Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/1858 K.2022/1906

Davacı vekili Mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin, ....2016 tarihinde .... ili ... ilçesi .... köyü ... mevkiinde bulunan ... ada ... nolu parselin.... kısmı üzerinde 6446 sayılı kanun ve 5346 kanunun hükümleri uyarınca lisansız elektrik üretimi yapmak amacıyla Güneş Enerjisi Santrali (GES) kurmak amacıyla davalı şirkete başvurduğunu, davalı şirketin, ....2016 tarih ve .....6491 sayılı yazısı ile “…..

GES başvurunuz Elektrik Piyasası Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin 8 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında belirtilen kriterlere göre sıralamaya konulmuş, teknik değerlendirmeye alınmıştır.

Teknik değerlendirme sonunda Lisanssız Elektrik Üretimi Tebliği 6 ıncı maddesinin 1 fıkrası…., Elektrik Piyasası Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin 8/2 ……., aynı yönetmeliğin 6/5 ….. gereğince ve ...web sitesinde .....2016 tarihinde yayımlanan kapasite tahsis tablosuna göre ilgili trafo merkezinde yeterli kapasite bulunmadığından dosyanız reddedilmiştir.” denildiğini, bu red kararının resmi olarak müvekkiline tebliğ edilmediğini, başvurucular arasında ayrımcılık yapıldığını ve müvekkilinin projesinin Trafo Merkezi kapasitesi gerekçe gösterilerek reddinden sonra,

başka başvurucuların projelerine onay verildiğinin ifade edildiğini, bu durumda başvuru yapılan Trafo Merkezinde kapasite var iken müvekkil projesinin reddi ile aynı Trafo Merkezinde kapasiteyi başkasına tahsis edilmesi durumunda haklılıklarının ortaya çıkacağını, bu konularda yetkili mahkemenin Hukuk Mahkemeleri olduğu yönünde verilen Uyuşmazlık Mahkemesi kararları öncesinde işbu davaya emsal gösterilebilecek, Diyarbakır 3. İdare Mahkemesinin .....2018 tarih ve ...

Esas, ... sayılı kararında, davalı ....’ın dava konusu red işleminin gerekçesinin ortaya konulamaması üzerine iptaline karar verildiğini, işbu kararın Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü İdari Dava Dairesinin ...2018 tarih ve ... Esas, ...

K. Sayılı kararıyla onandığını, işbu karar üzerine Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) 07.01.2020 tarih ve ...sayılı yazısı ile “Yargı kararını konu işlemi tesis eden makamların mahkeme kararlarını gerekçelerine uygun biçimde uygulama yükümlülüğü bulunduğu”nu ...İletim A.Ş. (....Ş) Genel Müdürlüğü .....2020 tarih ve .... sayılı yazısı ile “EPDK’ nın ilgi (b) yazısı doğrultusunda 1 MW’ lık kapasitenin Diyarbakır-.... tahsis edilmesi uygun değerlendirilmektedir” denildiğini, bunun üzerine davacıya gerekli izin ve ruhsatlar verilmediğini belirtmiş,

bu nedenle davalı tarafın kamu yararı ve hukuka aykırı olarak kapasite olmasına rağmen müvekkili ile sözleşme kurmasından imtina etmesinin tespitiyle, sözleşme kurulması yönünde karar verilmesine, davalı tarafın haksız ve mevzuata aykırı şekilde sözleşme kurulmamasında dolayı talebin reddi tarihinden itibaren maruz kalınan maddi zarar miktarının tespitiyle fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydı davanın kabulüyle şimdilik 1.000 TL maddi tazminatın ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı .... vekili sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketin ..../2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarak hazırlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği ve bu yönetmelikteki hükümlere göre düzenlenen Perakende Satış Sözleşmesine göre elektrik dağıtım faaliyetini yürüttüğünü, davacı tarafından müvekkil şirket aleyhine ikame edilen dava usul ve yasaya aykırı hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, haksız ve hukuki mesnetten yoksun davanın reddi gerektiğini belirtmiştir.

DELİLLER

Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, ... kayıtları, .... kayıtları, emsal mahkeme kararı, vs.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Uyuşmazlığın, davacının güneş enerji santrali kurmak amacıyla davalıya yapmış olduğu başvurunun davalı tarafından reddedilmesinin hukuka uygun olup olmadığının tespiti, davacının talebinin reddi nedeniyle oluştuğu ileri sürülen zararın tazmini hususuna ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Davalı süresinde vermiş olduğu cevap dilekçesinde zamanaşımı itirazında bulunmuştur.

Uyuşmazlığın çözümüne yönelik olarak, öncelikle borç doğurucu sorumluluk kaynakları üzerinde durulmasında yarar vardır. Bu husus belirlendiği takdirde zamanaşımı itirazının yerinde olup olmadığı aydınlığa kavuşacaktır.

Hukukumuzda; toplumsal hayatın hızla gelişmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik olay ve problemlerin çözümünü, klasik borç doğurucu sorumluluk kaynakları olarak nitelendirilen, haksız fiil, sözleşme ve sebepsiz zenginleşme içerisinde bulabilme ve aynı unsurları bu yeni olay ve problemlere uygulayabilme hemen hemen imkansız hale gelmiştir.

Kanunların çözüm öngöremediği bu tip durumlara, 19. yüzyılın sonlarına doğru doktrin kayıtsız kalınamayacağını anlamış, özü ve niteliği farklı yeni hukuki müessese ve sorumluluk türlerini belirleme yoluna gitmiştir. (Süleyman Yalman, Türk-İsviçre Hukukunda Sözleşme Görüşmelerinden Doğan Sorumluluk, Ankara 2006, s. 37).

Bu yeni belirlenen sorumluluk türlerinden olan sözleşme görüşmelerinden doğan sorumluluğu (culpa in contrahendo) genel bir ifadeyle belirtmek gerekirse, sözleşme görüşmeleri aşamasında taraflardan birinin diğerine veya onun koruması altında bulunan kişilere, aralarında dürüstlük kuralı (MK. m. 2) gereğince ortaya çıkan güven ilişkisinin ihlali sonucu meydana gelen sorumluluktur (Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt. III, Ankara 1990, s. 1083..

İlhan Ulusan, Culpa in Contrahendo Üstüne, Prof. Dr. Ümit Yaşar Doğanay Anısına Armağan, İstanbul 1982, s. 287). Başka bir ifadeyle sözleşme görüşmelerinde taraflardan birinin diğerine dürüstlük kuralına aykırı davranma sonucu verdiği zararlarla ilgili sorumluluktur (Süleyman Yalman, a.g.e., s. 38).

Culpa in contrahendo sorumluluğun kaynakları yönünden spesifik olaylar değerlendirildiğinde; olaya "sözleşme görüşmelerinden doğan sorumluluk" kurallarıyla bakılması gerektiğinde kuşku ve duraksamaya yer olmamalıdır. Gerçekte de; sözleşme bir süreçtir. Bir anda kurulup meydana gelen hukuki bir işlem değildir. Sözleşme kurulmadan önce taraflar sözleşmenin muhtevası, şartları, içerdiği hak ve yükümlülükler üzerinde görüşmeler yaparlar; bu görüşmeler kısa veya uzun sürebilir.

Görüşmelerin başlamasıyla görüşmeciler arasında hukuki bir ilişki kurulur. Bu ilişki sözleşme benzeri bir güven ilişkisidir. Güven ilişkisi MK. m.2/1’de düzenlenmiş bulunan dürüstlük kuralına dayanır.

Buna göre, görüşmeler esnasında görüşmecilerin sözleşmenin muhtevası ve şartları hakkında birbirlerini aydınlatması, dürüstlük kuralına uygun davranması, birbirlerinin kişilik ve mal varlığı değerlerine zarar vermemek için gerekli özeni göstermesi, koruma yükümlülüklerine uyması gerekir.

Görüşmeciler bu yükümlülüklere kusurlu olarak aykırı davranıp, görüşmelerin başlamasıyla aralarında kurulmuş bulunan güven ilişkisini ihlal ettikleri takdirde bundan doğan zarardan sorumludurlar (Fikret Eren, age., s. 1084, 306 vd.. İlhan Ulusan, age., s.286). O halde, sözleşme görüşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlığın; haksız fiil kurallarına göre değil, sözleşme hukuku çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği kuşkusuzdur( bu yönde karar için bknz.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2012/13-1220 E., 2013/239 K.. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2010/13-519 sayılı kararı).

Sözleşme öncesi görüşmeler, bu görüşmelere başlanılması ile birlikte görüşmeciler arasında hukuki bir ilişkinin kurulması anlamına geldiğinden, bu ilişkinin sözleşme benzeri ve TMK 2. maddesinde anlamını bulan bir güven ve dürüstlük kuralına dayandığına ve görüşmeler esnasında görüşmecilerin sözleşmenin muhtevası ve şartları hakkında birbirlerini aydınlatması, dürüstlük kuralına uygun davranması, birbirlerine kişilik ve mal varlığı değerlerine zarar vermemek için gerekli özeni göstermesi ve koruma yükümlülüklerine uyması gerekmektedir.

Her ne kadar sözleşemeye dair yükümlülükler uygulansa da Culpa in Contrahendo sorumluluğunda henüz taraflar arasında bir sözleşme ilişkisinin kurulmamış olması nedeniyle tarafın tam sorumluluğu söz konusu değilidir. Bunu haksız fiil sorumluluğundan ayıran nokta ise, taraflar arasında sözleşme görüşmelerine girişilmekle somutlaşan bir işlem temasının başlamış bulunmasıdır.

Bu bakımdan sözleşme öncesi sorumluluk klasik sorumluluk türlerinin dışında kalan bir sorumluluk hali olarak ortaya çıkmakta, söz konusu sorumluluğun kaynağı farklı kurum ve esaslar çerçevesinde araştırılmasını kaçınılmaz kılmaktadır.

Bu açıklamalar ışığında da somut olay değerlendirildiğinde; davacı şirket her ne kadar lisanssız elektrik üretimi hususunda davalı şirkete başvuru yapmış ise de, davacının tek taraflı olarak başvuru belgesi sunması, davalı taraftan gelen bir yazı cevabının bulunmaması göz önüne alındığında somutlaşan karşılıklı bir iletişim temasının bulunmadığı, tarafların bir araya gelmek ya da yazışma yolu ile iletişim kurarak görüşme sağlanmadığı dolayısı ile de sözleşme yapma hususunda bir irade ortaya koymadıkları anlaşılmıştır.

Sözleşme öncesi sorumluluktan bahsedilebilmesi için zarar gördüğünü iddia eden tarafın; ulaşılmak istenen ortak amaca güvenilerek başlayan, tehlike alanına giren bu süreçte karşısındaki kişiden özel nitelikte bir zarardan uzak tutma yükümünü beklemekte hakkı olmalıdır.

Bu kapsamda, dava konusu olayımıza baktığımızda, davalı şirketin sözleşme yapma hususunda herhangi bir vaatte bulunmadığı, karşı taraf ile iletişim sağlamadığı dolayısı ile de davacı nezdinde güven tesisi olgusunun kurulmuş olacağından bahsedilemeyeceği kanaat edilmiştir.

Sonuç olarak da mahkememizce somut olay nezdinde ''sözleşme öncesi'' sorumluluk şartlarının oluşmadığına kanaat edildiğinden, işbu somut olaya sözleşmeye uygulanan zamanaşımı süresinin değil ancak haksız fiile uygulanan zamanaşımı sürelerinin uygulanabileceği öngörülmüştür. Çünkü haksız fiil sorumluğunda taraflar arasında sözleşmesel bir ilişkiden bahsedilemeyecektir.

Haksız fiil Türk Borçlar Kanunu'nun md.49/1 hükmünde " Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar verenin, bu zararı gidermekle yükümlüdür." şeklinde düzenmiş olup, kanun maddesinin devamı hükümlerinde de ayrıntılı kaleme alınmıştır. Somut olay nezdinde de taraflar arasındaki ihtilaf konusunda sözleşmesel bir ilişkiden bahsedilemeyeceğini dolayısı ile de sözleşme öncesi sorumluluk şartlarının oluşmadığını üst paragrafta ayrıntılı açıklamış idik.

Dolayısı ile de davacının davalı nezdinde yapılan başvurunun reddi hususu ancak "haksız fiil sorumluluğu" nezdinde değerlendirilebilecektir. Davalının zamanaşımı itirazı da bu kapsamda ele alınacak olup; haksız fiillerde zamanaşımı Türk Borçlar Kanunu'nun 72. Maddesi hükmüne göre: “Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar'' şeklinde düzenlenmiştir.

Dosyanın incelemesinde .....2016 tarihli davacının davalı kuruma ilk başvurusu, başvurusuna davalı tarafından verilen ..../2016 tarihli red cevabı bulunmakta olup; zamanaşımı süresinin davalı kurumca verilen red yazı cevabı üzerinden başlayacağına kanaat edilmiş ve bu tarih üzerinden 2 yıl geçtikten sonra iş bu dava açılmış olduğu anlaşılmakla davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.