Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1027 K.2024/67

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkil idare ile davalılar arasında ... tarihinde ihale sözleşmesi akdedildiğini, davalı ile imzalanan Kanalizasyon Şebekesi Bakım ve Onarım Hizmet Alımı Teknik Şartnamesi uyarınca yüklenicinin sözleşme süresince işten çıkanlan personelinin tüm yasal hak ve alacaklarından sorumlu olduğunu, bu konuda müvekkilinin DİSKİ Genel Müdürlüğü'ne teşmil edebilecek yasal ve parasal hiçbir sorumluluğunun olmadığını, yüklenicinin bu uygulamadan doğabilecek her türlü yasal ve parasal sorumluluğu kabul ettiğini,

müvekkil idare tarafından davalı şirket bünyesinde çalışan ve iş akdi sona eren işçilere ait işçilik alacakları ve tazminat ödemelerinin müvekkil idare tarafından yapıldığını, yapılan ödemelerin yüklenici davalılardan rücuan tazminini talep etmek için müvekkil idarece icra takibi yapılmış, ancak davalı şirket tarafından itiraz edildiğini, haksız ve kötü niyetli itirazın kaldırılmasını talep etme zaruriyetlerinin doğduğunu, davalı şirket işçilerinin,

müvekkil idare aleyhine açmış olduğu Diyarbakır ...İş Mahkemesinin ...Esas ...Karar sayılı dosyasına istinaden yapılan ödemelerin Kanalizasyon Şebekesi Bakım ve Onarım Hizmet Alımı Teknik Şartnamesi uyarınca rücuan tahsili amacıyla müvekkil idare tarafından, davalı aleyhine Diyarbakır İcra Dairesinin ...numaralı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalılar tarafından haksız ve kötü niyetli olarak takibe itiraz edildiğini, işten çıkarılan personelin işçilik haklarından kaynaklı hak ettiği tazminat ve alacaklardan yüklenicilerin sorumlu olduğunun tartışmasız olduğunu,

bu nedenle müvekkili tarafından yapılan ödemelerin rücuan tahsili amacıyla Diyarbakır Arabuluculuk Bürosuna başvurulduğunu, ...dosya numaralı arabuluculuk dosyası üzerinden davalı ile yapılan müzakereler neticesinde arabuluculuk sürecinin anlaşamama ile sonuçlandığını ileri sürerek davalı tarafından Diyarbakır İcra Müdürlüğünün ...sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ve takibin devamı ile davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

Usulüne uygun tebligata rağmen davalı davaya cevap vermemiş duruşmalara katılmamıştır. Davacı tarafından dosyaya sunulan deliller incelenmiş, Diyarbakır ...İş Mahkemesinin ...esas sayılı dosyası ve Diyarbakır İcra Dairesinin ...esas sayılı dosyası ile Diyarbakır İcra Dairesinin ...esas sayılı icra takip dosyası celp edilerek dosya arasına kazandırılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde, dava dışı işçi ...tarafından eldeki dosyanın davacısı ve davalısı aleyhine işçilik alacaklarının tahsili istemiyle açılan dava sonucu Diyarbakır ...İş Mahkemesinin ...E.-...K. sayılı ilamı ile, davanın kısmen kabulüne, net ...TL fazla çalışma alacağının, net ...TL UBGT alacağının, net ...TL hafta tatili alacağının ve net ...TL yıllık izin alacağının davalılar Diyarbakır Su ve Kanalizasyon Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile ...Tic. Ltd.

Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile dava dışı işçiye verilmesine,gece zammı, yemek ücreti, yol ücreti ve giyisi yardımı talepleri ile fazlaya ilişkin istemlerin reddine, karar verildiği, karara karşı DİSKİ vekilinin istinaf başvurusu üzerine yapılan istinaf incelemesi sonucu Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesinin ...E.-...K. sayılı ilamı, DİSKİ ile ...Tic. Ltd. Şti.

Arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunduğu da kabul edilerek, istinaf başvurusunun miktar yönünden kesin olmak üzere esastan reddine karar verildiği, dava dışı işçi tarafından ilk derece mahkemesi kararına dayalı olarak Diyarbakır İcra Dairesinin ...esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan icra takibi sonucu elde ki dosyanın davacısı DİSKİ tarafından ...tarihinde takip dosyasına ...TL ödeme yapıldığı, DİSKİ tarafından ...tarihinde dava dışı işçiye ödediği ...TL asıl alacak ile ...TL işlemiş faiz olmak üzere toplamda ...TL'nın tahsili alacıyla icra takibi başlatıldığı,

davalının gönderilen ödeme emrine karşı süresinde borca ve ferilerine itiraz ettiği, eldeki itirazın iptali davasının 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Dava, dava dışı işçi tarafından elde ki dosyanın davacı ve davalısı aleyhine işçilik alacaklarının tahsili istemiyle İş Mahkemesinde açılan dava sonucu taraflar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi olduğu kabul edilerek davanın kısmen kabulüne dair verilen ve kesinleşen karara dayalı olarak eldeki dosyanın tarafları aleyhine başlatılan icra takibi sonucu davacı üst işveren tarafından ödenen bedelin işlemiş faizi ile davalı alt işverenden rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Uyuşmazlık, davacının ödediği bedeli işlemiş faizi ile birlikte talep edip edemeyeceği ve icra inkar tazminatına ilişkin koşulların oluşup oluşmadığına ilişkindir.

Eldeki davanın tarafları arasında, dava dışı işçiye karşı üst işveren-alt işveren ilişkisi olduğu İş Mahkemesinde yapılan yargılamada kabul edilmiştir. Davacıda, kesin olarak verilen mahkeme kararına dayalı olarak icra takip dosyasına ödeme yapmıştır. Taraflar arasında üst işveren-alt işveren ilişkisi olduğuna yönelik kesin olarak verilen mahkeme kararı elde ki dava yönünden bağlayıcıdır.

Açılan dava, davacı tarafından dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının, davalıdan rücuen tahsiline ilişkin olduğu için uyuşmazlık, Yargıtay (Kapatlan) ...Hukuk Dairesi ve Yargıtay ...Hukuk Dairesince benimsenen genel ilkelere göre çözümlenmelidir. Buna göre;

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir.

Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

Taraflar arasındaki sözleşmede aksi düzenlenmemiş ise işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması nedeniyle davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler ise kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

Aynı şekilde ihbar tazminatından da son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır. (Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesinin ...tarihli ve ...E., ...K.).

Yukarıda yer verilen ilkeler uyarınca somut olay incelendiğinde. İş Mahkemesince verilen kararda, dava dışı işçinin fazla çalışma alacağı, UBGT alacağı, hafta tatili alacağı ve yıllık izin alacağından davacı Diski Su ve Kanalisazyon İşleri Genel Müdürlüğü'nün davalı ...Tic. Ltd. Şti. ile birlikte müteselsil sorumluluğuna hükmedilmiştir ve davacı da bu karara dayalı olarak icra takip dosyasına ödeme yapmıştır.

Dosya içerisinde işçilik alacaklarının ödenmesinden davacının sorumlu olduğuna dair herhangi bir sözleşme hükmü bulunmamaktadır.

Dava dışı işçinin davalının çalışanı iken iş akdinin sonlandırıldığı ve davaya dayanak ödemenin işçilik alacakları için açılan dava sonucu hükmedilen alacak kalemleri olduğu, dava dışı işçinin İş Mahkemesi kararına konu edilen çalışmasının tamamının davalı alt işveren nezdinde gerçekleşmiş olduğu, bu nedenle davacı tarafından dava dışı işçiye ödenen bedelin tamamının davalının sorumluluğunda olduğu ve davacının ödediği bedeli davalıya rücu edebileceği kabul edilmiştir.

Davaya dayanak yapılan ödeme, eldeki dosyanın taraflarının İş Mahkemesinde davalı ve icra takip dosyasında borçlu olarak gösterildiği mahkeme kararına dayalı olarak yapıldığından, taraflarında tacir olması nedeniyle davacının takip dosyasına ödeme yaptığı tarihten itibaren avans faizi talep edebileceği kabul edilmiştir.

Davacı tarafından dava dışı işçi tarafından başlatılan icra takibi sonucu takip dosyasına ...tarihinde ...TL ödeme yapılmış ve ...tarihinde rücusu için icra takibi başlatılmıştır. Mahkememizce ödemenin yapıldığı ...tarihinden davaya konu icra takibinin başlatıldığı ...tarihine kadar resen işlemiş faiz hesabı yapıldığında bulunan miktar ...TL'dir.

Davalı tarafından ise icra takibinde ...TL işlemiş faiz talep edildiği anlaşılmakla davacı tarafından takip talebinde talep edilen faiz miktarı da yerindedir. Bu nedenle icra takibinde talep edilen asıl alacak ve işlemiş faiz yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.

Dava dışı işçinin tüm çalışmasının davalı alt işveren nezdinde gerçekleşmiş ve iş akdinin davalı alt işveren rezdinde iken sonlandırılmış olmasına ve yapılan ödemenin mahkeme kararına dayalı olarak yapılması nedeniyle asıl alacağın likid ve belirlenebilir olduğunun anlaşılmasına göre davalı aleyhine icra takibinde talep edilen asıl alacağın %si oranında hesaplanan icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim