Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/115 K.2024/1352

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı sigorta şirketi nezdinde ... numaralı Genişletilmiş Kasko Sigorta poliçesi ile kayıtlı bulunan sigortalı ...'in maliki olduğu ...'ın sevk ve idaresinde ... gün, ... plaklı traktör ... köyü istikametinden ... köyü istikametine seyir halindeyken, ...

Km’sine geldiğinde dikkatsizlik ve tedbirsizlik sonucu direksiyon hâkimiyetini kaybederek tek taraflı maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, davaya konu riziko genişletilmiş kasko sigorta poliçe vadesi içinde meydana geldiğini, söz konusu hasarın karşılanması amacıyla müvekkilinin adına sigortalısı olduğu ... sigortaya başvuru yaptıklarını ancak herhangi bir cevap verilmediğini, meydana gelen kazanın oluşumunda ... plakalı traktör sürücüsü ...’in 2918 sayılı karayolları trafik kanunun52/1-a kuralını ihlal ettiği kanaatine varıldığını, bu kaza sebebi ile müvekkiline ait araçta maddi hasar meydana geldiğini,

müvekkilin aracında 781.350,00TL hasar oluştuğu ekspertiz raporu ile tespit edildiğini, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 TL araç kaza yapmasından dolayı oluşan zararın ve araç değer kayıp değerinin olay tarihinden başlayarak işletilecek bankalarca uygulanacak en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinden tahsiline, mahkeme masrafları ve avukat vekalet ücretinin davalılaya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Müvekkilİ şirkete ... tarihinde yaptığı hasar ihbarı üzerine müvekkil şirket nezdinde ... nolu hasar dosyası açılmış ve hasarın nedeni, miktarı ve hasarın poliçe şartnamesi içinde olup olmadığı konusunda sigorta ekperitizi bilirkişi görevlendirilmiş ve hasarın belirtilen nedende gerçekleştiği görülmüş ;

fakat kaza anın da sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk etmesi nedeniyle poliçe şartnamesi dışında olan hasar tazmin talebi reddedilmiş olduğunu, poliçe teminatı dışında olması nedeniyle davanın reddine ilişkin tüm cevaplarımız saklı kalmak kaydıyla , sigortalı araç üzerinde yapılan ekspertiz incelemesinde kalem kalem işçilik ve yedek parça tutarları hesaplanarak düzenlenen ekspertiz raporunda sigortalı araçta 781.350,00-TL.

Hasar bedeli çıkarılmış olup, tahkikat aşamasında dosyanın sigorta ekspertizi bir bilirkişiye tevdi edilerek hasar bedelinin ne kadar olduğuna karar verilmesi gerektiğini, davacı yanın yersiz ve hukuki dayanaktan yoksun davasına karşı cevaplarımızı sunar,netice olarak haksız ve mesnetsiz davanın reddine,yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DELİLLER

1-Arabuluculuk tutanağı; dava açmadan önce Diyarbakır Arabuluculuk Bürosunca ... dosya numarası ile ... tarihinde tarafların anlaşamadığına dair son tutanak düzenlendiği anlaşılmıştır.

2-Kaza tespit tutanağı; ... günü Muş ili Merkez Tiçesi ... Köy Yolu ... Km'sinde meydana gelen tek araçlı, maddi hasarlı, trafik kazasında. Sürücü ...'in sevk ve idaresindeki ... plakalı graktör aracı ile ... Köyü istikametinden ... Köyü istikametine seyir halinde iken,...

Km'sine geldiğinde dikkatsizlik ve tedbirsizlik sonucu direksiyon hakimiyetini kaybederek gidiş istikametine göre yolun sağ tarafından çıkarak dere yatağına girmesi sonucu, Tek Taraflı Viaddi Hasarlı Trafik Kazası meydana gelmiş olduğu, Meydana gelen kazada ... ... plakalı Traktör aracın ön kısmında, sol arka lastik kısmında ve kabin kısmında maddi hasar meydana geldiği, takılı römorkta herhangi bir hasar görülmediği,

meydana gelen kazanın oluşumunda ... plakalı Traktör sürücüsü. ...'in 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 82/1-a (Aracın bazın, kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken azaltmamak,) kuralını ihlal ettiği kanaatine varıldığının belirtildiği, tutanağın iki kolluk görevlisi tarafından imza altına alındığı anlaşılmıştır.

3-Sigorta Poliçesi: Davalı sigorta şirketi ile sigortalanan ... plakalı aracın ... tarihlerini kapsayan genişletilmiş kasko sigorta poliçesi düzenlendiği ve sigorta bedelinin araç hasar tarihi itibari ile rayiç değerine kadar teminat altına alınmış olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.

4-Trafik ve Tramer kayıtları: Kazaya karışan ... plaka sayılı aracın ...'e ait olduğu, aracın cinsinin traktör olduğu ve zirai amaçla kullanıldığının belirtildiği anlaşılmış, tramer kayıtları Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinden istenerek incelenmiştir.

5-Hasar dosyası: Davacı vekili tarafından yapılan ... tarihli dilekçesi başvuru üzerine hasar dosyasının oluşturulduğu, başvuru evrakının ... tarihinde tebliğ edildiğine dair mazbatanın bulunduğu, davalı yanca başvuru üzerine herhangi bir ödeme yapılmadığı anlaşılmıştır.

6-... Bankasının ... tarihli cevabi yazısı; ... T.C Kimlik Numaralı ...'in kredisi kapatılmış olup, .... numaralı sigorta poliçesinde dain-i mürtehinin sona erdiğinin bildirilmiş olduğu anlaşılmıştır.

7-Mahkememizce Makine Mühendisi bilirkişisinden aldırılan ... tarihli bilirkişi raporu. Söz konusu araca ait dosya üzerinde yapılan incelemede, tespiti istenen aracın; ... plaka sayılı, .... marka, ... model, ... şasi numaralı ... motor numaralı, ...

Kilometrede zıral traktor araç olduğu, ... plakalı aracın ... tarihinde yapmış olduğu kaza sonucunda, oluşan hasarda kullanılamaz durumda olduğu; araçta büyük çapta hasar meydana geldiği, kaporta, şasi ve mekanik kısımlarında hasar oluştuğundan ve Aerodinamik yapısının zarar gördüğü, oluşan hasarın onarımı için yapılan piyasa araştırması sonucunda yedek parça ve işçilik toplam 1.007.317,98 TL olarak onarılacağı tarafımca belirlendiği, davaya konu aracın onarım işlemlerinin yapılabilecek düzeyde olmadığı ve ancak;

araç onarımının yapılması halinde onarım bedelinin yüksek bir bedel olacağı için onarımının ekonomik olmayacağı ve dava konusu aracın PERT olarak değerlendi nesinin uygun olgun olacağı, piyasa araştırması sonucunda aracın onarım bedeli rayiç bedelinin 4688 (88/100) oranında olduğu, mekanik ve yürüyen alt takım parçalarının kontrol likten sonra ekstra parça çıkma durumunun olacağı;

piyasa araştırması sonucunda aynı özelliklere sahip emsal bir zirai aracın 1.136.250,00TL bedel ile temin edilebileceği ve sovtaj (hurda) bedelinin ise 650.000,00 TL ile temin edilebileceği göz önünde bulundurulduğunda, 1.136.250,00 -650.000,00 TL 486.250,00 TL bakiye gerçek zararın oluştuğu kanaatine varıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.

8-Davacı vekilinin ... Tarihli ıslah dilekçesi: Bilirkişi raporu doğrultusunda fazlaya ilişkin hakkları saklı kalmak kaydı ile 10.000,00TL olan maddi tazminatı 1.126.250,00 TL ıslah ederek, 1.136.250,00 TL yükselttikleri anlaşılmıştır. Yukarıdaki deliller ile birlikte tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava, kasko sigorta poliçesine istinaden açılan tazminat davasıdır.

Mal sigortaları türünden olan kasko sigorta poliçesinin teminat kapsamına giren hususlar Kasko Sigortası Genel Şartları'nın A/1. Maddesinde belirlenmiştir. Diğer taraftan TTK'nın 1409/1. maddesi uyarınca sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi aynı Kanunun 1409/2 maddesi hükmüne göre kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına dair iddianın sigortacı tarafından kanıtlanması gerekmektedir.

Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmesi halinde ise bu oluş şeklinin Kasko Sigortası Genel Şartlarının A.5. Maddesinde sayılan hallerden olması gerekmektedir.

Sigortalı rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar mükellefiyetini kasten yerine getirmez veya iyi niyet kurallarına açıkça aykırı şekilde sigorta teminatı dışında kalan bir hususu sanki bu oluşan riziko teminat içinde kalmış gibi ihbar edildiği somut delillerle kanıtlanırsa, ispat külfeti yer değiştirip sigortalıya geçer.

Davacıya ait aracın davalı şirket nezdinde kaskolu olduğu ve ... tarihli rizikonun poliçenin yürürlük süresi içinde meydana geldiği uyuşmazlık konusu değildir. (Poliçe yürürlük ...-Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesi). Taraflar arasındaki uyuşmazlık, kazanın davacı sigortalının bildirdiği şekilde meydana gelip gelmediği, kaza yerini terkin gerçekleşip gerçekleşmediği, dolayısıyla kaza sebebiyle araçta oluşan hasarın poliçe teminatı kapsamında olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Somut olayda, ... tarihinde saat ...'te dava dışı ...'in sürücünün sevk ve idaresindeki ... plakalı aracı ile seyir halinde iken dikkatsizlik ve tedbirsizlik sonucu direksiyon hakimiyetini kaybettiği, gidiş istikametine göre yolun sağ tarafından çıkarak dere yatağına girmesi sonucunda tek taraflı maddi hasarlı kazanın gerçekleştiği, meydana gelen kazada davada araç sürücüsünün KTK md.52/1-a maddesi gereğince hızını azaltmama kuralına riayet etmemesi nedeni ile kusurlu bulunduğunun kaza tespit tutanağında belirtildiği, tutanağın kamera kayıtlarının incelenmesi sureti ile iki kolluk görevlisi tarafından tanzim edildiği,

davacı araç malikinin sigorta şirketine hitaben verdiği ... tarihli yazılı beyanında kazanın araç sürücünü ...'in kullanımındayken direksiyon hakimiyetini kaybetmesi neticesinde meydana geldiği, bu kaza nedeni ile davacının aracında meydana gelen zarar ve değer kaybının tahsilinin talep edildiği, hasar dosyası içerisinde bulunan hasar araştırma raporunda, hasar ile aza tespit tutanağının uygunluk arz ettiği belirlenmiş, sigorta şirketince genel şartlar md.A.5.

Gereğince sürücünün kaza yerini terk etmesi nedeni ile teminat dışı kaldığını belirtmiş ve başvuruyu reddetmiş olduğu görülmüştür.

Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartlarının;Teminat Dışında Kalan Zararları Belirleyen A.5.maddesinin, 5.10.bendinde ".Zorunlu haller (tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma vb) hariç olmak üzere bu maddenin 5.4 ve 5.5 nolu bendlerdeki ihlaller nedeniyle, sürücünün kimliğinin tespit edilmesini engellemek için kaza yerinden ayrılması." hükmü bulunmaktadır.

Yukarıda anılan kanun ve sigorta genel şartları gereği, kural olarak zararın teminat dışı olduğunu ispat yükü, davalı sigortacıdadır.

Taraflar arasında güven ve iyiniyet esasına dayanan sigorta sözleşmelerinde, gerek sigortalının gerekse sigortacının haklarını kullanırken ve yükümlülüklerini yerine getirirken iyiniyetle hareket etmesi; rizikonun gerçekleşmesinden sonra doğru ihbar yükümlülüğü altında bulunan sigortalının, bu yükümlülüğüne uyup uymadığının saptanmasında da bu ilkenin göz önünde tutulması gerekir.

Bu itibarla da, somut olayın özellikleri gereği kazanın davacı sigortalı tarafından ihbar edildiği şekilde gerçekleşmediği, davacıya ait araç sürücüsünün davacı olmayıp başkası olduğu ve zararın poliçe teminatı kapsamında kaldığını ispat yükünün dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacı sigortalıya geçmediği dikkate alınarak; davalı sigorta şirketinin iddiası incelendiğinde; kolluk tarafından kamera kayıtları incelenerek tutulan kaza tespit tutanağı, hasar dosyasında bulunan araştırma raporunun birbiri ile uyumlu olduğu,

davalı sigorta şirketinin dosyaya iddiasını ispatlar nitelikte somut bir delil ibraz etmediği anlaşılmakla, iddiasını somut delillerle ispatlayamadığından araçta oluşan hasardan sigorta poliçesindeki teminat kapsamında sorumlu olduğunun kabulü gerekmiştir(Bakınız aynı yönde Yargıtay 17. HD'nin 04.04.2019 tarih ve 2016/9594 E- 2019/4109 K. sy. Kararı ).

Kaza sonrası alınan ekspertiz raporunda; kaza sonucu araçta oluşan hasarın miktarının 781.350,00TL olduğu belirtilmiştir.

Mahkememizce makine mühendisi bilirkişisinden aldırılan ... tarihli bilirkişi raporunda meydana gelen kaza sonucunda, aracın oluşan hasarda kullanılamaz durumda olduğu; araçta büyük çapta hasar meydana geldiği, kaporta, şasi ve mekanik kısımlarında hasar oluştuğundan ve Aerodinamik yapısının zarar gördüğü, oluşan hasarın onarımı için yapılan piyasa araştırması sonucunda yedek parça ve işçilik toplam 1.007.317,98 TL olarak onarılacağı tarafımca belirlendiği, davaya konu aracın onarım işlemlerinin yapılabilecek düzeyde olmadığı ve ancak;

araç onarımının yapılması halinde onarım bedelinin yüksek bir bedel olacağı için onarımının ekonomik olmayacağı ve dava konusu aracın pert olarak değerlendirilmesinin uygun olgun olacağı, piyasa araştırması sonucunda aynı özelliklere sahip emsal bir zirai aracın 1.136.250,00TL bedel ile temin edilebileceği ve sovtaj (hurda) bedelinin ise 650.000,00 TL ile temin edilebileceği göz önünde bulundurulduğunda, 1.136.250,00 -650.000,00 TL 486.250,00 TL bakiye gerçek zararın oluştuğu belirtilmiştir.

Makine mühendisinden alınan rapor Yargıtay içtihatlarına uygun yöntem ile tanzim edilmiş ve denetime elverişli olmakla hükme esas alınmıştır.

Kasko Sigortası Genel Şartları'nın B.3.3.2.2 maddesinde "Onarım masraflarının zarar gören aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşması ve aynı zamanda eksper raporu ile aracın onarım kabul etmez bir hale geldiğinin tespit edilmesi durumunda, araç tam hasara uğramış sayılacağı, bu durumda, aracın ilgili mevzuat doğrultusunda hurdaya ayrıldığına dair hurda tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden ara sahibine sigorta tazminatı ödenmeyeceği",

ayrıca aynı maddede devamla "Hak sahibinin aracın hasarlı haliyle sahibine terk edilmesine onay vermesi halinde aracın riziko tarihindeki rayiç değeri ile hasarlı hali arasındaki tutar kendisine tazminat olarak ödenebileceği" düzenlenmiştir. Şu halde tam hasarlı kabul edilen aracın kimin uhdesinde bırakılacağı hususunda tercih hakkı sigortalıya aittir. Sigortalı, hasarlı aracın kendisinde kalmasını istemediği sürece, sigortacı sovtaj değerinin indirilmesini isteyemez.

Ancak sigortalının da hasarlı aracı trafikten çekme belgesiyle, takyidatlardan âri şekilde sigortacıya teslim etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Edimler karşılıklı olup, bir taraf edimini yerine getirmedikçe karşı taraftan edimini yerine getirmesini bekleyemez.

Dosya içeriğinden; davalıya kasko sigorta poliçesi ile sigortalı aracın pert olduğu, aracın olay tarihindeki ikinci el piyasa rayiç değerinin 1.136,250,00 TL, sovtaj değerinin de 650.000,00 TL olduğu, davacı vekilinin hasarlı aracın raporda belirtildiği gibi davalı şirkette kalarak hesaplanan miktarın ödenmesini ıslah dilekçesi ile talep ettiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda bahsedilen Genel Şartların anılan hükmü gereğince sigorta şirketi araç bedelini tam ödemek şartıyla aracın hurdasını isteme hakkını kazanmaktadır. Dolayısı ile de davaya konu ... plaka sayılı, ... marka, ... model,... şasi numaralı .... motor numaralı aracın üzerindeki takyidatlardan ari (temiz) olarak davalı ...

Sigorta A.Ş.'ye devrine, ayrıca Trafikten çekme bedeli tescil belgesinin ve vekaletnamenin davacı tarafından davalı Sigorta Şirketine teslimine şeklinde hüküm tesis edilmiştir.

Davalı vekili tam hasar halinde güncel araç rayiç değer üzerinden minimum %35 tenzili muafiyet uygulanması gerektiğini belirtmiş olup, tarafların akdetmiş olduğu poliçe sureti incelendiğinde 10. Sayfada yer alan pert araç klozu başlıklı maddesinde tam hasar halinde rayiç değer üzerinden minimum %35 tenzili muafiyet uygulanacağı belirtilmekle davalının bu talebi yerinde görülmüş; raporda belirtilen 1.136.250,00TL üzerinden %35 tenzili muafiyet uygulanarak 738.562,50 TL üzerinden hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.

Kasko Sigortası Genel Şartları'nın B.3.3.4.1. maddesi ile 6102 sayılı TTK'nın 1427/2. maddesine göre, sigortacı hasar ihbarı üzerine talep ettiği belgelerin kendisine eksiksiz olarak verilmesi ve zararın eksper vasıtasıyla tespiti kararlaştırılmış ise eksper raporunun tesliminden itibaren en geç 10 iş günü içinde genel ve özel şartlar kapsamında gerekli incelemeleri tamamlamak ve ödemeye engel bir durumun bulunmaması halinde tazminat miktarını tespit edip sigortalıya ödemek zorundadır.

Tazminat ödeme borcu her halde hasarın ihbarından itibaren 45 gün sonra muaccel olur. Bu sürenin sonunda ödeme yapılmaması halinde temerrüdün gerçekleştiği ve davalının temerrüt faizinden sorumlu olduğunun kabulü gerekecektir. Islah edilen miktar yönünden de temerrüt tarihinden itibaren faiz yürütülmelidir(Bakınız aynı yönde karar için Yargıtay 4. HD 16.03.2023 tarih ve 2022/9410 E. 2023/3897 K.. 30.06.2022 tarih ve 2022/1725 E. - 2022/9741 K.).

Davacının başvuru dilekçesinin ... tarihinde sigorta şirketine tebliğ olunduğunun anlaşıldığı bu tarihi takip eden 45 gün sonrasının ise ... tarihine isabet ettiği anlaşılmakla bu tarih itibari ile hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.

Faiz türü bakımından ise sigorta sözleşmesinden kaynaklı olması sebebi uyuşmazlığın ticari iş niteliğinde olduğunun kabulü gerektiği, 6102 sayılı TTK m. 19/2 hükmü uyarınca, taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmelerin, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılacağı, bu halde davalı Sigorta Şirketi yönünden temrrüt faizi olarak avans faize hükmedilmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin öteki istinaf sebeplerinin esastan reddine, hüküm altına alınan tazminat ve sovtaj bedeline ilişkin istinaf sebebi yönünden HMK'nın 358/3.

Fıkrası gereği istinaf başvurusunun reddine, davalı vekilinin kaza tarihindeki 2. El piyasa değerine hükmedilen sigortalı aracın sovtajının davalı sigorta şirketine teslimine ilişkin istinaf sebebinin kabulü ile ilk derece mahkemesince verilen karar kaldırılarak, 56.000,00 TL.'nin ... tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davaya konu ... marka ... şase numaralı ... plakalı aracın hurdasının şimdiki gibi üzerindeki takyidatlardan ari (temiz) olarak davalı ...

Sigorta AŞ'ne bırakılmasına, araca ait trafikten çekme belgeli hurda tescil belgesinin ve vekaletnamenin davacı tarafından davalı sigorta şirketine teslimine, dair davanın esası hakkında yeniden aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Katip Hakim