ispat değeri olmaz ve usulce geçerli kabul edilemez. Yani yoksayılır. (Yargıtay 3.HD 2016/13305 E - 2018/1358 K sayılı 20/02/2018 tarihli)

Somut olayda, davacı tarafça kredi sözleşmelerinde yer alan imzanın müvekkiline ait olmadığı ayrıca sözleşme tarihinde okuma yazma bilmediği dolayısıyla sözleşmelerin HUMK'ta belirtilen şekilde yapılmaması nedeniyle geçerli olmadığı iddia edilmiş olup Milli Eğitim Bakanlığı'ndan gelen müzekkere cevabına göre davacının 09/05/2011 tarihinde Beypazarı İlçe Halk Eğitim Merkezi Okuma Yazma I.Kademe Kurs Bitirme belgesini aldığı dolayısıyla sözleşmetarihinde okuma yazmasının olmadığı imza atmasının hukuken mümkün olmadığı, HUMK 297.

Maddesinde belirtilen şekilde sözleşmeyi onaylaması gerektiği ancak sözleşmenin bu şekilde yapılmadığı dolayısıyla kredi sözleşmesinin geçerli sayılmasının mümkün olmadığı ve davacının kredi sözleşmelerinden kaynaklı borçlu olmadığı anlaşıldığından davanın ve birleşen davaların kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

. 20/03/2023 Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır