Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1115 K.2025/1081

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan), Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ... adına tecilli ...plakalı sayılı araca, ...tarihinde .... Ve Tic. Ltd. Şti ait ve ...sevk ve idaresinde bulunan ...plakalı aracın Osmaniye ili Bahçe İlçesi ...mahallesi ...otoyolu, Osmaniye ilinden Gaziantep yönüne .... Km de çarpması sonucu zincirleme trafik kazası meydana geldiğini, kaza sonucu müvekkiline ait aracın ağır hasar gördüğünü, .... Ve Tic. Ltd.

Şti adına tecilli olan ...plakalı aracın, davalı ...Sigorta A.Ş nezdinde ...poliçe numaralı ...-...başlangıç ve bitiş tarihli Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinin bulunduğunu, sürücü ...söz konusu kazanın oluşmasında %100 kusurlu olduğunu, kazaya ilişkin cezai soruşturma Bahçe Cumhuriyet Başsavcılığı ...Soruşturma numaralı dosyası ile devam ettiğini, müvekkiline ait ...kamyona ilişkin Diyarbakır ...Sulh Hukuk Mahkemesi ...D.İş sayılı dosyası ile delil tespiti yapıldığını ve aracın perte çıktığını, müvekkilinin tacir olup kazaya karışan aracını taşımacılık işinde kullandığını,

kaza tarihinden itibaren araçtan mahrum kaldığını ve kazanç kaybına uğradığını, halen de kazanç kaybının devam etmekte olduğunu, müvekkilinin zararının karşılanması için davalı ...sigortaya başvurulduğunu ancak müvekkilin zararı karşılanmadığını beyan ederek, fazlaya ilişkin hakları kalmak kaydıyla 220.000,00 TL hasar bedeli, 30.000,00 TL ticari kazanç kaybının tüm davalılardan, 10.000,00 TL manevi tazminatın davalı araç sürücüsü ve davalı araç işleteninden kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsilini istemiştir.

Davalı ...Ve davalı ...vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davaya konu trafik kazasının meydana gelmesinde müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, kazanç kaybı ve araç bedeli adı altında talep edilen maddi tazminat taleplerinin yerinde olmadığını, yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, müvekkilinin bu olayda kusuru olmadığı gibi davacı tarafın gerek kazanç kaybı gerekse aracın pert değerinden kaynaklı maddi tazminat talebinin yerinde olmadığını, davaya konu trafik kazasının meydana gelmesinde müvekkilinin bir kusuru olmadığı gibi, biran az da olsa kusuru sabit olsa dahi somut olayın oluş şekli,

özellikle meydana gelen kazanın yolun don olmasından ve öncesinde meydana gelen trafik kazasına bağlı olarak trafik yolunda araçların yoğun bir şeklide durmuş olması nedeniyle zincirleme şeklinde meydana gelen maddi hasarlı kaza nedeniyle manevi tazminat talep etme şartlarının mevcut olmadığını, açıklanan nedenlerle ve Mahkemece yapılacak yargılama neticesinde dikkate alınacak hususlar uyarınca hukuki menfaatten yoksun ve haksız davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin haksız davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle.

Kazada birden fazla aracın zarar gördüğünü, ilgili poliçede azami teminat miktarının araç başına azami 50.000,00 TL kaza başına azami teminat miktarının 100.000,00 TL ile sınırlı olduğunu, aracın onarımı ekonomik olmadığı durumda aracın pert kabul edilerek değerlendirme yapılması gerektiğini, başvuran aracın pert kabul edilmesi gerektiği iddiasında olduğunu, araç pert kabul edilecek ise aracın kaza tarihi itibari ile değeri alınarak,

sovtaj çalışması ile aracın sovtajının düşülerek değerlendirme yapılması gerektiğini, arz ve izah edilmiş olunan sebeplerle haksız davanın reddine, garamaten paylaştırma yapılabilmesi için tüm zarar gören araçların veya zamanaşımı süresinin beklenmesine, her halükarda sorumluluğunun azami teminatın 50.000,00 TL ile sınırlı olmasına, araç mahrumiyet tazminatının zmms dışında olması nedeni ile reddine, müvekkili şirketin vekalet ücreti ve yargılama giderlerinden sorumlu tutulmamasına, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmesine arz ve talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

1-Sigorta Poliçesi: Davalı sigorta şirketi ile sigortalanan ...plakalı aracın ...-...tarihlerini kapsayan ZMMS poliçesi düzenlendiği ve kaza başına maddi zarar limitinin kaza tarihi itibariyle araç başına 50.000,00 TL olduğu anlaşılmaktadır.

2-...tarihli ATK raporu: Sürücü ...’ın %100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğuna, sürücü ...’ın kusursuz olduğuna, sürücü ...’un kusursuz olduğu anlaşılmaktadır.

4-...tarihli bilirkişi raporu: Benzer özelliklere sahip bir aracın piyasa genelinde 219.330,00 TL bedel ile temin edilebileceği ve Açık Kasa kamyonun aylık net kira bedelinin (yakıt, personel gideri, amortismanlar düşüldükten sonra) 4.000,00 TL ile 4.500,00 arası değişkenlik gösterdiği ortalama 4.250,00 TL olacağı raporda ibraz edilmiştir.

5-...tarihli bilirkişi ek raporu: Benzer nitelikteki bir ikame aracın ortalama günlük kazanç bedelinin ortalama 150,00 TL olduğu ve pert olan araçla aynı nitelikte emsal yeni bir aracın satın alınması için 36 gün içerisinde hesabına ödemenin yatacağı ve 36 gün kazanç kaybının oluştuğu dikkate alınarak ticari kazanç bedelinin (36 x 150,00)= 5.400,00 TL olacağı raporda ibraz edilmiştir.

6-...tarihli bilirkişi ek raporu: Benzer özelliklere sahip bir aracın piyasa genelinde 219.330,00 TL bedel ile temin edilebileceği sovtaj (hurda) bedelinin ise 78.500,00 TL ile temin edilebileceği göz önünde bulundurulduğunda (219.500,00-78.500,00 TL) =141.000,00TL gerçek zararın olacağı raporda ibraz edilmiştir.

7-Arabuluculuk tutanağı dava açmadan önce Diyarbakır Arabuluculuk Bürosunca ...dosya numarası ile tarafların anlaşamadığına dair son tutanak düzenlendiği anlaşılmıştır.

DAVA; Davacı aracında meydana gelen hasara karşılık hasar bedeli ve ticari kazanç kaybı taleplerinden oluşan maddi zararının tahsili davasıdır.

Uyuşmazlık konusunun meydana gelen trafik kazası nedeniyle ...plaka sayılı araçta meydana geldiği iddia edilen hasar nedeniyle hasar bedeli ve kazanç kaybı zararının davalı sigorta şirketi, davalı araç sürücüsü ve davalı araç işleteninden tahsili, manevi tazminatın ise sigorta şirketi haricindeki davalılardan tahsili talebine ilişkin olduğu anlaşıldı.

Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiştir.

Trafik kazası neticesinde oluşan zarar "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir.Yargitay 17.HD'nin ...E- ...K sayılı ...tarihli kararında vurgulandığı gibi;Davacının gerçek zararının belirlenmesi için davacıya ait kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, daha önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğinin yitirilip yitirilmediği,

aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri ile emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, öncelikle aracın kaza tarihi itibariyle rayiç değeri ve onarım bedeli belirlenerek, belirlenen hasar bedeline göre aracın onarımının ekonomik olup olmayacağının tespiti için aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile hasarlı haldeki değerinin karşılaştırılması, onarımı ekonomik değilse; aracın kaza tarihindeki 2. el piyasa rayiç bedelinden sovtaj değerinin mahsubu ile gerçek zarar miktarının hesaplanması, aracın pert-total kabul edilmesi halinde değer kaybı zararının olmayacağının da gözönüne alınması,

onarımının ekonomik olacağının kabulü halinde değer kaybı zararının aracın kaza tarihindeki ikinci el değeri ile onarımından sonraki ikinci el değeri arasındaki fark kadar olması nedeniyle değer kaybının bu şekilde tespit edilmesi, aracın kaç gün içerisinde onarımının yapılacağının makul olacağı ve kazaya karışan aracın günlük kazanç miktarının belirtilmesi suretiyle de kazanç kaybının belirleneceği ve böylelikle davacının gerçek zararının tespit edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Tüm bu yasal düzenlemeler, kusur durumuna ilişkin alınan ...tarihli adli tıp raporu ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde.

Sürücü ..., sevk ve idaresindeki yarı römork takılı çekici ile gece vakti seyri sırasında yola gereken dikkatini vermemiş, ön ilerisindeki araçlar ile arasında güvenli sürüş için gerekli mesafeyi korumadan tehlikeli şekilde yaklaşıp arkadan çarparak meydana gelen olaya sebebiyet vermiş olup olayda, asli kusurlu olduğunu, sürücü ..., sevk ve idaresindeki ...plaka sayılı araç ile seyri sırasında geldiği olay yerinde, kazadan dolayı duran trafik akımı nedeniyle dörtlülerini yakarak durması sonrasında, gerisinden gelen çekicinin aracına arkadan çarpmasıyla meydana gelen olayın oluşumunda, oluşa etken kural ihlali görülmediğini, sürücü ...,

sevk ve idaresindeki ...plaka sayılı otomobil ile seyri sırasında olay yerine geldiğinde, ön ilerisinde kaza yaparak duruşa geçen çekici ile arasında güvenli sürüş için gerekli mesafeyi korumadan tehlikeli şekilde yaklaşıp yarı römorka arkadan çarpmış ise de aracının otomobil olması ve çarptığı aracında yarı römork olması yanı sıra mevcut beyanlardan ikinci öteleme veya savrulmaya etkisi görülmeyip çekicinin başlattığı kazadaki yaralanma ve maddi hasar olayında bir etkisi olmadığı görüş ve kanaatiyle, dava konusu olaydaki maddi hasarda kusuru görülmediğini,

meydana gelen kazada hasarlanan diğer araç sürücüleri de başka bir kazadan dolayı duran trafik akımı nedeniyle durur vaziyette olup çekicinin arkadan çarpmasıyla meydana gelen ötelenme hareketiyle karıştıkları olayda, oluşa etken kural ihlalleri görülmediğinden dava konusu olayda kusurları olmadığını, hususlar muvacehesinde, olayda; sürücü ...’ın %100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, sürücü ...’ın kusursuz olduğu, sürücü ...’un kusursuz olduğuna, olduğu mütalaa edilmiştir.

Diyarbakır ....Sulh Hukuk mahkemesinin ...D. İş sayılı dosyasında dava konusu araca ilişkin delil tespitinin kaza sonrasında gerçekleştirildiği, dosyada makine mühendisi bilirkişisi tarafından delil tespiti neticesinde hazırlanan bilirkişi raporuna göre hasar gören dava konusu ...plakalı aracın ön ve arka kısımlarından hasarlı olduğu, kullanılamaz vaziyette hasarlı ve pert olduğu yönünde kanaatini bildirdiği bilirkişi raporunda anlaşılmaktadır.

Dosyada mukim ....tarihli makine mühendisi bilirkişi raporunda özetle; ...plakalı, BEYAZ renkli, ...tipinde, ...model, ...marka ...şase numaralı ...motor numaralı dizel yakıtlı kamyon (açık kasa) aracın hasar tarihi dikkate alınarak değerinin tespiti için yapılan incelemeler neticesinde; araç rayicini belirleyecek faktörler dikkate alınarak benzer özelliklere sahip bir aracın piyasa genelinde ortalama fiyat araştırması yapılmıştır. Benzer özelliklere sahip bir aracın piyasa genelinde 219.330,00 TL bedel ile temin edilebileceği ve Açık Kasa kamyonun aylık net kira bedelinin (yakıt, personel gideri, amortismanlar düşüldükten sonra) 4.000,00 TL ile 4.500,00 arası değişkenlik gösterdiği ortalama 4.250,00 TL olacağı raporda ibraz edilmiştir.

...tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; Bilgi ve değerlendirmeler ile ...plakalı, beyaz renkli, ...tipinde, ...model, ...marka ...şase numaralı ...motor numaralı dizel yakıtlı kamyon (açık kasa) aracın hasar tarihi dikkate alınarak, benzer nitelikteki bir ikame aracın ortalama günlük kazanç bedelinin ortalama 150,00 TL olduğu ve pert olan araçla aynı nitelikte emsal yeni bir aracın satın alınması için 36 gün içerisinde hesabına ödemenin yatacağı ve 36 gün kazanç kaybının oluştuğu dikkate alınarak ticari kazanç bedelinin (36 x 150,00)= 5.400,00 TL olacağı raporda ibraz edilmiştir.

...tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; ...plakalı, ...renkli, ...tipinde, ...model, ...marka ...şase numaralı ...motor numaralı dizel yakıtlı kamyon (açık kasa) aracın hasar tarihi dikkate alınarak değerinin tespiti için yapılan incelemeler neticesinde;

araç rayicini belirleyecek faktörler dikkate alınarak benzer özelliklere sahip bir aracın piyasa genelinde ortalama fiyat araştırması yapıldığını, benzer özelliklere sahip bir aracın piyasa genelinde 219.330,00 TL bedel ile temin edilebileceği sovtaj (hurda) bedelinin ise 78.500,00 TL ile temin edilebileceği göz önünde bulundurulduğunda (219.500,00-78.500,00 TL) =141.000,00TL gerçek zararın olacağı raporda ibraz edilmiştir. ...tarihli bilirkişi raporu ve kusur durumuna ilişkin ...tarihli ATK raporu mahkememizce denetime ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiş ve dava konusu aracın pert total işlemine tabi tutulması gerektiği,

bu işlem neticesinde sovtaj bedelinin 141.000,00 TL olduğu, davaya konu kazanın meydana gelmesinde davalı sürücü ...%100 oranında kusurlu olduğu kabul edilmiştir.

Davacı vekiline ticari kazanç kaybının tespiti hususunda davacı tarafa ait ticari defter ve kayıtları sunması için ...tarihli celsede verilen kesin süre neticesinde davacı vekilinin ...tarihli beyan dilekçesi ile ticari defter ve kayıtların temin edilemediği bildirilmiştir.

Davacıya ait ...model ...marka ...plakalı kamyonla benzer özellikteki bir aracın 2022 yılı mart ayı itibariyle nakliye-taşımacılık işlerinde kullanılarak tüm giderler düşüldükten sonra kazanabileceği bir günlük net karının tespiti hususunda Diyarbakır Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanlığına yazılan müzekkereye cevaben ilgili hususun tespit edilemediği ...tarihli müzekkere ile bildirilmiştir.

Bu kapsamda ilgili ticari defter ve kayıtların dosyaya sunulmadığı gözetilerek dava konusu kaza nedeniyle pert total işleminin uygulandığı süreç içerisinde davacının ticari kazanç kaybının oluştuğu hususunun davacı tarafından ispatlanamadığı, ayrıca davalı sigorta şirketinin ilgili tazminat kalemi yönünden ZMMS poliçesi içeriğine göre sorumluluğunun bulunmadığı kabul edilmekle ticari kazanç kaybı isteminin içerir davanın reddine karar verilmiştir.

Davalı sigorta şirketi, poliçe limiti sınırlı olmak üzere sigortalısının kusuru oranında tazminat ödemekle yükümlüdür. Davalı araç işleteni ve davalı araç sürücüsü ise belirlenen tüm tazminatın ödenmesinden haksız fiil hükümleri kapsamında ve davalı sürücünün kusuru oranında sorumludur. Sigortalı araç sürücüsü kazanın meydana gelmesinde %100 kusurludur.

Kaza nedeniyle tamiri ekonomik olmadığı tespit edilen aracın kaza tarihindeki rayiç bedelinden sovtaj bedeli mahsup edildikten sonra bakiye kalan miktar 141.000,00 TL olarak tespit edilmiş, davacı vekili dava dilekçesi ile hasar bedeli olarak 220.000,00 TL'nın tahsilini istemiş olup, davanın 141.000,00 TL üzerinden kısmen kabulüne, davalı sigorta şirketince ...plakalı araca ilişkin düzenlenen ZMMS poliçesinde araç başına maddi hasar teminat limitinin 50.000,00 TL olduğu dikkate alınarak davalı sigorta şirketinin bu tutar ile sorumlu olduğunun kaydına,

fazlaya ilişkin hasar bedeli isteminin reddine ve kabul edilen miktara davalı sigorta şirketi yönünden başvurunun ulaştığı tarihe ilişkin bilgi ve belgelerin dosya kapsamında sunulmamış olması nedeniyle dava tarihinden, davalı .... Tic. Ltd. Şti. Ve davalı ...yönünden ise haksız fiil tarihi olan ...tarihinden itibaren sigortalı aracın ticari kullanıma özgülenmiş olduğu dikkate alınarak avans faiz uygulanmasına karar verilmiştir.

Manevi tazminat talebi yönünden dosya kapsamı ele alındığında ise öncelikle şu açıklamalara yer vermek gerekir: Manevi zarar, kişilik değerlerinde oluşan objektif eksilmedir. Duyulan acı, çekilen ızdırap manevi zarar değil onun görüntüsü olarak ortaya çıkabilir. Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve Türk Borçlar Kanunu'nun 58. maddelerinde belirlenen kişisel çıkarlar, kişilik haklarıdır. Kişilik hakları ise kişisel varlıkların korunmasıyla ilgilidir.

Kişisel varlıklar, bedensel ve ruhsal tamlık ve yaşam ile nesep gibi insanın, insan olmasından güç alan varlıklar ya da kişinin adı, onuru ve sır alanı gibi dolaylı varlıklar olarak iki kesimlidir.

Tekniğin gelişimi ve yaşam koşullarına göre belirlenmiş varlıklar, açıklanan olgularla çevrelendirildiğinde, davaya konu olayın bu çerçeve dışında kalması durumunda manevi tazminat isteği reddedilmelidir(Benzer nitelikte karar için bakınız: Yargıtay 4. HD.'nin 2019/3345 Esas, 2020/1115 Karar sayılı kararı.) Somut olayda, davacının aracında oluşan zarar, malvarlığına ilişkin zarar niteliğindedir.

Manevi tazminatın koşullarını düzenleyen TBK’nın 58. maddesine göre malvarlığı zararı, kişinin sosyal, fiziki ve kişilik değerlerine saldırı oluşturacak nitelikte bir eylem olarak benimsenemez. Dolayısı ile de manevi tazminat talebi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Açıklanan nedenlerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip Hakim