Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/24 K.2022/665

....

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2021/24

KARAR NO : 2022/665

HAKİM : ... KATİP : ...

DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI ... VEKİLİ : Av. ...

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 07/01/2021

KARAR TARİHİ : 02/06/2022

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 08/06/2022

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı borçlu ile de aralarında ticari ilişki mevcut olduğunu müvekkili şirketin tutmuş olduğu cari hesap eksirelerine göre davalıdan 236,390,37 TL alacağı bulunmadığını, söz konusu ticari ilişkiden kaynaklanan bu alacağın müvekkili şirketin tüm taleplerine rağmen ödenmediğini, Bursa 3. İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı dosyası ile takip başlattıklarını, haksız itiraz üzerine takibin durduğunu, yukarıda açıklanan nedenlere davanın kabulü ile itirazın iptaline, takibin devamına, davalı borçlu aleyhine toplan takip tutarının %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesi sunmadığı duruşmadaki beyanında davanın reddini talep ettiği anlaşılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, ticari satımdan kaynaklı olarak düzenlenen fatura alacağına ilişkin itirazın iptali davası olup, yasal süresi içinde açılmıştır. Her iki tarafın defter incelemesi deliline dayandıkları nazara alınarak taraf defterleri üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiştir.

Davacının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için mahkememizce belirli gün ve saatte ibraz etmesi istenmiş olup, davacı belirlenen inceleme gün ve saatinde yerinde inceleme talebinde bulunmakla talebi olumlu değerlendirilerek ticari defter ve kayıtlarının bulunduğu yer mahkemesine talimat yazılmıştır.

21/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda; incelenen defter ve belgeler bölümünde açıklama yapılarak davacı ve davalı arasında sözleşmesiz ticari bir ilişki bulunduğu, huzurdaki davanın ise, ticari ilişki kapsamında davalı yanın cari hesap borcunu iddiası ile ikame edildiği görülmektedir. Dava, itirazın iptali davasıdır. Davalı yanın savunmasına dosya içerisinde rastlanmamıştır. Davacı yanın ticari defterleri üzerinde inceleme yapılması istenmiştir.

Ancak, dosyanın tarafımızda bulunduğu süre içerisinde, davacı yana ait ticari defterler sunulmadığı belirtilmiştir.

Davalının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için belirlenen gün ve saatte davalı tarafın ticari defter ve kayıtlarını dosyaya sunmadığı anlaşıldı. Dosyanın davacı ve davalı tarafın ticari defter ve kayıtlarını sunmaması yönünden yapılan hukuki değerlendirmede; Bilindiği üzere taraflar tacirdir. Ticari davalarda dava konusunun tarafların ticari işletmeleri ile ilgili olduğundan ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin yahut alacak miktarının ispatı mümkündür.

HMK'nın 222. Maddesine göre. Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.

Buna göre mahkeme taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden resen taraflardan defter ibrazını isteyebilir. HMK'nın 219.maddesi tarafların belgeleri ibrazı zorunluluğunu düzenlemiştir. Buna göre ; Taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde buluilindiği üzere taraflar tacirdir. Ticari davalarda dava konusunun tarafların ticari işletmeleri ile ilgili olduğundan ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin yahut alacak miktarının ispatı mümkündür.

HMK'nın 222. Maddesine göre. Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.

Buna göre mahkeme taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden resen taraflardan defter ibrazını isteyebilir.

HMK'nın 219.maddesi tarafların belgeleri ibrazı zorunluluğunu düzenlemiştir. Buna göre ; Taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadırlar. Elektronik belgeler ise belgenin çıktısı alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli şekilde elektronik ortama kaydedilerek mahkemeye ibraz edilir. Ticari defterler gibi devamlı kullanılan belgelerin sadece ilgili kısımlarının onaylı örnekleri mahkemeye ibraz edilebilir.

HMK'nın 219.maddesi talep edildiği durumlarda defter ve belgelerin ibraz zorunluluğunu hüküm altına almıştır.

HMK 220.maddesi talep edilmesine rağmen tarafın belgeyi ibraz etmemesinin neticelerini düzenleme altına almıştır. Buna göre.

İbrazı istenen belgenin, ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu ve bu isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirildiği ve karşı taraf da bu belgenin elinde olduğunu ikrar ettiği veya ileri sürülen talep üzerine sükut ettiği yahut belgenin var olduğu resmî bir kayıtla anlaşıldığı veya başka bir belgede ikrar olunduğu takdirde, mahkeme bu belgenin ibrazı için kesin bir süre verir.

Mahkemece, ibrazı istenen belgenin elinde bulunduğunu inkâr eden tarafa, böyle bir belgenin elinde bulunmadığına, özenle aradığı hâlde bulamadığına ve nerede olduğunu da bilmediğine ilişkin yemin teklif edilir.

Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf, kendisine verilen sürede belgeyi ibraz etmez ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez ya da belgenin elinde bulunduğunu inkâr eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse, mahkeme, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir.

HMK'nın 220.maddesi bu şekliyle elinde bulunduğu anlaşılan bir belgeyi ibraz etmemenin hüküm ve sonuçlarını ortaya koymuştur. Hiç şüphesizdir ki 220.maddede düzenlenen belge tabiri ticari defter ve belgeleri de kapsamaktadır.

Tarafın ticari defterleri yasada belirtildiği üzere karşı tarafın defter ve belgeleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabilecektir. Anılan yasal düzenlemeler uyarınca verilen süreye rağmen bir taraf ticari defter ve belgelerini sunar diğer taraf sunmaz ise bu davranışı ile kendi defterlerinin davalı defterleri ile uyumlu olup olmadığının incelenmesine engel olduğundan engel olduğu bu sonucun varlığını ve neticelerini kabul etmiş sayılır.

HMK'nın 220.maddesi kapsamında ticari defter ve belgeler bunu tutan tarafın zilliyetliğinde olduğundan 220/2.maddesindeki inkarı da yapamayacaktır. 220/3.maddesi gereğince de defter ve belgelerin sunulmamasının neticesi olarak kaçınılan defter ve belgedeki kayıtların karşı tarafın defterlerindeki kayıtlara uygunluğu mahkeme tarafından kabul edilebilir.

Mahkememizce de davacıya duruşmada ve sonrasında talimat mahkemesince yapılan ihtara rağmen defter ve belgelerin davacı tarafça sunulmamasının sonuçları bu kapsamda değerlendirilmiştir. Mevcut icazet kapsamında davacının iddialarının yerinde olmadığı, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacı taraf yönünden bizatihi kendisinin basiretli tacir gibi davranmadığı kanaatine varılarak davanın reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip .... ¸(e-imzalıdır) Hakim ... · ¸(e-imzalıdır)