Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/610 K.2024/145

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... tarihinde sürücü ....plakalı aracı ile seyir halindeyken müvekkilline ait ...plakalı araca çarpmak suretiyle maddi hasarlı kaza meydana geldiğini, müvekkiline ait ...plaka sayılı araca çarpıp hasara ve değer kaybına sebep olan ...sayılı plakalı aracın Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Poliçesi davalı sigorta şirketince düzenlendiğini, müvekkilinin mağduriyetini kısmen de olsa gidermek için davalı sigorta şirketine başvuru yapıldoğını, yapılan başvuru sonucu müvekkile ...TL ödeme yapıldığını,

yapılan ödemenin müvekkilinin gerçek zararını karşılamadığında dava şartı arabulucu yoluna başvuru yapılmış, ancak arabulucu sürecinde anlaşma sağlanamamış ve taraflar arasında ...tarihli arabuluculuk son tutanağı düzenlendiğini, müvekkilinin ...plakalı aracında meydana gelen kazadan kaynaklı olarak oluşan değer kaybından dolayı şimdilik 100 TL(fazlaya ilişkin hakkının saklıdır. ) maddi tazminatın hasarın meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine,

yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini, vekâleten arz ve talep etmiştir.

Davalı vekili dava dilekçesinde özetle; ...plaka sayılı aracın ...tarihinde karıştığı iddia edilen kazada hasarlanan ... plaka sayılı aracın değer kaybı bedelinin karşılanması amacıyla, davacı yanca işbu davanın açıldığı anlaşıldığını, usul eksikliğine ilişkin beyanlarının saklı kalmak ve davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla;

sigorta poliçesi hazırlanış tarihi itibari ile sigortalının maddi araç başına sigorta limiti ...TL ile sınırlı olduğunu, tazminata konu kaza, haksız fiilden kaynaklandığından uygulanması gereken faiz yasal faiz olduğunu, başvuru sahibi tarafından talep edilen tazminat tutarına avans faizi talep edilmesi hukuka aykırılık teşkil ettiğini, bir an için müvekkilinin şirket bakımından yukarıda yer verilen nedenlerle davanın reddi cihetine gidilmeyecek olması halinde esasa ilişkin olarak da tüm haksız istemlerin ve davanın reddini arz ve talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, meydana gelen trafik kazası nedeniyle araçta oluşan değer kaybının tazmini talebine yönelik maddi tazminat davasıdır.

...plakalı aracın davalı ...Sigorta A.Ş. nezdinde Trafik Sigorta Poliçesi ile davaya konu tarihini kapsar şekilde sigortalı olmadığı davalı şirket cevabi yazılarında görülmüştür.

Sigorta sözleşmeleri 6102 sayılı TTK'nun 1401 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. 6102 saylı TTK'nun 1401. maddesine göre sigorta sözleşmesi "Sigorta sözleşmesi, sigortacının bir prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan tehlikenin, rizikonun, meydana gelmesi hâlinde bunu tazmin etmeyi ya da bir veya birkaç kişinin hayat süreleri sebebiyle ya da hayatlarında gerçekleşen bazı olaylar dolayısıyla bir para ödemeyi veya diğer edimlerde bulunmayı yükümlendiği sözleşmedir." şeklinde tanımlanmıştır.

Sıfat, dava konusu kılınan sübjektif hakla davanın tarafları arasındaki ilişkiyi ifade eder ve dava dilekçesinde davacı ve davalı olarak gösterilmiş kişilerin maddi hukuk bakımından gerçekten hak sahibi veya yükümlü konumunda bulunup bulunmadığına ilişkin bir kavramdır (Tanrıver, Süha: Medeni Usul Hukuku, C. I, Ankara 2016, s. 512). Davacı tarafta yer alan taraf için aktif dava sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edilebilir. Uygulamada, "sıfat" yerine "husumet" terimi de kullanılmaktadır.

Sıfat, dava şartı olmayıp, itirazdır. Çünkü bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir. Ancak sıfat bir itiraz olduğundan, hâkim diğer itirazlar gibi taraf sıfatını da dava dosyasından anlayabildiği sürece kendiliğinden nazara alır. Sıfat, davada taraflardan birinin davaya konu subjektif dava hakkının bulunup bulunmadığı ile ilgili bir husustur. Tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunludur.

Bu husus mahkemece re’sen göz önünde bulundurulmalıdır. Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet yokluğundan reddi gerekir.

Bir kişinin belli bir davada davacı ya da davalı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi, davalı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def’î de değildir. Davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re’sen nazara alınması gerekli hukukî bir durumdur (Kuru, Baki: Medeni Usul Hukuku El Kitabı, C. I, Ankara 2020, s. 331 vd..

Yargıtay HGK, 24/06/2021, E. 2017/1-1270, K. 2021/846 , §§16-17)

Dava dilekçesince davacı veya davalı olarak gösterilenler şeklî taraf kavramına göre o davanın tarafı olsalar da, bu her zaman davanın taraflarının taraf sıfatına sahip oldukları anlamına gelmez. Çünkü davacı olarak taraf sıfatına sahip olabilmek için dava konusu hakkın sahibi olmak gerekir.

(Pekcanıtez, Hakan/Atalay, Oğuz/Özekes, Muhammet: Medenî Usûl Hukuku Ders Kitabı, 6. Bası, İstanbul 2018, s. 148) Bu nedenle, Mahkemenin taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir.

Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa, davanın esası hakkında bir karar verilemez; dava, sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir.

Görüldüğü üzere, taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu sübjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def'i değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir itiraz niteliğindedir (Yargıtay HGK, 17/12/2019 tarihli ve 2015/10-3541 E., 2019/1383 K. sayılı kararı).

Somut uyuşmazlıkta, ...plakalı aracın zorunlu trafik sigortacısının davalı olduğu zannı ile dava açıldığı anlaşılmışsa da esasen anılan aracın sigortacısının davalı şirket olmadığı anlaşılmakla davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip Hakim