Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/429 K.2020/187

Mahkememize tevzi edilen Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının iki ay kadar önce mal alım satımına teminat olması cihetiyle dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti'nden kendi emrine yazılı olmak üzere 5 adet vadesiz ve bedelsiz ...Yavuz Selim şubesi çekini vadesiz ve bedelsiz olarak teslim aldığını, akabinde mal alım satımından vazgeçilmesi sebebiyle 5 adet çeki... Lojistik Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti'ne geri iade ettiğini, fakat iade alınan bu çeklerden .... seri numaralı 3 adet bedelsiz ve vadesiz çeklerin .... Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti'nin kaybettiğini ve tüm aramalara rağmen bulunmadığını belirterek çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 818/1-s ve 757.maddesi kapsamında çek iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde;

'' (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir."

"İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise;

'' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Kanunun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca;

''(1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

(2) Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir." Hükümleri yer almaktadır. Anılan maddeler uyarınca, çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı çeki kaybeden hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulun 2013/11-1884 Esas ve 2015/1059 Karar sayılı İlamında vurgulandığı üzere)

Bu nedenle hem yasal düzenlemedeki açıklık hem de geçerliliğini sürdüren istikrarlı Yargıtay uygulaması dikkate alındığında, keşidecinin çek iptali davası açmasına yasal olanak bulunmadığı kabul edilmelidir. Keşideci - hesap sahibinin kaybettiği, çaldırdığı yada benzer şekilde elinde çıkan çek veya çek yaprağı ile ilgili olarak kendisinden talepte bulunulması halinde, hak iddia edene karşı menfi tespit davası açması mümkündür.

Sonuç olarak, iptali istenen çeklerin davacı tarafından rıza ile keşide edene teslim edildiği, bu hususun hem ifade tutanağından hem de dava dilekçesinden açıkça anlaşılmaktadır. Artık davacının hamil sıfatı bulunmadığından, çeki iade ettiği keşidecinin elindeyken kaybolan çekler nedeniyle dava açma hakkı bulunmadığı açıktır. Açıklanan nedenle davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla HMK' nın 114/1-d ve 115/2. Maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza