Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1439 K.2024/1314

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin Diyarbakır ilinde faaliyet gösterdiğini, uzun bir süredir şirketin karar almadığını, bu süre zarfında karar defterinin kaybolduğunun fark edilmediğini, yaşanan deprem sonrası olası yeni bir deprem korkusuyla defter ve kıymetli evrakların şirket merkezinden taşındığını, daha güvenli bir yere götürüldüğünü ve deprem süreci atlatıldıktan sonra tekrardan şirket merkezine getirildiğini, bu taşıma neticesinde defterlerin kaybolmuş olabileceğini, tüm aramalardan netice çıkmadığını beyan ederek müvekkili şirkete ait karar defterinin zayii olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Talep,... İnşaat Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'ne ait karar defterinin zayi olduğundan bahisle 6102 sayılı TTK.'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olayların da madde kapsamında düşünülmüştür.

Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı). Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır.

(Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382)

Tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir. Somut olayda ise, talep eden şirketin davaya konu karar defterini şirket merkezinde muhafaza etmesi ve korunması gerektiği halde bu özenin gösterilmediği anlaşıldığından açılan davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları).

Başkan Üye Üye Katip