Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/121 K.2025/597

Yukarıda isim ve adresleri yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın açık yargılaması ve dosyanın tetkiki sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

davacı vekili özetle. Müvekkili olan ...'ın 03/10/2021 tarihinde motokurye olarak çalıştığı restorant iş yerinden eve gitmek üzere işten çıktığını ve aynı iş yerinde arkadaşı ...'in ... plakalı motorunun arkasında bindiğini, eve doğru ilerlerken saat 23:20'de ..., ... Mah. .... Sokak'ta bir trafik meydana geldiğini, motorsikletin sağ şeritte seyir halindeyken ...

Şirketi'ne ait, ... kontrolündeki ... plakalı çöp kamyonu'nun sol şeritten, sağ tarafta bulunan Katı Atık Toplama Merkezi'ne girmek için sağ sinyalini vermeden hamle yaptığını, bu hareket neticesinde, sağ şeritte ilerleyen, müvekkilin de bulunduğu saatte 40 Km/h hızla gidern motosikletin, kamyonun sağ tarafının ortasına çarptığını, ...'in bacağının çöp kamyonuna takıldığını, bu şekilde 10-15 metre sürüklendiğini ve müvekkilleri ...'ın ise motorsikletten fırlayıp yere düştüğünü ve bilincinin kapandığını, tutanaklarda asli kusurun çöp kamyonu şoföründe olduğunun belirtildiğini, akabinde ambulansa haber verildiğini ve müvekkilin ....

Hastanesi'ne götürüldüğünü, bu kaza sebebiyle sol ayak femuru üzerinde hassasiyet ve şekil bozukluğu, sol uyluk ağrısı, sol bacakta kırık, şiş ve ağrı, diz kapağında parçalı kırık oluştuğunu, ek olarak kırıkların hayat fonksiyonlarını ağır derecede etkileyecek nitelikte olduğunu belirttiklerini, ve müvekkilin ameliyat olduğunu, arabuluculuk başvurusu yapıldığını ancak bir sonuç alınamadığını, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın olayla ilgili soruşturma başlattığını, ....

Sulh Ceza Hakimliği tarafından şüpheli ...'nin adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığını, ... Şirketi ve ... Belediyesi işleten sıfayı ile, kusursuz bir şekilde sorumlu iken, ....

Sigorta Şirketi'nin bu iki kurumla beraber müteselsil sorumlu olduğunu, şoför ...'nin haksız fiil hükümlerine göre kusuru oranında sorumlu olduğunu, müvekkili ...'ın motor kurye olarak çalıştığını, 7.000,00 TL kazancı olduğunu, ayrıca ücrete ek olarak yemek ve yol da aldığını, bekar ve 25 yaşında olduğunu, müvekkiline somut olayda hiçbir kusur atfedilemeyeceini, motorsiklette yolcu olduğunu, amacının sadece eve gitmek olduğunu ve bu olay nedeniyle çok fazla mağduriyet yaşadığını, bütün kusurun davalılara ait olduğunu, hastanede kaldığı sürece ve hastaneden eve dönüş yaptıktan sonra da bir süre işe gidemediğini,

hastaneye gidiş gelişlerde taksi masrafı olduğunu, yürüyemediği için babası müvekkiline bakmak için işten çıkmak zorunda kaldığını bu süre boyunca maaşını alamadığını ve maddi kayba uğradığını, müvekkilinde sürekli maluliyet oluştuğunu ve bunun işine yansıdığını ve yansımaya devam edeceğini, beyanla, cismani zarar sebebiyle belirsiz alacak davası olarak açılan davada fazlaya ve manevi tazminata ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydı işle 50.000,00 TL maddi tazminatın,

olay tarihinden işleyecek en yüksek faizi ile birlikte sigorta şirketleri yasal sorumluluk nispeti kadarıyla sorumlu olmak kaydı ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, vekalet ücreti ve yargılama masraflarının davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

davalı .....

Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle: davaya karıştığı bildirilen ... plakalı araca ilişkin ZMMS Poliçesini sunduklarını, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte, davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti ve sigortalı araca atfedilecek kusur ile sınırlı olduğunu, ZMMS'nin meblağ sigortası olmadığını, üst limitin her olayda otomatik olarak ödenmesinin mümkün olmadığını, müvekkilinin sigortalı araç işletenin sorumluluğu nispetinde zarardan sorumlu tutulabileceğini, kazada kusur durumunun tespiti gerektiğini, sigortalı araca atfedilen kusuru kabul etmediklerini,

davacının müterafik kusurunun dikkate alınmasını talep ettiklerini, olayla ilgili olarak tüm delillerin celbi gerektiğini, dosyanın kusur oranlarının tespiti için Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi aracılığıyla kusur incelemesi yapılmasını talep ettiklerini, TBK ve KTK kapsamında yerleşik Yargıtay kararları gereği, mevcut olması halinde hatır taşıması ile müterafik kusur indiriminin ayrı ayrı en az %20'şer indirim yapılmasını talep ettiklerini, bu yönden de inceleme talep ettiklerini, CMK uzlaştırması bulunup bulunmadığının tespiti gerektiğini, bu hususta uzlaşma var ise dava şartı olduğundan, davanın bu yönüyle reddini talep ettiklerini,

01.06.2015 tarihli ZMM Genel Şartları gereği, geçici iş göremezlik tazminatı ve geçici iş göremezlik dönemine ilişkin bakıcı gideri talepleri teminat dışı olduğunu, bahsi geçen taleplerin, açık genel şart hükümleri gereği reddini talep ettiklerini, tedavi süresi içinde bulunan bakıcı giderinin SGK'nın sorumluluğunda olduğunu, sosyo ekonomik durum tespiti yapılması gerektiğini, ayrıca Sosyal güvenlik kuruluşlarında herhangi bir ödeme alınıp alınmadığının ayrıca tespiti gerektiğini, hesaba ancak vergilendirilmiş ve belgelendirilmiş gelirin esas alınması gerektiğini, olayın iş kazası olup olmadığının ayrıca incelenmesi gerektiğini,

kaza tarihinden itibaren müvekkilinin faizle sorumlu tutulmasının imkanı olmadığını, şirketin ödemeye esas tüm belgelerle yapılacak başvurudan 8 iş günü geçtiği halde temerrüde düşmüş sayılacağını, davacı ile aralarında ticari yahut sözleşmesel ilişki olmadığını bu nedenle avans faizi taleplerinin kabulünün mümkün olmadığını, hesaplamaların KTK 90. Maddesi ve Zmm Güncel Genel Şartları ile ekinde yer alan hesaplama yöntemine göre yapılması gerektiğini, arabuluculuk aşamasına ilişkin vekalet ücreti taleplerinin reddi gerektiğini, HMK'da yargılama giderleri tahdidi olarak sayıldığını, arabuluculuk aşaması ise dava öncesi bir aşama olduğunu,

HMK'da bu kapsamda sayılan yargılama giderleri arasında bulunmamakta olduğunu, beyanla davanın reddini talep etmiştir.

davalı ....

Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle: davacının her ne kadar sürücünün asli kusurlu olduğunu beyan etmekte ise de; motorsiklet sürücüsünün ve yolcu olarak bulunan davacının kusurlu olduğunu, kazanın meydana gelmesinde ve yaralanmada diğer davalı olarak belediyenin ve davalı şöforün bir kusuru olmadığını, çöp kamyonunun diğer davalı ... şirketinin aracı olduğunu, sözleşme kapsamında 2918 sayılı yasanın 85. Maddesi uyarınca sorumluluğun belediyede olmadığını, sorumluluğu da bulunmadığını, hizmet alımına ait sözleşme uyarınca diğer davalın ... şirketinin zarar ve ziyandan doğrudan sorumlu olduğunu,

diğer davalı ...'nin olay tarihinde 696 sayılı KHK ile çalıştığı yer olan ... İnşaat Taahhüt Anonim Şirketi'ne davanın ihbar edilmesi gerektiğini, davanın belediye yönünden husumetten reddi gerektiğini, kabul manasına gelmemek kaydı ile müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, motorsiklet sürücüsü kişinin ehliyetinin olup olmadığını, motorun hızının 40 KM'den fazla olduğu ve takip mesafesini de korumadığının olaydan anlaşıldığı,

ayrıca geçmenin yasak olduğu yerlerde geçmek kuralını ihlal ettiğinin de kaza tespit tutanağında belirtildiğini, davanın motor sürücüsü olan ...'e de ihbarı gerektiğini, davalı şoförün hız limiti dahilinde ve sinyalini de vererek dönüş gerçekleştirdiğini, koruyucu ekipman olarak da dizlik bulunmadığını, davacının talep miktarının fahiş olduğunu, zarar var ise poliçe kapsamında sigorta şirketinin sorumlu olduğunu, faiz isteminin reddi gerektiğini, tarafların kusurları, hatır taşımacılığı, mütefarik kusur hususlarının da dikkate alınması gerektiğini beyanla davanın öncelikle husumet yönünden reddine,

aksi halde esas yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. Vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davayı ve davalı müvekkilinin sorumluluğunu kabul anlamına gelmemek şartıyla ... plaka sayılı aracın, davalı sigorta şirketi nezdinde, .... poliçe numaralı,17.05.2021-2022 vade tarihleri olmak üzere Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk ( Trafik ) Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, davalı sigorta şirketinin, ancak sigortalısının kazadaki kusuru oranında ve maddi zararın varlığı ispat edildiği takdirde, (sigorta poliçesinde teminat dışı olmayan) maddi zarardan sorumluluğu –poliçe azami teminat limitiyle sınırlı olarak- söz konusu olabileceğini, öncelikle kusur tespiti yapılması gerektiğini,

davacının sürekli maluliyeti olup olmadığının belirlenmesini talep ettiklerini, maluliyetin tespiti için Adli Tıp Kurumu ....

İhtisas Dairesinden rapor alınmasını talep ettiklerini, Sosyal Güvenlik Kurumundan davacıya herhangi bir ödeme yapılıp yapılmadığını, maaş bağlanıp bağlanmadığı hususlarının sorulmasını talep ettiklerini, rücuya tabi ödemelerin mahsup edilmesi gerektiğini, Emsal Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 14.01.2021 tarih 2020/2598 Esas 2021/34 Karar sayılı ilamında TRH 2010 yaşam tablosunun kullanılmasının uygun olacağı yönünde karar verildiğini, dolayısıyla tazminat belirlenirken TRH 2010 yaşam tablosunun kullanılması gerektiğini, geçici iş göremezlik tazminat talepleri teminat dışı olduğunu,

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartları uyarınca kapsama giren Sağlık Giderleri Teminatı: üçüncü kişinin trafik kazası dolayısıyla bedenen eski haline dönmesini teminen protez organ bedelleri de dahil olmak üzere yapılan tüm tedavi giderlerini içeren bir teminat olduğunu, kaza nedeniyle mağdurun tedavisine başlanmasından itibaren mağdurun sürekli sakatlık raporu alana kadar tedavi süresince ortaya çıkan bakıcı giderleri, tedaviyle ilgili diğer giderler ile trafik kazası nedeniyle çalışma gücünün kısmen veya tamamen azalmasına bağlı giderler sağlık gideri teminatı kapsamında olduğunu,

sağlık giderleri teminatı sosyal güvenlik kurumunun sorumluluğunda olduğunu, ilgili teminat dolayısıyla sigorta şirketinin ve güvence hesabının sorumluluğu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 98 inci maddesi hükmü gereğince sona erdiğini, söz konusu taleplerin reddini talep ettiklerini, hatır taşımasının söz konusu olduğunu, hesaplanacak tazminat miktarında bu hususun da göz önünde bulundurulmalı ve hatır taşıması indirimi uygulanması gerektiğini, kazada yaralanan başvuran motosiklette kask takmadığını,araç sürücüsünün geçerli ehliyetli ve alkollü olup olmadığının da araştırılmasını talep ettiklerini,

söz konusu vakıaların tespiti halinde müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, BK.52.maddesinde bunun düzenlendiğini, kaza tarihinden faiz talebinin haksız olduğunu, temerrüt tarihinden faize hak kazanılabileceğini, beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; ... Belediyesi Çevre Koruma Ve Kontrol Müdürlüğü'nde şoförlük görevi yaptığı 03/10/2021 tarihinde kullandığı ... plakalı çöp kamyonu ile bölgedeki çöpleri toplayıp İBB Halkalı Katı Atık Aktarma Merkezinde dökümünü yaptıktan sonra ... Mahallesi .... Cadde ...

Sokak No:72'de bulunan şantiye toplanma alanına giderken 221 Sokak güzergahını kullandığını, şantiye ana giriş kapısına yaklaşık 100 metre kala sağa dönüş sinyali vererek dönüş yapma hazırlığına girdiğini, dönüş yaptığı esnada yolun çift yönlü olması nedeniyle kontrolü yaptıktan sonra şantiye kapısından geçmek için sağlı manevra yaparak kullandığım aracın %85 kısmının şantiye kapısından geçtiği esnada çarpma sesi duyduğunu, ve aracı stop ederek indiğini, inince araca motorsiklet çarptığını gördüğünü,

bu esnada çalıştığı şantiyedeki iş arkadaşları ve şantiye gece güvenliği olan .....'un koşarak olay yerine geldiğini ve olayın motorsikletin çok hızlı olması nedeniyle yanından geçen sol tarafta araca çarpmamak için hızını kesmek için fren yapsa da arka sağ çamurluk ile personel tutma kolu demiri arasında çarptığını söylediklerini, olay yerinde kazazedelerin durumunu, kontrol ettiklerini, hemen 112 Acil, İtfaiye ve polisi aradıklarını, olay yerinde kazazedelerin kaslarının başlarında olmadığını ve motorun yanında olduğunu gördüklerini, kazazedelerin isimlerini sorduğunu ve söylediklerini, kazazede ...'i .....

Hastanesi'ne götürdüklerini, diğer kazazede ...'ı ise ....

Hastanesi'ne götürdüklerini, kendisinin de kaza tutanağının tutulmasından sonra karakola ifade vermeye gittiğini, olayda sinyal verdiğini, olay tutanağındaki ifadesinden de belirtildiği, kaza sonrasın 10-15 metre sürüklenme iddiasının da asılsız ve yalan olduğunu, çöp kamyonunun ağır tonajlı bir vasıta olduğunu, dönüş manevrasını tamamlamasından dolayı böyle bir durum olsaydı, kazazedelerin ölümü veya kalıcı uzuv kaybına sebep olabileceğini, olay yerindeki güvenliğinin kazanın canlı şahidi olduğunu, arkadaşlarının olay yerine geldiklerinde motoru ...'da bir sıkıntı olmasın diyerek hafifçe kenara ittiklerini,

davacı tarafın 40-50 metre fren yaptığını söylemesinin doğruyu yansıtmadığını, dava dilekçesinde 40 km/saat olarak belirttikleri bir hızda bu kadar fren mesafesinde durmamasının mantık dışı olduğunu, kazada fren izinin de kendisini doğruladığını, motorsikletin hızının hız limitlerinin üzerinde olduğunu ve davacı tarafın asli kusurlu olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... Cumhuriyet Başsavcılığı Uzlaştırma Bürosu .... soruşturma dosyası, ... ..... Asliye Ceza Mahkemesi'nin .... ceza dava dosyası, Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Trafik İhtisas Dairesi'nin 15/05/2023 tarihli kusur raporu, Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Adli Tıp .... İhtisas Kurulu'nun 26/01/2024 tarihli maluliyet raporu, Mahkememizce aldırılan 12/08/2024 tarihli bilirkişi raporu, 10/01/2025 tarihli bilirkişi ek raporu,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava 03/10/2021 tarihinde gerçekleşen trafik kazasından kaynaklı davacının davalılardan maddi tazminat istemine ilişkin olduğu anlaşıldı.

Mahkememiz üye hakimi ..... uhdesinde tek hakimli dosya olarak yargılaması devam eden işbu dava dosyasının, mahkememizin 08/04/2025 tarihli celsesi ile dosyanın miktar itibariyle heyete tevdiine karar verildiği anlaşılmıştır.

Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.

Olayın gerçekleşme biçimi, kaza tespit tutanağı, kaza sonrası alınan ifadeler, silivri Cumhuriyet Başsavcılığı dosyasında alınan ifadeler ve raporlar karşısında mahkememizce aldırılan ATK Trafik İhtisas Dairesi’nin 15/05/2023 tarihli raporunda tespit edilen edilen kusur ve oranları, Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Adli Tıp ... İhtisas Kurulu'nun 26/01/2024 tarihli maluliyet raporu ve maddi tazminat hesabına ilişkin mahkememizce aldırılan aldırılan 10/01/2025 bilirkişi ek raporu bilimsel veri ve içeriğe sahip, denetime elverişli bulunması sebebiyle hükme esas alınmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1 maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiştir.

Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1. maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Yukarıda açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları, korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu; böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir (Fikret Eren, Borçlar Hukuku, 9. Bası, s. 631 vd.; Ahmet Kılıçoğlu, Borçlar Hukuku, Genişletilmiş 10. Baskı, s. 264 vd).

2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanunun 85. maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir.

Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.

Burada kanun koyucu zarar görenin kusuru nispetinde indirim yapılabileceğini öngörmüş ve indirimi zorunlu tutmayarak hakimin takdirine bırakmıştır. Uygulama ve öğretide de (S. Ünan, “Ergün A. Çetingil ve Rayegan Kender’e 50. Birlikte Çalışma Yılı Armağanı 2007”, s. 1180) bu husus kabul edilmektedir.

Kanun koyucu, açıklanan düzenlemeler yanında 2918 sayılı KTK’nun 91. maddesiyle de; işletenin Aynı Kanunun 85. maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası (Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) yaptırma zorunluluğunu getirmiştir.

Hemen belirtmelidir ki, işletenin sorumluluğu hukuki nitelikçe tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunmakla, işletenin hukuki sorumluluğunu üstlenen zorunlu sigortacının 91.maddede düzenlenen sorumluluğu da bu kapsamda değerlendirilmelidir. Öyle ise, hem işleten hem de sigortacının sorumluluğu, hukuki niteliği itibariyle tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğundan, uyuşmazlığın bu çerçevede ele alınıp, çözümlenmesi gerekmektedir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. ve 19. maddelerinde belirlendiği gibi; trafik kaydı, işleteni belirleyen güçlü karine niteliğindedir. Ancak kayıt maliki, işletenin üçüncü kişi olduğunu ispat ederse sorumluluktan kurtulur.

Birlikte kusurda, zarar görenin, zararı doğuran fiile razı olduğu veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olduğu veya tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırması halinde, oluşan zararda zarar görenin de kusuru olduğu kabul edilir (Hatır Taşımacılığından Doğan Zararlardan Hakkaniyet İndirimi, Dr. Yıldırım KESER, s. 2409), “...içkili sürücünün arabasına, onun bu durumunu bilerek binen bir kişinin, meydana gelebilecek zarara önceden, kapalı bir şekilde razı olduğunun kabulü yönündedir.

Makul bir insanın aynı şartlarda kendi yararı gereğince yapmaması gereken harekette bulunması da, zarar görenin ortak kusurunu ifade etmektedir. Zarar görenin bu kusuru, illiyet bağını kesmeyecek yoğunlukta ise tazminattan bir indirim sebebidir. Burada da hâkim, somut olayın özelliklerini dikkate alarak, hakkaniyet düşüncesiyle indirim yapabilecektir” (Y. 17.H.D.

E. 2016/14777, K. 2017/4349, Hatır Taşımacılığından Doğan Zararlardan Hakkaniyet İndirimi, Dr. Yıldırım KESER, s. 2410).

Dava konusu olay;

03/10/2021 günü davalı sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı kamyon ile dava dışı sürücü ... sevk ve idaresindeki ... paka sayılı motosikletin çarpışması sonucu dava dışı sürücü ... ve motosiklette yolcu olarak bulunan davacın ...'ın yaralanması ile sonuçlanan trafik kazası meydana gelmiştir.

... .... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ..... esas sayılı dosyasına sunulan ATK Trafik İhtisas Dairesi'nin 09/05/2022 tarih ve 5325 sayılı raporunda; davalı sürücü ...’nin asli kusurlu olduğu, sürücü ...'in asli kusurlu olduğu tespit edilmiştir.

Mahkememizce aldırılan ATK Trafik İhtisas Dairesi'nin 15/05/2023 tarih ve 5783 sayılı raporunda; davalı sürücü ...’nin %50 kusurlu olduğu, sürücü ...'in %50 kusurlu olduğu tespit edilmiştir.

ATK Adli Tıp ..... İhtisas Kurulu’nun 19/01/2024 tarih ve 652 sayılı raporunda Davacı ...'ın 03/10/2021 tarihinde geçirdiği trafik kazasına bağlı gelişen yaralanmasının, 20/02/2019 tarih, 30692 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre değerlendirildiğinde; tüm vücut engellilik oranının %10 olduğu, iyileşme (iş göremezlik) süresinin olay tarihinden itibaren 9 (dokuz) aya kadar uzayabileceği tespit edilmiştir.

Davacıya sürekli iş göremezlik için rücua tabi bir ödeme yapıldığına ilişkin dosya kapsamında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı görülmüştür.

Maddi Tazminat yönünden değerlendirme :

Maddi zarar, kişinin isteği dışında malvarlığında meydana gelen eksilmesini ifade eder. Zarar miktarı malvarlığının hukuka aykırı eylemden önceki durumu ile eylemden sonra arz ettiği durum karşılaştırılarak belirlenir. Hukuka aykırı eylem malvarlığının aktifini azaltımda veya pasifini çoğaltımda yahut aktifin çoğalmasına veya pasifin azalmasına engel olmak suretiyle zararın oluşumuna sebebiyet verir. Diğer bir deyimle zarar, eylemli zarar veya kardan yoksunluk biçiminde gerçekleşir.

Anayasa Mahkemesinin ..... E. ..... K. 29.12.2022 T. sayılı KTK’nun 90. Maddesine eklenen hükümlerin iptaline ilişkin kararı ile Yargıtay ..... HD ..... E. ..... K. 28/02/2022 T. ve Yargıtay ..... HD 14.01.2021 T. .... E. .... K. sayılı kararı dikkate alınarak; davacının muhtemel bakiye ömrü TRH 2010 yaşam tablosu ile belirlenecektir.

Karayolları Trafik Kanunu md 90’da (Değişik:14/4/2016-6704/3 md.) yapılan değişiklik Anayasa Mahkemesi’nin 09.10.2020 tarih ve 31269 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 17.07.2020 tarih ve .... E., ....K. sayılı kararı ile iptal edilmiştir. İş bu raporda son dönem Yargıtay kararları uyarınca davacının bakiye ömrünü hesaplamada teknik faizsiz TRH-2010 yaşam tablosu esas alınarak; 20/12/1997 doğumlu ... 03/10/2021 kaza tarihinde 23 (yıl) 9 (ay) 13 (günlük) yani 24 yaşındadır. TRH-2010 tablosuna göre kalan yaşam süresi (50) yıldır ve (74) yaşına kadar yaşama olasılığı bulunmaktadır. Davacının 24-60 yaş arası 36 yıl aktif dönem, 60-74 yaş arası 14 yıl pasif dönem olmak üzere toplam zarar süresinin 50 yıl olduğu tespit edilmiştir.

Davacı vekili tarafından davacının motokurye olarak çalıştığı ve dinlenen tanıklar, mahkememizce yapılan emsal ücret araştırması kapsamında, yol, yemek bahşiş dahil 7.500,00 TL olarak kabulü ile hesaplamalar yapılmıştır.

Dosya kapsamında davacıya rücua tabi bir ödeme yapıldığına ilişkin bilgi ve belge olmadığından hesap edilen tazminat miktarından indirim yapılmamıştır.

Kazaya karışan ... plakalı çöp kamyonu 05.08.2021-05.08.2022 başlangıç ve bitiş tarihli, kaza tarihi itibariyle 430.000,00 TL limitli, .... poliçe numaralı Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası ile .... Sigorta Şirketi tarafından sigortalıdır. Kazaya karışan ... plakalı motosiklet ise 17.05.2021-17.05.2022 başlangıç ve bitiş tarihli, kaza tarihi itibariyle 430.000,00 TL limitli, .... poliçe numaralı Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası ile ... Sigorta A.Ş. tarafından sigortalıdır.

Davaya konu olayın oluş biçimi, mahkememizce mahkememizce aldırılan ATK Trafik İhtisas Dairesi’nin 15/05/2023 tarih ve ..... sayılı raporuyla tespit edilmiş olup, ... plakalı araç için davalı ... Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından davalı şirket ile dava dışı ..... San. Dış.Tic. Ltd. Şti. arasında ... plakalı araç için 01.10.2019 tarihinden 30.09.2022 tarihine kadar geçerli taşıt kiralama sözleşmesi yapıldığı, davalı ...

Belediyesi, Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü ile dava dışı .... San. Dış.Tic. Ltd.

Şti. arasında imzalanan Katı Atıkların Toplanması, Nakli Ve Kent Temizliği İşlerinde Kullanılmak Üzere İş Makinesi Ve Araç Kiralanması İşi Hizmet Alımına Ait Sözleşmenin sunulduğu, sözleşmenin 5.1. maddesinde sözleşme konusu işin 01.10.2019 ile 30.09.2021 tarihleri arasında 24 ay süre ile ... ilçe sınırları dahilinde katı atıkların toplanması, nakli ve kent temizliği işlerinde kullanılmak üzere iş makinesi ve araç kiralanması olarak belirtildiği, 30.08 tarihli araç teslim tutanağı sunulduğu, tutanakta tarihte yıl kısmının okunaklı olmadığı, sevk edilen yerin ...

Bl., veriliş nedeninin iş başlangıcı olarak belirtildiği, teslim eden kısmının boş olduğu, teslim alan kısmında ise proje müdürü ..... yazılı olduğu ve imzalı olduğu görülmüştür.

Buna göre, davalı ... Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından aracın uzun süreli davalı ... Belediye Başkanlığı’na kiralandığının kabulü gerektiği, işleten olarak ... Belediye Başkanlığı’nın sorumlu olduğu anlaşılmıştır.

Davacı ...'ın 03/10/2021 tarihinde, davalı sürücü ...’ sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı araç ile dava dışı sürücü ... sevk ve idaresindeki ... paka sayılı motosikletin çarpışması sonucu, motosiklette yolcu olarak bulunan davacı ...'ın yaralandığı, buna olarak, 20/02/2019 tarih ve 30692 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik dikkate alındığında; tüm vücut engellilik oranının %10 olduğu, iyileşme (iş göremezlik) süresinin olay tarihinden itibaren 9 (dokuz) aya kadar uzayabileceği, ATK Adli Tıp .....

İhtisas Kurulu’nun 19/01/2024 tarih ve 652 sayılı raporu ile tespit edilmiş olduğu, davacının kaza tarihindeki yaşı, TRH-2010 tablosuna göre kalan yaşam süresi, 74 yaşına kadar yaşama olasılığının bulunduğu, Yargıtay’ın bu konudaki yerleşmiş içtihatlarına göre aktif çalışma yaşı sonu 60 olarak kabul edildiği, bu itibarla, davacının bakiye aktif döneminin (36) yıl olduğu, ve 60-74 yaşları arasındaki emeklilik ve pasif döneminin 14 yıl olduğu, davacının motokurye olarak çalıştığı ve dinlenen tanıklar, mahkememizce yapılan emsal ücret araştırması kapsamında, yol, yemek bahşiş dahil 7.500,00 TL olduğuna, kanaat getirildiği,

davacıya iş göremezlik kapsamında bir ödeme yağıldığını gösterir bilgi ve belge olmaması nedeniyle mahsup işlemi yapılmayacağı dikkate alınarak, mahkememizce aldırılan ve hükme esas alınan 10/01/2025 tarihli bilirkişi ek raporuyla, davacı'nın geçici ve sürekli iş göremezlik maddi zararının 45.471,77 TL olduğunun tespit edildiği, mahkememizce aldırılan ATK Trafik İhtisas Dairesi'nin 15/05/... tarih ve 5783 sayılı raporunda; davalı sürücü ...’nin %50 kusurlu olduğu, dava dışı motosiklet sürücüsü ...'in %50 kusurlu olduğu tespit edilmiştir.

Davacının dava konusu kazada yaralanma şekli dikkate alındığında kask takmamasının dosyada aldırılan maluliyet raporları, hastane evrakları doğrultusunda, kask taksaydı dahi engellenemeyecek bir şekilde yaralanmış olması nedeniyle müterafik kusur olarak değerlendirilmemiştir.

Davalı ... Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi'nin kazaya karışan ... kiralayanı olduğu, 01.10.2019 tarihinden 30.09.2022 tarihine kadar geçerli ... Belediyesi ile taşıt kiralama sözleşmesi yapıldığı, ... Belediyesi'nin aracın işleteni sıfatında olduğu, ayrıca kaza tarihinde kazaya karışan ... plakalı aracın şoförü olan ...'nin davalı belediye çalışanı olduğu, dolayısıyla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. ve 19. maddelerinde belirlendiği gibi; trafik kaydı, işleteni belirleyen güçlü karine niteliğindedir. Ancak kayıt maliki, işletenin üçüncü kişi olduğunu ispat ederse sorumluluktan kurtulur hükmü gereğince davalı ... Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi'nin yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

Diğer davalılar Yönüyle;

Geçici iş göremezlik tazminatı bakımından ;

davacının 45,471,77 TL geçici iş göremezlik tazminatına hak kazandığı, ancak dava dışı sürücünün, davacının iş yerinden arkadaşı olması, davacının motosiklette yolcu olması karşısında hatır taşıması olduğunun anlaşıldığı, bu nedenle takdiren uygulanan %20 hatır taşıması indiriminin mahkememiz heyetince uygun görüldüğü anlaşılmakla; davalı ...

Sigorta A.Ş'dan, tarafına takdiren uygulanan %20 hatır taşıması indirimi ile 36.377,42 TL yönüyle ve poliçe limitiyle sınırlı olarak sorumlu olmak üzere temerrüt tarihi olan 07/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile, davalı ...

Sigorta A.Ş'dan yine poliçe limitiyle sorumlu olmak üzere temerrüt tarihi olan 07/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile, diğer davalılardan ise kaza tarihi olan 03/10/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, karar vermek gerekmiştir.

Sürekli iş göremezlik tazminatı bakımından;

Davacının 1.386.032,85 TL sürekli iş göremezlik tazminatına hak kazandığı, ancak dava dışı sürücünün, davacının iş yerinden arkadaşı olması, davacının motosiklette yolcu olması karşısında hatır taşıması olduğunun anlaşıldığı, bu nedenle takdiren uygulanan %20 hatır taşıması indiriminin mahkememiz heyetince uygun görüldüğü anlaşılmakla;

Davacının 1.386.032,85 TL sürekli iş göremezlik tazminatına hak kazandığı, davalı ... Sigorta A.Ş'dan takdiren uygulanan %20 hatır taşıması indirimi ile 1.108.826,28TL yönüyle ve poliçe limitiyle sınırlı sorumlu olmak üzere temerrüt tatihi olan 07/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile, davalı ... Sigorta A.Ş'dan yine poliçe limitiyle sorumlu olmak üzere temerrüt tarihi olan 07/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile, diğer davalılardan ise kaza tarihi olan 03/10/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar vermek gerekmiştir.

Manevi Tazminat yönünden değerlendirme :

Manevi zarar, hukuka aykırı eylem sonucu kişisel değerlerde meydana gelen eksilmedir. Kişisel değerlerin soyut niteliği nedeniyle meydana gelen eksilmenin rakamsal karşılığını parasal değerini ifade etmek mümkün değildir.

Bununla birlikte kişisel değerlere yapılan saldırı neticesi ruhsal dengenin bozulması yaşama sevincinin eksilmesi kaçınılmaz olduğunda, hukuk manevi zararı giderim yükümlülüğü dışında tutmamış, genel değer ölçüsü olması nedeniyle, belli bir miktar paranın verilmesi suretiyle zarar görenin tatmin edilmesini amaçlamıştır.

Manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli de göz önünde tutularak, hak ve nesafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır.

Zira, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hâkimin hak ve nesafete göre hükmedeceği öngörülmüştür.

...... plaka sayılı kamyonun davalı .... Sigorta A.Ş. tarafından ..... poliçe nolu genişletilmiş kasko poliçesi kapsamında sigortalı olduğu, poliçe kapsamında kaza başına manevi tazminat limiti olarak 50.000,00 TL bedel belirlendiği görülmüştür.

3095 sayılı kanun ve TTK'nun hükümlerine göre ticari işlerde ve tacirler arası ilişkilerde ticari faiz uygulanacaktır. Ancak her iki taraf için ticari sayılan işlerde, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın sözleşmeye aykırılıktan veya haksız eylemlerden kaynaklanan davalarda ticari faiz uygulanabilir.

Yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, davalı araç sürücüsünün davaya konu kazadaki kusur oranı, kaza tarihinde araç işleteni olan davalı ... Belediyesi'nin sorumluluğu, kazanın meydana geliş şekli, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, manevi tazminatın zenginleşmeye veya yoksullaşmaya neden olmaması temel ilkesi de dikkate alınarak davacının olaydan dolayı çekmiş olduğu elem ve ızdırabın bir nebze de olsa telafisi için 75.000,00TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 03/10/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... Belediye Başkanlığı ve ...’den müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiştir.

Maddi tazminat ve manevi tazminat talepleri yönünden aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip .... · e-imzalıdır