Bakırköy 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/245 K.2026/223

G. K. YAZILDIĞI TARİH : 30/03/2026

İlgili tarafından mahkememizde açılan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) çekişmesiz yargı işinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İlgili vekili talep dilekçesinde; Müvekkilinin, ekte sunulan ... Bankası A.Ş. ... Şubesi’nin .... IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... çek seri numaralı 270.000-TL bedelli 31/03/2026 tarihli çeki ciro yoluyla zilyedi olduğunu, aşağıda bilgileri yazılı çek müvekkilinin uhdesinde iken taşıma esnasında kaybolduğunu, müvekkilinin uzun süren çabasına rağmen çekin bulunamadığını, vadesi geldiğinde çekin karşılığının bankadan tahsil edilme riskinin bulunduğunu, çekin 3. kişilere ödenmemesi yönünde CÜZ'İ BİR TEMİNAT KARŞILIĞINDA ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasını ve çekin kayıp nedeniyle iptaline/ziyaına karar verilmesini talep etmiştir.

Talep dilekçesi ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;

İstem; 6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri kapsamında düzenlenen zayi nedeniyle çek iptaline ilişkin çekişmesiz yargı işidir.

6100 sayılı HMK'nun 320. maddesinde mahkemenin mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar vereceği düzenlemesi de nazara alındığında, somut olayın belirginliğine bağlı ve çekişmesiz yargı işi de olması sebebiyle duruşma açılmadan, Anayasa'nın 141/4 maddesindeki dava ve usul ekonomisi kurallarına uygun olarak yargılama sonlandırılmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun dava şartlarını düzenleyen 114/1. Maddesinin ç bendinde "Yetkinin kesin olduğu hallerde, mahkemenin yetkili olması", dava şartlarının incelenmesini düzenleyen 115/1. maddesinde "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır." ile 115/2 maddesindeki ""Mahkeme dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir." hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, işbu çekişmesiz yargı işinde HMK'nın 114/ç maddesinde belirtilen dava şartı noksanlığının bulunduğu ve bu noksanlığın giderilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

Talep tarihinde yürürlükte olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757/1. Maddesi; "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." şeklindedir.

Söz konusu maddede düzenlenen yetki kuralı kesin yetki kuralı olup, mahkemece resen dikkate alınması gerekir.

Her ne kadar ilgili, çek iptali istemli işbu talebi mahkememizde ikame ederek talep konusu çek bedeli üzerine ödeme yasağı konularak iptalini istemiş ise de; TTK'nın ilgili düzenlemeleri gereği çek iptali taleplerinde çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemelerinin kesin yetkili olması, kamu düzenine ilişkin bu yetki kuralının mahkemece re'sen nazara alınmasını gerektirmektedir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanun m.19/1 ve 2.fıkraları; "Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Bir kimsenin aynı zamanda birden çok yerleşim yeri olamaz." şeklindedir.

Yerleşim yerinin tekliği olarak ifade edilen bu ilkeyi düzenleyen 2. fıkra, emredici hüküm niteliğindedir. Hukuk güvenliği ve kamu düzeni bakımından yerleşim yerinin tekliği ilkesi önemli faydalar sağlamaktadır. Yerleşim yeri kavramının oldukça geniş bir uygulama alanı bulmuş olduğu nazara alındığında, teklik ilkesinin hukukumuzda kabul edilmiş olması isabetli görülmektedir.

Somut uyuşmazlıkta, UYAP sisteminden yapılan sorgulamada; ilgilinin yerleşim yeri/mernis adresi "... MAH. ... CAD. ... SİTESİ ... BLOK NO: 64BN İÇ KAPI NO: 9 BAŞAKŞEHİR / İSTANBUL" olup, bu adres yargı sınırlarımız dışında kalmakta ve Küçükçekmece Asliye Ticaret Mahkemesi yargı sınırları içerisinde kalmaktadır.

Talep dilekçesinde ilgili adresi olarak "... Mah. ... Bul. No: 27 av Büyükçekmece/İSTANBUL" gösterilmiştir. Ancak, bu adresin ilgilinin mernis / yerleşim yeri adresi olduğuna ilişkin herhangi bir yazılı kayıt dosya kapsamında bulunmamaktadır.

Bu adres UYAP sisteminden incelendiğinde, eski mernis/yurt içi ikametgah yeri adresi olduğu; oysa ki kişinin doğduğu yer, iş yerinin bulunduğu yer, kişinin sürekli ilişkisinin bulunduğu yerler olmakla birlikte, bu yerler yerleşim yerini belirlemeye yeterli değildir. (Prof. Dr. Zevkliler, Medeni Hukuk, 5. Bası, s. 371 ve devamı. Prof. Dr. Aytekin Ataay, Şahıslar Hukuk, 1978, s. 233. Prof. Dr. B. Köprülü, Medeni Hukuk, 1984, s. 355).

Şu halde ikametgâhın belirlenmesi için fiilen oturulan yer yanında, davacının sürekli oturma amacını belirlemek gerekmekte olup, davacının yerleşiminin sürekli kalma niyeti ile oturduğu yer olarak beyan ettiği "Başakşehir/İSTANBUL" adresinin kabulü gerekmektedir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 757/1. maddesine göre çek iptali davalarında diğer bir yetkili mahkeme; talep konusu çek hesabının bağlı olduğu (ödeme yeri) yer Asliye Ticaret Mahkemesi olup, talep dilekçesi incelendiğinde çekin şubesinin "KAYSERİ" adresinde olduğu, bu adresin de yargı sınırlarımızın dışında kalmaktadır.

Neticede; ilgilinin yerleşim yeri/mernis adresinin "Başakşehir/İSTANBUL" olduğu ve mahkememiz yargı alanı dışında kaldığı; yine talep konusu çek hesabının bağlı olduğu (ödeme yeri) "KAYSERİ" adresinin mahkememiz yargı alanı dışında kaldığı, usul ekonomisi açısından yetkili mahkemenin hamilin yerleşim yerinin bağlı olduğu KÜÇÜKÇEKMECE Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğu, 6102 sayılı TTK'nun 757. maddesi uyarınca mahkememizin yetkisi dahilinde bulunmayan talebin, 6100 sayılı HMK' nın 114/1-ç ve 115/2. maddeleri uyarınca usulden reddine ve mahkememizin yetkisizliğine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · ¸e-imzalı · Üye ... · ¸e-imzalı · Üye ... · ¸e-imzalı · Katip ... · ¸e-imzalı