Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/1111 K.2019/444

Mahkememizde görülmekte olan Bursa Hal Heyeti Kararının iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firmaya ait İznik Sebze ve Meyve Halinde bulunan işyerine İznik Belediyesi tarafından 53.891,75 TL Hal rüsum cezası gönderildiğini, İznik Belediyesi ile yapılan şifahi görüşmelerde cezanın iptal edilmesi gerektiğini ancak hal hakem heyetinin başvuruyu reddettiği için işlemi yapamadıklarını belirttiklerini, Hal Hakem Heyeti Başvuru sınırı olan 77.402,08 TL tutarın altında kalan tutar için Bursa Hal Hakem Heyetine başvurulduğunu, hal hakem heyetince 16/07/2018 tarih ve 19 nolu karar ile reddedildiğini,

İznik Belediyesi yetkilileri tarafından müvekkiline ait işletmeye 2017 Nisan ayı içinde gelindiğini ancak herhangi bir tutanak tutulmadan ceza kesilmesine karşılık encümen kararının 1 yıldan fazla süre sonra verildiğini, Nisan 2017 tarihine en yakın ilk belediye encümen toplantısında karar verilmesi gerektiği halde belediyenin buna uymadığını belirterek, Bursa Hal Hakem Heyetinin 19 nolu red kararının kaldırılması ve verilen cezanın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, İznik Belediyesinin davaya dahil edilmesi gerektiğini, davacı iddialarının yerinde olmadığını, verilen kararın hukuka uygun olarak verildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

KANITLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava; Bursa Hal Hakem Heyeti Başkanlığının 16/07/2018 tarih 19 nolu kararın iptaline ilişkindir.

Davacı kurumun İznik Sebze ve Meyve halinde, İznik Belediyesi zabıta ekiplerince, davacı kurumun satın aldığı veya sevk ettiği malların hal kayıt sistemine bildirim yapılmadan satılmak üzere sevk edilmesi nedeniyle, cezalı has rüsumu tutanağının düzenlendiğini, davacı kurumun Belediye Encümeninin 04/05/2018 tarih ve 143 nolu karar ile davacı şirketten 53.891,75 TL tutarlı cezalı hal rüsumu alınmasına karar verilmesi üzerine davalı tarafından Bursa Hal Hakem Heyetine başvurusu sonucu verilen kararın Bursa Hal Hakem Heyeti Başkanlığının 16/07/2018 tarih 19 nolu kararı ile cezalı hal rüsumunun iptali talebinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

07/07/2012 tarih ve 28346 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren ilgili yönetmeliğin 23/2 fıkrasına göre, belediyelerin ilgili yönetmelik hükümleri saklı kalmak ve yetki alanları içinde olmak kaydıyla, toptancı hali dışında bu yönetmelek hükümleri saklı kalmak kaydıyla, toptancı hali dışında bu yönetmelik hükümleri çerçevesinde hal zabıtaları arasında denetim yapma yetkisine haizdir.

Aynı yönetmeliğin 47/1 fıkra (a) bendinde ise ; sisteme bildirilmeden toptan alınıp satılan yada toptancı halinde satılmak üzere bildirimde bulunup toptancı hali dışında toptan satılan mallar için rusumu tespitin yapıldığı yerdeki toptancı halinde o mallar için oluşan bir önceki gün birim fiyatının en yükseği, bir önceki gün fiyat oluşmamışsa o mallar için oluşan en son birim fiyatının en yükseği alınarak belirlenen toptan satış bedelinin %25 'i oranında cezalı alınacağı hüküm altına alınmıştır.

Davacı vekili 13/03/2019 tarihli oturumdaki beyanında; müvekkilimi haricinde diğer 4 müvekkilinin aleyhinde de aynı şekilde ceza düzenlendiğini, bu cezalara karşı Bursa Vergi Mahkemesine müracaat ettiklerini , mahkemeye müracaatı üzerine belediyelerin cezayı geri çektiğini, bunun üzerine vergi mahkemesi de dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına dair karar verdiğini, eldeki dava konusunda ise müvekkilinin kendisine gelmeden önce hal hakem heyetine başvurduğundan belediyenin cezayı kaldıramayacağını söylediklerini, bu nedenle hal hakem heyetinin gerekli incelemeyi yapmadan başvuruyu reddettiğini belirterek hakem heyeti kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Hal hakem Heyetleri ,Hal hakem Heyeti ve Toptancı Hal Konseyi Hakkında Yönetmeliğin 5.maddesi uyarınca üreticiler ile meslek mensupları aralarındaki kanunun uygulanmasıyla ilgili ihtilaflara bakmaya görevlidir.Oysa cezayı düzenleyen İznik Büyükşehir Belediyesi üretici veya meslek mensubu değildir.Bu nedenle düzenlenen cezalı hal rüsümuna itirazı Hal Hakem Heyeti inceleyemez.Bu gerekçeyle Bursa Hal Hakem Heyetinin kararının kaldırılması gerekmiştir.

Ancak hal rüsumunun ceza olarak istenmesi ve söz konusu kararın belediyeye ait bir gelir niteliğinde olması nedeniyle davaya konu edilen İznik Büyükşehir Belediyesi Encümeninin 04/05/2018 tarih ve 143 nolu kararının iptaline ilişkin açılan davanın görüm ve çözüm yerinin 2577 sayılı İYUK'nun 2/1-a bendi hükmü gereğince İdari Yargının (Vergi Mahkemesinin ) görev alanına girdiği açıktır. Bu nedenle hal rüsum para cezasının kaldırılması davasına ilişkin olarak idari yargı (Vergi Mahkemeleri) görevli olduğundan bu konudaki davanın HMK 114/b, HMK 115 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan tüm gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.