Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1255 K.2023/1079

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili hakkında Bismil İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile alacaklısı ...olan borçlusu ...ve ...olan ...vade tarihli ...-TL miktarlı icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin tehdit edilerek zorla kambiyo senedi düzenlettirilmiş olup davalı ve davalının akrabası olan ..., ...isimli kişiler hakkında da suç duyurusunda bulunulacağını, müvekkil ile kambiyo senedinde alacaklı görünen şahıs arasında gerçekte bir borç ilişkisi bulunmayıp şüphelilerin müvekkilleri hakkında Gaziantep ...Asliye Hukuk Mahkemesinin ...-Esas Sayılı Dosyası ile verdiği dava dilekçesinde "...Bunun dışında,

davalı borçlu Sultan ile dava dışı borçlu ...müşterek çocukları ve aslında icra takibindeki borcun gerçek borçlusu olan ...." diyerek davalı müvekkilinin icra takibindeki borçtan sorumlu olmadığını borcun muhatabı olmadığını kabul ettiğini ve bu bağlamda beyanda bulunduğunu, davaya konu senedin müvekkilinin baskı altına alınarak iradesi dışında imzalatıldığını, davalı ve davalının akrabası olan kişilerce baskı yapılarak davaya konu senedi ...TL bedel gösterilerek imzalatıldığını, müvekkilinin iradesinin bu şekilde fesada uğratıldığını, müvekkilinin okuma yazması olmadığı verdiği vekalette açıkça görülmekte olup,

müvekkili ...den zorla senet imzalatıldığını, müvekkilinin ...-TL borç ilişkisine girmesi hayatin olağan akışına aykırı olduğunu, davalı, müvekkiline borç vermediğini başka bir deyişle müvekkilinin kendisine borcu olmadığını bilmesine rağmen icra takibi başlatıldığını belirterek öncelikle tedbiren Bismil İcra Müdürlüğünün ...E. sayılı dosyasının yargılama sonuçlanıncaya kadar teminatsız olarak tedbiren durdurulmasını, icra takibinin iptaline, borçlu olmadıklarının tespitini, alacağın yüzde yirmisinden az olmamak kaydıyla davalının kötü niyet tazminatına mahkûm edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı asile dava dilekçesi ve ekleri ...tarihinde tebliğ edilmiş, davalı vekili ise cevap dilekçesi adı altındaki dilekçesini süresinden sonra ...tarihinde sunmuş olduğundan cevap dilekçesi sunulmamış sayılmış dilekçesi beyan dilekçesi olarak değerlendirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kambiyo senedine dayalı takip nedeni ile borçlu olunmadığının tespitine talebine ilişkindir. Uyuşmazlık konusunun, Bismil İcra Müdürlüğünün ...E. Sayılı dosyası ile başlatılan takibe dayanak senedin davacılar tarafından tehdit ve baskı altında iken imza imzalatılıp imzalatılmadığı, irade sakatlığı halinin mevcut olup olmadığının tespiti ve davacıların bu senet nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

İkrah (korkutma), kişinin irade serbestîsini ihlal suretiyle onu gerçek isteğine uymayan bir beyanda bulunmak zorunluluğunda bırakan, hukukun caiz görmediği davranışlardır. İkrah, maddi ve manevi olmak üzere iki türlüdür. Bir kimseye o akdi yapmasını temin için maddi tazyik yapılmışsa, örneğin eli tutularak zorla sözleşmenin altı imzalatılmışsa bu hâlde maddi ikrah hâli varsayılır.

Öte yandan bir kimsede korku yaratarak ona istenilen işlemi yaptırmayı amaçlayan tehdide de manevi ikrah denilir. Bilindiği üzere, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun(TBK) 37. (818 sayılı Borçlar Kanunu'nun(BK) 29.) maddesine göre, bir kimse karşı tarafın veya üçüncü bir kişinin kendisi veya yakınlarının maddi veya manevi varlığına yönelik hukuka aykırı ve esaslı korkutması sonucu yaptığı sözleşme ile bağlı sayılamaz.

TBK'nin 38. (BK'nin 30.) maddesinde belirtildiği gibi, korkutmadan(ikrah-tehdit) söz edilebilmesi için, korkutmanın sözleşmeyi yapan kimsenin veya yakınlarının kişilik haklarına veya mal varlıklarına yönelik olması, korkutmaya maruz kalanın sübjektif durumuna göre ağır ve derhal meydana gelebilecek nitelik taşıması, haksız(hukuka aykırı) sayılması, illiyet bağının bulunması yani sözleşmenin korkunun yarattığı etki sonucu yapılması zorunludur.

Bu koşulların varlığı halinde iradesi sakatlanan taraf, isterse iptal hakkını kullanmak suretiyle hukuki ilişkiyi geçmişe etkili(makable şamil) olarak ortadan kaldırılabilir. Hemen belirtmek gerekir ki, iptal hakkının kullanılması hiçbir şekle bağlı değildir.

Korkunun kalktığı tarihten itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde sözleşme karşı tarafa yöneltilecek tek taraflı sarih ve zımni bir irade açıklaması ile feshedilebileceği gibi def'i veya dava yoluyla da kullanılabilir(TBK'nın 39. md).

Sözleşme iptal edilmekle yapıldığı andan itibaren ortadan kalkacağı için yerine getirilen edim, istihkak davası(tapulu taşınmazlarda iptal ve tescil davası), bunun mümkün olmadığı hallerde sebepsiz zenginleşme davası ile geri istenebilir.

Menfi tespit davasında kural olarak ispat yükü davalıda olsa da; davacı(borçlu) davalının iddia ettiği hukuki ilişkinin hata, hile ve ikrah nedeni ile batıl olduğunu ileri sürmesi halinde bu ispat yükü davacıya düşmektedir.

Bismil İcra Müdürlüğünün ...E. Sayılı dosyası incelendiğinde ...senet, ...gecikmiş gün faizi olmak üzere toplam ...üzerinden icra takibine başlamış olduğu anlaşılmıştır. Takibe dayanak olarak gösterilen sene incelendiğinde ise senedin; borçlusunun ...ile ..., alacaklısının ..., ...ödeme günlü ...bedelli bono olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce taraflarca gösterilen deliller toplanmış, ...tarihli celsede davacı vekiline ceza soruşturma esasını bildirmesi için süre verilmiş fakat davacı vekilince süresinde dosyanın bildirilmediği anlaşılmıştır.

Mahkememizce görülen menfi tespit davasının dayanağı tehdit ve baskı olgusu olduğundan ve bu hususun tanık dahil her türlü delil ile ispatlanabileceği anlaşılmakla davacıya tanık bildirmesi için 2 haftalık kesin süre verilmiş; verilen sürede davacı vekilinin tanık olarak ...ile ...bildirmiştir.

Tanık ...talimat ile alınan beyanında davacıların çocuğu ....isimli kişi inşaat ihalesine girdiklerini, ancak aldıkları inşaat işini bitiremediklerini, bunun üzerine ...adlı kişinin ...bu parayı tahsil etmek istediklerini ...ve yaklaşık 6-7 kişi ...dükkanına gelip ve hakaret ve tehditlerde bulunduklarını, bunun üzerine ...bunun böyle olmayacağını ve kendilerine senet vermek teklifinde bulunmak zorunda kaldıklarını, daha sonra ...ve ...karşı taraflar ...evine gittiklerini, senet imzalanırken yanlarında olmadığını belirtmiştir.

Tanık ...)'a çıkan tebligatın ise tanınmadığından bahisle iade döndüğü, tanığın ne hususta, hangi vakıa için dinletileceğinin belirtilmediği, davacı vekilince tebligata yarar adresinin de sunulmadığı anlaşılmakla tanık ...dinlenilmesinden vazgeçilmiş, tanık ...beyanları ile yetinilmiştir.

Tanık ...beyanları incelendiğinde ise olay anına ilişkin olmadığı, görgüsünün senedin imzalanmadan öncesine ait olduğu, senedin imzalandığı ana ilişkin bilgisinin duyuma dayalı olduğu anlaşılmakla tanık ...beyanları mahkememizce menfi tespit talebini ispatlar nitelikle bulunmadığı kanaat edilmiştir.

Bu açıklamalar doğrultusunda dosyanın incelenmesinde; davacının senedin zorla imzalattırıldığı iddiasına ilişkin olarak; her ne kadar davacı tarafından senedin zorla imzalattırıldığı iddia edilmiş ise de, bu yöne ilişkin dosyaya herhangi bir delil sunulmadığı anlaşılmış ve bu haliyle senedin zorla imzalattırıldığı iddiasının davacı tarafından ispat edemediği anlaşılmakla TMK'nın 6. ve HMK'nın 190. Maddeleri gereğince davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Şu hususu da belirtmek gerekir ki davacı vekili dava dilekçesinde her ne kadar yemin deliline dayanmış ise de, davacının ispat etmesi gereken vakıanın yani tehdit olgusunun HMK md.226/1,c gereğince karşı tarafın ceza soruşturması ile karşı karşıya bırakacak bir durum olduğu anlaşılmakla yemine konu olmayacak vakıa olduğu anlaşılmış davacı vekiline yemin hakkı hatırlatılmamıştır.

Son olarak her ne kadar davanın reddi nedeni ile ihtiyati tedbir nedeni ile tazminat koşulları değerlendirildiğinde; menfi tespit davasının reddine karar verildiğinde İİK md.72,IV,c.3 'te talep şartı aranmadığından mahkeme resen koşullar oluştuğunda davacıyı tazminata hükmedebilecektir ( ..., İcra ve İflas El kitabı, ikinci baskı, 2013, sy.378).

Fakat dosya incelendiğinde davacının tedbir talebi...tarihinde reddedilmiş olduğundan ve bu suretle aynı maddenin 4. Fıkrasında davalı aleyhine oluşan bir zarardan bahsedilemeyeceğinden kanuni şartların oluşmaması sebebiyle bu tazminat yönünden reddine karar verilmiştir.

Katip Hakim