Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1312 K.2024/200

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davalının ...nda kaydının bulunduğu, Berberler Odasının 2019 yılı tarifelerine aykırı olacak şekilde davalının fiyat belirlemesi yaparak haksız rekabette bulunduğunu, haksız rekabetin yapıldığına ilişkin olarak fotoğraflı görüntüler ile davalının işyerinde yaptığı fiyat reklamının tespit edildiğini, davalının eyleminin sabit olduğunu, bu sebeple davalı tarafın haksız rekabete ilişkin fiilinin tespiti ile bundan men'ine karar verilmesini talep etmiştir. Davalıya usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermediği gibi delilde bildirmemiştir.

DELİLLER

Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, bilirkişi raporu, tüm dosya kapsamı.

KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava davalının haksız rekabet teşkil edecek şekilde fiyat belirlemesi yapması buna yönelik pankart ve reklam ürünleri sebebiyle haksız rekabet eylemine son verilmesi istemli davadır. Davayı ... açmıştır.

Mahkememiz 05/11/2019 tarih, 2019/62 Esas, 2019/1147 sayılı karar ile davacının yaptığı fiyat belirlemesinin Sanayi Odasının yayınladığı tarifenin %87'i oranında düşük olduğu, Berberler Odası tarifesine göre ise %66 oranında düşük olduğu, davalının Sanayi Odasına kayıtlı olması aynı mesleği icra eden Berberler Odasına kayıtlı olan iş yerleri ile haksız rekabet teşkil edecek biçimde eylemde bulunmasına olanak veremeyeceği, belirlenen fiyatların ve yapılan reklamların haksız rekabet teşkil ettiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davalı şirket adına şirket müdürü Veysel Baz 07/01/2020 tarihli istinaf başvuru dilekçesi ile işyerinin şirket olduğu ve ticaret odasına kayıtlı olduğu, davanın haksız olduğu ve haksız kar elde etmek için açıldığı gerekçesi ile istinafa başvuruda bulunmuştur.

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 20/10/2022 tarih, 2020/328 esas ve 2022/1350 karar sayılı ilamı ile.

Davacının belirlediği fiyat tarifesinin mesleğin icra edildiği Bursa İlindeki ortalama hizmet bedelleri ve buna bağlı olarak da mesleki ve mahalli adetlerle belirlenmiş iş hayatı şartlarına aykırılık suretiyle haksız rekabet oluşturup oluşturmadığı, davalının davacı tarafça belirlenen tarifenin altında iş yapmasının, hizmet verdiği yöredeki ortalama maliyetin altında olup olmadığı ve buna bağlı olarak da haksız rekabet oluşturup oluşturmadığı hususu değerlendirilerek, gerektiğinde sektör bilirkişisinden rapor alınarak, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken;

yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı karar verilmesi doğru görülmeyip, bu nedenle kararın kaldırılmasını gerekmiştir.

Yine mahkemece gerekçe kısmında ''davacının uygulamış olduğu fiyatların somut olgu ve uygulamalara göre haksız rekabet teşkil etmeyeceği takdir edilmesi gerekmektedir'' şeklindeki ifade ile hüküm ile gerekçe arasında çelişki ortaya çıkmış olup, bu yönüyle de ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılması gerektiğini, bu nedenlerle davalı asilin istinaf talebinin kabulüne karar verilerek, Mahkememizin 05/11/2019 tarih, 2019/62 Esas, 2019/1147 sayılı kararının KALDIRILMASINA, 6100 sayılı HMK.

353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE şeklinde karar verilmiştir.

Mahkememizce yeni esas olarak 2022/1312 Esas numarasını almıştır ve yargılama bu esastan devam etmiştir. Mahkememiz 19/10/2023 tarihli celsede Ankara Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak BAM kaldırma ilamı doğrultusunda dosyanın sektörden bilirkişiye (berber) verilerek, kurumlardan alınan cevaplarla davalının uyguladığı fiyat arasında haksız rekabet oluşup oluşmadığı hususlarının tespiti için rapor aldırılmıştır.

Aldırılan Bilirkişi raporunda: "Taraflar arasındaki uyuşmazlık temel olarak davalının ile davacının haksız fiyat adı altında her iki kurum olan Bursa Esnaf Sanatkarlar Odası tarifesi ile Bursa Ticaret Sanayi Odasının fiyat tarifesine istinaden altında olmasıdır. Davalının beyanında kısa,belirli bir süre söz konusu diye belirtiği indirim reklamının sebepleri şunlar olabilir.

Ekonomik gelişmeler ve sosyal yaşam niteliklerinin değişmesi, piyasanın çeşitli alanlarda eskisine göre farklı tavır almalarına sebebiyet verebilir. İndirim serbestisine eskisinden farklı açılardan bakılmasının diğer bir sebebi, sanayileşme, nüfus artışı, mal ve bilgi ulaşımının artması, dışında sosyal hayatta meydana gelen değişimler özel hukuku ve buna bağlı olarak irade serbestisi prensibini etkilemekte ve dönüştürmektedir.

Rekabetin Korunması hakkındaki Kanunun 4'üncü maddesine göre "Belirli bir mal ve hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır” bu indirim özgürlüğü kullanılırken mevcut iş emek pazar ve piyasanın yer alan hukuka, ahlaka ve kamu düzenine aykırılık ile indirimin konusunun imkânsız şekilde ucuz aldatıcı olmamasına dikkat etmelidir.

Bir mal ve hizmetin satışında pazarlanmasında bilhassa kuför,berber v.b sektör gruplarında fiyatlama şu şekilde belirlenir;Lokasyon yer ve kirası + işçi maliyeti + sarf malzeme + sgk + kdv + dolaylı vergiler + yan hizmetler + elektrik,su,gaz v.b giderler bu işin sermayesi olarak hesaplanır.Kazanç ise bu giderlerin toplamın % 50 si kar tespiti ile fiyatlama hesaplanır.Lakin mal satış toptan yada parekende sektörü ise bu maliyetlerin toplamı üzerinden % 25 kar marjı ürün ve satış yoğunluğuna göre hesaplanır.Oda ve benzer kuruluşların hesaplama şeklide bu orandadır.

Ayrıca diğer aynı,benzer iş yapan emek hizmet mal alım satan yapan tacir tüccar esnafa karşı ve onların hakkına aykırı indirim kampanya yapılamayacağından, bu şekilde sunulan kampanya anlamsız olur.

Sunulan kampanyanın bir nedensellik sözleşmesi , eskisinden oranla belirli bir miktar yüzdesel şu kadar daha ucuz fırsat indirimi, bu zamandan şu zamana kadar veya benzer hiç bir ibare metin antlaşma sözleşme dosya kapsamında mevcut değildir.Yada aynı kampanya yı meslekdaşlarınında ortak alanda ortak zamanda bir grup şeklinde (11 kasım,yılbaşı v.b..) sunulduğuda tespit edilememiştir.Yapılan kampanya şahsi ve bireysel kalmıştır.

Sanayi Odasının yayınladığı tarifenin %87'i oranında düşük olan, Berberler Odası tarifesine göre ise %66 oranında düşük olan, bir tarife fiyatlama hem hayatın olağan akışına aykırı ve aynı ve benzer hizmet sunanla arasında emek iş kalite farklılıkların doğabileceği aşikardır.

Sanayi Ticaret odası ile Esnaf Sanatkarlar odası arasındaki en büyük fark ise üye kayıt aşamasında seçimlik kriteri olmasıdır.Ticaret odaları hizmet sektöründe sadece tacir ve şirket statüsü ararken Esnaf Sanatkarlar ise yeterlilik ve ehliyet,sorumluluk şartı aramaktadır.

Mevcut davada ise davalının sunduğu hizmetin kalitesini kıymetini belirleyen hiç bir yeterlilik ustalık M.E.B yada yetkili kurumlarınca geçerli izin ruhsat sunulmamıştır.Belirlenen indirim kampanya ise aynı hizmeti sunan diğer esnaf ve tacirlerle arasında sınıf farkı yada haksız kazanç olarak yansımaktadır. Bu sebepten davalını belirlediği kampanya piyasa,meslek standartlarına uygun bulunmamıştır.

Kaldiki yüzdesel zararına bir kampanya şekli mal alım satım tacirlerce anlaşılır olsada burada mağdur durumda olan benzer aynı işi yapan sunan esnafın davalıdan extra bir mal eşya sarf malzeme alım yapma,faydalanma şansı fırsatı yoktur benzer bir hizmeti ne satın alma ne temin etme şansı olmayan emek-hizmet esnaflarının hakkı gasp edilmek istenmiştir.Mevcut lokasyonda aynı iş aynı emeği yapıp farklı ( merkezi lokasyon,büyük metraj,şık mimarı,daha fazla personel,daha zengin sunumlar,teknolojik cihazlar v.b..) hizmet sunanlar arasında artı fiyat farklılıkları olması piyasa koşullarınca anlaşılır.Fakat aynı iş aynı emek sunup eksi hatta

ortalamanın % 75 altında hizmet sunulduğu tespit edilmiştir.Kaldiki berber,kuaför manikür güzellik uzmanı gibi bu mesleğin mutfak elemanlarının maaşı, kazancı ve çalışma prensipleri farklıdır.Erkek berberleri diğer meslekdaşlarından ayıran en büyük fark kazancını kendisi belirlemektedir.

Yaptığı hizmetin traş kesimden sadece yarısını kazanmaktadır.Buradaki kısas şu demektir sunulan hizmet ve emekle uygulanan fiyat alakasız ve ortak piyasası olan bir emek ve hizmetin çok eksi altında kalmıştır.Örnek olarak 5 liralık bir hizmetin yarısı işlem yapan kalfa-usta 2.5 lirası aldı kalan 2.5 lira sunulan hizmetin ne kadarı sermaye ne kadarı emtia ne kadarı kardır.Bu yüzden odalar her yıl bu fiyatlamaları bilimsel bir veri ve değerler üzerinden hesaplama yapar dava konusu fiyat ve ücretin kampanyanın dava kapsamında haksız alım satım,haksız rekabet ve yanlış fiyat olduğu tespit edilmiştir." şeklinde rapor düzenlenmiştir.

Tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde.

Mahkememizce aldırılan kanaat verici bilirkişi raporu ile, davalının belirlediği kampanya piyasa, meslek standartlarına uygun bulunmadığı, mevcut lokasyonda aynı iş aynı emeği yapıp farklı ( merkezi lokasyon,büyük metraj,şık mimarı,daha fazla personel,daha zengin sunumlar,teknolojik cihazlar v.b..) hizmet sunanlar arasında artı fiyat farklılıkları olmasının piyasa koşullarınca anlaşılacağı fakat aynı iş aynı emek sunup ortalamanın %75 altında hizmet sunuulmasında haksız alım satım, haksız rekabet ve yanlış fiyatlama olduğu anlaşılarak davanın kabulü ile davalının fiyat , pankart , etiket ,

basılı reklam ürünlerini ve levhalarının haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine ve davalının haksız rekabetten MEN'İNE, dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır. Hakim ... · ¸e-imzalıdır.