Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/678 K.2025/48

Davacı vekili, müvekkili şirketler ile davalı arasında ... derslik okulları, ... derslik okulları ... proje yapımı hakkında ... tarihli sözleşme imzalandığını, işin yapım bedelinin 345.000,00 TL olarak kararlaştırıldığını ve ödemenin ...'a ait, müvekkili ... Mühendislik Doğalgaz İnş. Enerji. Otom. Sis. İth. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin keşidecisi olduğu, ... keşide tarihli ... seri numaralı ve ... keşide tarihli, ... seri numaralı çekler ile yapıldığını, ancak davalının sözleşme ile kararlaştırılan proje yapımına başlamadığını, müvekkilinin söz konusu projenin yapımına başlanılması üzere davalı ile her defasında iletişime geçtiğini ancak herhangi bir sonuç alamadığını, projenin yapılmaması nedeniyle müvekkilinin zarara uğradığını, taraflar arasındaki sözleşmenin ifa edilmemesi nedeniyle müvekkili ...

Müh. İnş Tem. San. Ve Tic. Ltd.

Şti.'nin aynı projenin yapımı konusunda başka bir şirket ile daha yüksek bedelle anlaşma yaptığını, ekteki çek ve çeklerin ödeme dekontlarından ve ilgili bankaya yazılacak müzekkereler sonucunda da anlaşılacağı üzere müvekkilin proje karşılığı ödemelerini yaptığını, ne var ki davalının sözleşme gereği üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ... derslik okulları, ... derslik okulları ... proje yapımın teslim edilmemesi nedeniyle 345.000 TL alacağın dava tarihinden itibaren hesaplanacak ticari faizi ile,

müvekkillerinin davalının yapmadığı iş nedeniyle başka bir firma ile anlaşmış olması nedeniyle uğradığı zararın tahsilini istemiştir.

Usulüne uygun tebligata rağmen davalı davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.

Dosyaya sunulan deliller incelenmiş, davalı hakkında esnaf-tacir araştırması yapılmış, dava dilekçesinde bahsi geçen çeklere ilişkin ödeme yapılıp yapılmadığı çeklerin muhattap bankasından sorulmuştur.

Diyarbakır Ticaret Sicil Müdürlüğüne yazılan müzekkereye cevaben, davalı ...'ın sicil kaydının bulunduğu bildirilmiş, Vergi Dairesine yazılan müzekkereye cevaben de, davacının bilanço esasına göre defter tuttuğu bildirilmiştir.

... A.Ş.'ye yazılan müzekkereye cevaben, ... seri nolu çekin ... tarihinde .... Bankası A.Ş. tarafından elektronik takas ortamında ibraz edildiği ve çek tutarının ödendiği, söz konusu çek ve çeki ibraz eden hamil bilgilerinin karşı banka nezdinde olduğu, ... seri nolu ...TL bedelli çekin ... tarihinde ... A.Ş. tarafından ... şubesine ibraz edildiği ve çek tutarının ödendiği bildirilmiştir.

Dava, yapım işini konu alan eser sözleşmesi kapsamında davalı yüklenici tarafından edimin yerine getirilmediğinden bahisle iş bedeli karşılığı verilen ve ödenen çek bedellerinin faiziyle birlikte iadesi ile davacı tarafından işin yapımı için başka bir yüklenici ile daha yüksek fiyattan anlaşma yapılması nedeniyle uğranılan zararın tahsili istemine ilişkindir.

Davacılar ile davalı arasında ... teklif tarihli "... derslik Okulları", ... derslik Okulları" ve "..." proje başlıklı KDV dahil 345.000,00 TL bedelli anahtar teslim okul projesi yapımını konu alan eser sözleşmesi imzalandığı, işin yapım bedeli karşılığı keşidecisi davacılardan ... Mühendislik Doğalgaz İnş. Enerji. Otom. Sis. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti., lehtarı davalı olan, ...'a ait, ... keşide tarihli, ... seri numaralı ve ... TL bedelli ile ...'a ait, ... keşide tarihli, ... seri numaralı ve ... TL bedelli iki adet çek verildiği, çeklerin süresinde ibrazı üzerine muhattap bankası tarafından çek bedellerinin ödendiği dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalının sözleşme kapsamında yüklendiği işi yerine getirip getirmediği, davalının işe başlamadığı ve edimini yerine getirmediğinin kabulü halinde davacının başka bir yüklenici ile imzaladığı sözleşme kapsamında işin yapılıp yapılmadığı, her iki sözleşme arasında fiyat farkı bulunup bulunmadığı, buradan varılacak sonuca göre davacı tarafından işin yapımı karşılığı verilen ve ödenen çek bedellerini faizi ile birlikte iadesini ve başka bir yüklenici ile imzaladığı iddia edilen sözleşme nedeniyle tazminat talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarına ilişkindir.

Davacıların tüzel kişi tacir, davalının ise gerçek kişi tacir olduğu ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesinden kaynaklanan nispi ticari dava olduğu anlaşılmakla, uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin görevli olduğu kabul edilerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

Dava eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, elde ki davaya konu sözleşmede davacılar iş sahibi, davalı ise yüklenicidir. Eser sözleşmelerinde kural olarak, işin yapıldığının ispat yükü davalı yüklenicide, iş bedelinin ödendiğinin ispat yükü ise davacı iş sahiplerindedir. Taraflar arasındaki sözleşmede işin yapım bedeli 345.000,00 TL olarak kararlaştırılmıştır. Dava dilekçesinin ekinde sunulan çek teslim tutanağı ile bankadan gelen cevabı yazıdan, işin yapım bedeli karşılığı davacılar tarafından toplamda 345.000,00 TL bedelli iki adet çek verildiği ve çeklerin süresinde ibrazı üzerine banka tarafından ödendiği sabittir. Davacı taraf, davalının edimini ifa etmemesi nedeniyle başka bir şirket ile anlaşma yapılarak işin tamamlandığını ileri sürmüştür.

Basit yargılama usulüne tabi davada, davacı taraf davasını açarken davalı ile imzalanan sözleşmeyi ve verilen çekleri delil olarak dosyaya sunmuştur. Davaya konu sözleşmede, teklif tarihi, işin konusu ve bedeli yazılı olup, işin yapılacağı yer ile işe başlama ve teslim süresine ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Mahkememizce, ... tarihli celsede, davacılar vekiline 6100 sayılı HMK.'nun 33.maddesi gereğince sözleşmeye konu işin hangi alanda yapılacağına, işin birim fiyatı var ise miktarına, işin başlama tarihine ve teslim süresine ilişkin HMK md 194 hükmü uyarınca somutlaştırma yükümlülüğü de yerine getirilecek şekilde açıklayıcı beyanda bulunmak üzere süre verilmiş, davacı vekili sunmuş olduğu beyan dilekçesinde, müvekkili şirketler ile davalı arasında yapılan sözleşme gereğince "... derslik okulları, ... derslik okulları ..." projesinde söz konusu okulların havalandırma, doğalgaz ve mekanik işlemler denilen sıhhi tesisat, kalorifer tesisat,

klozet lavabo tesisat işlemleri, yangın tesisatı, alt yapı tesisatı, su gideri tesisatı ve temiz su kirli su ayrımını sağlayacak tesisat işlemlerinin yapımı konusunda anlaşma yapıldığı, işin yapım süresinin 60 gün olduğu, işe başlama süresinin ..., işin tamamlanma süresinin ise ... olduğu, ancak davalının bu süre içerisinde işe başlamadığını beyan etmiş, işin yapılacağı mahale ilişkin herhangi bir açıklamaya yer verilmemiştir.

Mahkememizce bu sefer, ... tarihli celsede, davacılar vekiline davaya konu işin yapıldığı mahallin, davaya konu işin yapımı hususunda herhangi bir iş veren ile arasında sözleşme ilişkisi var ise bu sözleşmenin kapsamına ilişkin ve davaya konu edilen işin başka bir alt iş verene ne kadar bedelle yaptırıldığına ilişkin imzalanan bir sözleşme var ise bu sözleşmenin kapsamına dair beyanda bulunmak üzere süre verilmiş, davacı vekili sunmuş olduğu beyan dilekçesinde, okul isimlerini bildirerek ilgili okulların yapım işine ait Mekanik tesisat işlerinin (havalandırma dahil) yapımı hususunda asıl işveren olan ...

İnş. Nak. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile müvekkili şirketin anlaşma yaptığını, davalının işe başlamaması nedeniyle müvekkilinin aynı işin yapımı hususunda alt işveren olarak ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile 550.000,00 TL karşılığında sözleşme akdedildiğini beyan etmiş ve ilgili sözleşme örneğini dosyaya sunmuştur.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6. ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddeleri uyarınca taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Yine, gerek doktrinde gerekse Yargıtay içtihatlarında kabul edildiği üzere; ispat yükü, hayatın olağan akışına aykırı durumu iddia eden ya da savunmada bulunan kişiye düşer. Bu kabul, adi karine niteliğindedir. Nitekim.

Dairemizin istikrar bulmuş içtihatlarında kabul edildiği üzere, bir sözleşme fesih ya da başka bir nedenle ortadan kaldırılmadıkça, o sözleşme kapsamında kalan işlerin, o sözleşmenin yüklenicisi tarafından yapıldığı kabul edilir. Ancak, sözleşme feshedilmiş ve işin üçüncü kişiye yaptırıldığı ileri sürülmüşse, bu kez karine, üçüncü kişi yararına oluşmaktadır. Elbette, her iki durumda da, bu karinelerin aksini ileri süren tarafın, bu savunmasını kanıtlanması mümkündür.

(Yargıtay 15. H.D.'nin 18.06.2019 tarih ve 2018/3741 E.-2019/2837 K.sayılı ilamı)

Dava açılmadan önce davacı tarafça davalı ile imzalanan sözleşmenin fesih edildiğine ilişkin dosyaya herhangi bir ihtarname sunulmadığı gibi, dava dışı üçüncü kişi tarafından işin yapımına başlanılmadan önce işin yapılacağı mahalde delil tespiti yapıldığına ilişkin bir iddia da ileri sürülmemiş, bu yönde dosyaya her hangi bir delil sunulmamıştır.

Kural olarak, işin yapıldığına ilişkin ispat yükü davalı yüklenici de olmakla birlikte, davacı tarafından davalı ile aralarındaki sözleşme fesih edilmeksizin, başka bir deyişle sözleşme ayakta iken, sözleşmeye konu işin dava dışı üçüncü kişi tarafından yapıldığını iddia etmekle, artık işin davalı tarafından değil, dava dışı üçüncü kişi tarafından yapıldığını ispatlaması gerekir.

Davacı tarafından, dava dışı üçüncü kişi ile imzaladığı sözleşme tek başına davaya konu işin dava dışı üçüncü kişi tarafından yapıldığını ispatlamaya yeterli değildir. Bu halde, sözleşmeye konu işin tamamlandığını beyan eden davacı tarafça işin üçüncü kişi tarafından yapıldığı ispatlanamamıştır. Dava dilekçesinde açıkça yemin deliline de dayanılmamıştır. Açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-Davanın REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcından, başlangıçta yatırılan 9.307,24 TL peşin harcın mahsubu sonucu bakiye kalan 8.691,84 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800,00TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

5-Davacı yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mankemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim