Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/28 K.2024/41

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Talep eden vekili, ... tarihinde saat ...sıralarında şahsına ait ...plakalı aracını Aydın ili ...ilçesi ...Caddesi ...karşısında bulunan Belediyeye açık oto parka park ettiğini, ...günü sabah saat ...sıralarında aracının yanına geldiğinde arka koltukta bulunan sırt çantasının olmadığını fark ettiğini, vakit kaybetmeden polisi aradığını ve tutanak tutulduğunu, arka koltukta bulunan sırt çantası içerisinde muhtelif bazı özel eşyalarının sahibi ve müdürü bulunduğu Diyarbakır Ticaret Sicil Müdürlüğünde ...Ticaret Sicil No ile kayıtlı bulunan ...Sigortacılık Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti'ne ait şirketin karar defteri ve imza sirkülerinin kaybolduğunu ileri sürerek şirkete ait karar defterinin zayi olduğuna dair karar verilmesini istemiştir.

Talep, ...Sigortacılık Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti'ne ait karar defterinin zayi olduğundan bahisle 6102 sayılı TTK.'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nun 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Anılan maddede zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır. (Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382)

Talep eden tarafından şirketin karar defterinin ...tarihinde araç içi hırsızlık olayında çalındığının beyan edilmesine ve zayi belgesi verilmesine yönelik talebin ...tarihli olduğunun anlaşılmasına göre, 6102 sayılı TTK.'nun 82.7 maddesi gereğince 15 günlük hak düşürücü süre içerisinde zayi belgesi verilmesi isteminde bulunduğu kabul edilmiştir.

Eldeki dava, davacı şirket temsilcisi tarafından ...Sigortacılık Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti.'nin karar defterinin araç içi hırsızlık olayı sonrası kaybolduğundan bahisle zayi belgesi verilmesi istemiyle açılmıştır.

Talep dilekçesinin ekinde sunulan Didim İlçe Emniyet Müdürlüğü ...Polis Merkezi Amirliği tarafından düzenlenen hırsızlık müracaat ve görgü tespit tutanağında; ...tarafından ...tarihinde saat ... civarlarında aracını parkettiğini, ...tarihinde saat ...civarlarında aracın yanına geldiğinde sol arka camının açık olduğunu ve arka koltukta sol tarafta bulunan sırt çantasının içerisindeki malzemelerle birlikte çalındığını gördüğünü, sırt çantasının içerisinde şirkete ait vergi levhası, imza sirküleri ve şirkete ait karar defterinin bulunduğunu beyan ettiği anlaşılmaktadır.

Tutanakta "Şuç Yeri Görünümü ve Giriş Yöntemi" başlıklı kısımda; sol arka malzemeler alındığına yönelik not düşüldüğü ve kapı ve pencerenin zorlama olmadığına dair kayıt düşüldüğü ve tutanağın son kısmında yapılan araştırma sonucu görgü tanığına rastlanmadığı belirtilmiştir.

Tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir. Somut olayda ise, talep eden şirketin davaya konu ticari defter ve belgelerini şirket merkezinde muhafaza etmesi ve korunması gerektiği halde bu özenin gösterilmediği anlaşıldığından açılan davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları).

Katip Hakim