Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/994 K.2024/54

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Genel Kurul Kararının İptali İstemli) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Bölge Müdürlüğü tarafından müvekkili ... İnşaat Metal San. Ve Tic. Ltd.şti lehine, Diyarbakır ili ... İlçesi ... Mah. ... Ada ... nolu parsele ilişkin .... tarih- ...

Sayı ile arsa tahsisi yapıldığını, yapılan tahsis sonrasında müvekkilince tüm yükümlülükler yerine getirilmiş ve tüm taahhütler verilmiş olduğunu, müvekkili şirketçe tahsis edilen taşınmaza yönelik ticari faaliyet yapmak üzere 3. Kişilerle anlaşmalar yapıldığını, tahsis süreci devam eder iken ...

Bölge Müdürlüğü tarafından müvekkile 25.08.2023 tarih ... sayı ile, ... tarih sayılı yönetim kurulu kararı ile tahsisin iptal edildiği bildirildiğini, tahsisin iptalinine yönelik gönderilen bildirim yazısı ekinde bahsi geçen yönetim kurulu kararı mevcut olmayıp, söz konusu bildirim usul ve yasaya aykırı olduğunu, henüz 10 gün önce yapılan tahsisin aradan geçen kısa sürede iptalini gerektirecek hiç bir neden olmayıp, ...

Bölge Müdürlüğü tarafından iptal edilen tahsis sebebiyle müvekkilinin hak kaybına uğradığını, ayrıca bu kadar kısa sürede yönetim kurulunun nasıl toplandığı, toplantıya usulüne uygun davetin yapılıp yapılmadığı hususun araştırılması elzem olduğunu, keza bu kadar kısa süre içerisinde toplantıya davet ile iptal kararının alınması olağan akışa aykırı olduğunu, ...

Bölge Müdürlüğü tarafından alınan ... tarih sayılı Yönetim Kurulu kararının iptalini, iptalin mümkün olmaması halinde ve her halukarda tahsisin iptali sebebiyle şimdilik 10.000 TL menfi( yapılan ödemeler ve masraflar dahil) ve şimdilik 10.000 TL müspet zararın, zarar tarihi itibariyle işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tazminini, Diyarbakır ili ... İlçesi ... Mah. ...

Ada ... nolu parsele yönelik 3. Kişiler lehine tahsis ve devir işleminin yapılmaması için bu yönde İhtiyadi Tedbir kararı verilmesini, tüm yargılama harç ve giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. İkame edilen dava süresinde açılmadığını, bu sebeple zaman aşımı itirazımızın olduğunu, dava şartı arabuluculuğa başvurulmadığından davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı taraf tacir olduğundan dolayı basiretli tacir gibi hareket etmesi gerektiğini, her ne kadar davacı taraf ihtiyati tedbir talep etmişse de; ihtiyati tedbirin koşulları oluşmamıştır.

Kötü niyetli olarak ikame edilen davada ön tahsisin iptal edildiği tarih ve OSB'deki yatırımların engellenmemesi adına tedbir talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini, zira davacı taraf ön tahsis tarihinden bu tarihe kadar yatırımlarını yapmaması sebebiyle ve başka yatırımcıları engelleyecek şekilde hareket etmesi sebebiyle talebin reddi gerektiğini, davacının taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olması ve yukarıda açıklanan durumlar ile birlikte basiretli bir tacir gibi hareket etmeyerek kendi kusuruyla sebep olduğu ön tahsisin iptali kararı sebebiyle ikame edilen davanın reddine karar verilmesini,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; taraflar arasındaki arsa tahsis sözleşmesi ile davacıya tahsis edilen taşınmazın, daha sonra tahsis kararının iptali üzerine tahsis kararının iptali işleminin geçersizliğinin tespiti ve tazminat taleplerine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce dava dilekçesi ile talep edilen ihtiyati tedbir talebinin reddi üzerine, davacı vekilince istinaf yoluna başvurulmuş Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6.HD'nin ..... E., ...... K. Sayılı ilamında özetle; tedbirin hatalı olarak şirketleri hukuku gereğince değerlendirildiği, davalı OSB'nin tacir sıfatının olmadığı ve arsa tahsisine yönelik yönetim kararının iptali talep edildiği ve asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiğini belirtmiştir.

Öncelikle mahkememizce mahkememizin görevine yönelik olarak HMK md.114 gereğince dava şartlarına ilişkin inceleme yapılmıştır.Göreve dair kurallar kamu düzenine ilişkin olup 6100 HMK'nın m. 1 hükmü uyarınca mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir; m. 114(1)-c hükmüne göre de mahkemenin görevli olması bir dava şartıdır. Aynı Kanun'un m. 115 hükmüne göre ise, dava şartlarının mevcut olup olmadığı, taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilir. Bu nedenle, dava açılırken dayanılan hukuki ve maddi olguların göreve etkili olduğu durumda öncelikle hukuki nitelemenin yapılması ve sonucuna göre mahkemenin görevsiz olduğu kanısına varılırsa dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmelidir.

6102 sayılı TTK m. 4 hükmünde, bir davanın ticarî dava niteliğinde olup olmadığının tespiti bakımından üç ayrı kıstas kabul edilmiştir: (i) Bunlardan ilki, tarafların sıfatına ve işin ticarî işletme ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın ve başka hiçbir şart aranmaksızın TTK veya diğer kanunlarda ticarî sayılan davalardır (mutlak ticarî davalar).

Mutlak ticarî davalar herhangi bir unsurun, bağlama noktasının veya sebebin davanın ticarî niteliğini değiştirmediği, mahkemenin kanaatinin rol oynamadığı davalardan olup. TTK m. 4(1) hükmünde (a) ilâ (f) bentlerinde sayılmıştır. (ii) İkincisi ise, yalnızca bir ticarî işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticarî nitelikte kabul edilen davalardır.

TTK m. 4(1)-son cümle hükmü uyarınca ikinci grup ticarî davalar, yalnızca bir tarafın ticarî işletmesini ilgilendiren havale, vedia (saklama) sözleşmesi ile fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalardır.

Bu nevi davaların ticarî nitelikte sayılması için yalnızca bir tarafın ticarî işletmesiyle ilgili olması TTK’da gerekli ve yeterli görülmüştür. (iii) Üçüncü grup ise, nispî ticarî davalar olup, TTK m. 4(1) hükmü uyarınca her iki tarafın ticarî işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticarî dava sayılır.

Bu hükme göre bir davanın ticarî dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticarî işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticarî iş niteliğinde olması veya ticarî iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticarî sayılması davanın ticarî dava olması için yeterli değildir.

TTK m. 19/2 hükmü uyarınca, taraflardan biri için ticarî iş niteliğindeki bir sözleşmenin diğer taraf için de ticarî sayılması, davanın niteliğini ticarî hale getirmeyecektir. Zira TTK, kanun gereği ticarî dava sayılan davalar haricinde, ticarî davayı “ticarî iş” esasına göre değil, “ticarî işletme” esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticarî nitelikte olması tek başına davayı ticarî dava haline getirmez.

Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6.HD'nin 2023/2949 E., 2023/2278 K. Sayılı ilamında da belirtildiği üzere; dava konusu uyuşmazlık, 6102 sayılı TTK’nın 4. maddesinde tahdidi olarak sayılan mutlak ticarî davalardan değildir. Dolayısıyla, taraflar arasındaki uyuşmazlığın ticarî dava sayılabilmesi için tarafların her ikisinin de tacir ve dava konusunun tarafların ticarî işletmeleriyle ilgili olması gerekir.

Davacı tarafın 6102 sayılı TTK m. 124(1) hükmü uyarınca tüzel kişi tacir olduğu ve uyuşmazlığın davacının ticarî işletmesi ile ilgili olduğunda tereddüt bulunmamaktadır.

Ne var ki, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 15/06/2023 tarih ve 2022/4599 E., 2023/3797 K. sayılı uyuşmazlığın giderilmesi kararında "OSB'lerin tacir olmadığına, taraf olduğu davalarda diğer taraf tacir olsun ya da olmasın, uyuşmazlığın mutlak ticari dava olmadığı hâllerde yargılamanın asliye hukuk mahkemelerinde görülmesi gerektiğine" karar vermiştir. Bu nedenlerle, davalı ... Başkanlığı tacir sıfatını haiz olmadığından, eldeki dava nispî ticarî dava niteliğinde değildir.

6100 sayılı HMK m. 2(1) hükmüne göre, dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. Bu nedenle hukuki uyuşmazlıklarda asliye mahkemelerinin görevi asıldır. Dolayısı ile de mahkememizce görevli Diyarbakır Asliye Hukuk Mahkemesine görevsizlik kararı vermek gerekmiştir.

Katip Hakim