Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/148 K.2019/1114

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı ... dava dilekçesinde ; Davacı ..., keşidecisi dava dışı ... Ltd. Şti. olan, 31/05/2014 keşide tarihli çekin kredi kullanılması sebebiyle Vakıfbank Bolu şubesine verildiğini, kredi ilişkisi bitince de çekin iade alınarak davacı cirosu iptal edilmeden keşideci şirket yetkilisi Sinan Yılmaz'a teslim edildiğini, ancak daha sonra keşidecinin çeki tahrif ederek keşide tarihini değiştirip ... Kırtasiye A.Ş'ye ciro ettiğini, ondan da davalıya geçen çekin ihtiyati haciz konusu yapılarak davacı işyerinde fiili haciz uygulandığını, davacının haciz baskısıyla 35.000 TL ödemek zorunda kaldığını ileri sürerek 35.000 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle.

Davacının aynı sebeplere dayanarak Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasıyla menfi tespit davası açtığını, davacının borcu ödedikten sonra menfi tespit davası açamayacağını, çekin tahrif edilmediğini, keşidecinin keşide tarihini değiştirebileceğini, cirosunu iptal etmeyen davacının basiretli tacir gibi davranmadığını, imzaların istiklali ilkesi gereğince müteselsil sorumluluğunun sürdüğünü, ödemeye karşılık davacıya ibraname verilerek takipten feragat edildiğini, önce çek aslını isteyen davacının daha sonra çeki teslim almadığını, ödemenin müzayaka altında yapılmadığını,

alacaklının takipten feragat etmesini sağladıktan sonra ödemeyi geri almanın haksız olduğunu, davalının çeki ciro yoluyla aldığını ve iyi niyetli hamil olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkememizce, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, çekteki keşide tarihinin düzelmesi değiştirilmesi işleminin çek tedavüle çıktıktan sonra ve ciro silsilesinde yer alan kişilerin hukuki durumunu ağırlaştıracak biçimde, yine bu kişilerin bilgi ve rızası olmadan yapıldığından değişikliğin tahrifat niteliğinde sayılması gerekeceği, davacının bu tahrifat sebebiyle imzaların istiklali ilkesinden doğan sorumluluktan kurtulacağı, tahrifatın herkese karşı ileri sürülebileceği, ihtiyati haciz baskısı altında yapılan ödemenin müzayaka altında yapılmış olduğu, iradi bir ödeme sayılamayacağı gerekçesiyle, davanın kabulüne, 35.000 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Yargıtay 11.Hukuk Dairesi Başkanlığının 24/01/2019 tarih 2017/1465 esas 2019/690 sayılı ile mahkememiz kararı bozulup yeni esasına kaydedilmiştir.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe: Dava, çek nedeniyle ihtiyati haciz üzerine yapılan ödemenin istirdadı istemine ilişkindir. Davacı çekin lehtarı olup çek arkasında beyaz cirosu bulunmaktadır. Senedin beyaz ciro ile devri halinde, her hamil hak sahibi sayılır. (e TTK m 596/ II/3, YTTK m 684). Yine dolaşım süresi içinde bir çek, ciroyla üçüncü kişilere olduğu gibi, keşideci veya çekten dolayı borçlu olanlardan (ciranta, avalist vb) birine de devredilebilir.

Bu kişiler de çeki yeniden devredebilirler. (e TTK m 700, YTTK m 788). Bu durum karşısında davacıdan sonraki hamil olan keşidecinin senet arkasındaki kendi cirosunu çizmesi keşideciden sonraki cirantaları meşru hamil olmaktan çıkarmaz ve bu kişiler meşru hamildir.

Ayrıca, düzeltilen keşide tarihi çekin bankaya ibrazı tarihinden önceki bir tarih olup, davalı hamilin çekin düzenleme tarihinin çekin tedavüle çıkmasından sonra değiştirildiği hususunu da görünüş itibariyle anlama imkanı yoktur. Bununla birlikte çekin davacı tarafından keşideciye iadesi sonrasında düzenleme tarihinin değiştirildiği iddiası da ispatlanamadığından davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar davalı ... bozma öncesi mahkeme hükmü gereğince davacı tarafa ödeme yapmak durumunda kaldıklarını bu nedenle yaptıkları ödemenin de iadesine karar verilmesini talep etmiş ise de; harçlandırılmış bir talep olmadığı gibi başka bir davanın harçlandırılarak konusu yapılabilir.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza