Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/959 K.2024/938

Davacı asil, sahibi olduğu şirketin defterinin yağmurlu havada pencere açık olmasından dolayı ıslandığını ve okunamaz hale geldiğini ileri sürerek tarafına zayi belgesi verilmesini istemiştir.

Davacı .....tarihli celsede, .....isimli şirketin %90 ortağı olduğunu, diğer %10'luk hissenin ise İlkay isimli bir kişinin adına kayıtlı olduğunu, kendisinin ve diğer ortağın hisselerini İzmir İlinde bulunan bir noterde adını hatırlamadığı bir kişiye devrettiğini, ortağı olduğu şirketin ticaret sicilinde kayıtlı adresini tam olarak hatırlamadığını, şirkete ait karar defteri ıslandığından dolayı arkadaşının bürosuna bıraktığını, 6 Şubat depreminde arkadaşı .....bulunduğu ancak açık adresini tam bilmediği Diyarbakır Tesislerdeki çöken binada vefat ettiğini, bu tarihten sonrada karar defterine ulaşamadığını, şu anda adına kayıtlı şirketinde tam adını bilmediğini, adını bildirmek üzere tarafına süre verilmesini istemiştir.

Mahkememizce .....tarihli celsede, davacı asile, şirket karar defteri hakkında zayi belgesi verilmesi talep edilen şirketin adı ile ticaret sicil numarasını bildirmesi için 6100 sayılı HMK'nın 119/1-ğ maddesi gereğince 1 haftalık kesin süre verilmiş, aksi taktirde aynı kanunun 119/2. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılacağının karar verileceği ihtar edilmiştir.

Davacı asil tarafından verilen kesin sürede beyanda bulunulmamış, ancak .....tarihli celsede, limited şirket pay devir sözleşmesi ile Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odasından alınan oda sicil kayıt belgesi dosyaya sunulmuştur.

Oda sicil kayıt belgesi incelendiğinde, karar defterinin kaybolduğundan bahisle zayi belgesi verilmesi talep edilen şirketin ticaret ünvanın .....Elektrik Taahhüt Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. olduğu anlaşılmaktadır.

Adı geçen şirkete ait Ticaret Sicil Gazetesi örnekleri Tiucaret Sicil Gazetesinin irternet sitesinden çıkartılarak dosya arasına konulmuştur. Ticaret Sİcil Gazetesi örnekleri incelendiğinde, şirketin kayıtlı sermayesinin 20.000,00 TL olduğu, bu sermayenin 18.000,00 TL'lik kısmının davacıya, 2.000,00 TL'lik kısmının ise .....ait olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyaya sunulan Menderes .....Noterliğinin .....tarih ve .....yevmiye nolu limited şirket pay devir sözleşmesi incelendiğinde, davacı tarafından şirketteki payının tamamının .....isimli kişiye satışının yapıldığı anlaşılmaktadır.

6102 sayılı TTK.'nun 595.maddesi gereğince pay devrinin şirket pay devrine işlenmesine yönelik şirkete herhangi bir başvuru yapıldığına yönelik dosyaya yansıyan herhangi bir delilin bulunmaması ve pay devrinin gerçekleştiğine yönelik Ticaret Sİcil Gazetesi örneklerinde herhangi bir kayıt bulunmaması nedeniyle davacının şirket ortağı olduğu ve şirket adına zayi belgesi verilmesi talebiyle elde ki davayı açabileceği kabul edilmiştir.

Talep, .....Temizlik Hizmetleri Elektrik Taahhüt Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait karar defterinin zayi olduğundan bahisle 6102 sayılı TTK.'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Bu düzenleme ile tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olayların da madde kapsamında düşünülmüştür.

Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı). Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır.

(Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382)

Olağanüstü hal kapsamında yargı alanında alınan tedbirlere ilişkin 120 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararnamesi uyarınca olağanüstü hal ilan edilen illerde, yargı alanında hak kayıplarının önlenmesi amacıyla; Dava açma, icra takibi başlatma, başvuru, şikâyet, itiraz, ihtar, bildirim, ibraz ve zamanaşımı süreleri, hak düşürücü süreler ve zorunlu idari başvuru süreleri de dâhil olmak üzere bir hakkın doğumu, kullanımı veya sona ermesine ilişkin tüm sürelerin .....(bu tarih dâhil) tarihinden itibaren .....(bu tarih dâhil) tarihine kadar duracağı hükme bağlanmıştır. Bu süreler, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden itibaren işlemeye başlar.

Öte yandan 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m 10/22'de "13/01/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa ve 213 sayılı Kanuna göre tutulması ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgeleri 6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş İlinde meydana gelen depremler nedeniyle zayi olan mükellefler, durumu öğrendiği tarihten itibaren .....tarihine kadar (bu tarih dâhil) yetkili mahkemeden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." hükmü getirilmiştir.

Özel kanun niteliğinde olan bu kanun maddesi hükmü gereğince .....tarihli depremden etkilenen iller arasında yer alan Diyarbakır'da zayi belgesi alınmasına yönelik dava ve taleplere ilişkin sürenin .....tarihine kadar uzatıldığının kabulü gerekmektedir. Bu kapsamda otuz günlük hak düşürücü sürenin .....tarihine kadar açılmış olan davalarda durduğunun kabulü gerekir. (Diyarbakır Bölge Adliyesi Mahkemesinin 14/03/2014 tarih ve 2024/428 E.-2024/779 K. sayılı ilamı)

Eldeki davada, davacı tarafından şirkete ait karar defteri ıslandıktan sonra arkadaşına ait büroya bıraktıktan sonra 06.02.2023 tarihinde Diyarbakır İlinde meydana gelen deprem nedeniyle büronun yıkıldığı ve karar defterinin zayi olduğu ileri sürülmüştür. Zayi belgesi verilmesi için 30 günlük hak düşürücü sürenin başladığı tarih 06.02.2023 tarihi olup, davacı tarafından 30 günlük hak düşürücü sürede dava açılmadığı gibi uzayan süresi olan 30.07.2023 tarihine kadar da dava açılmamıştır. Bu nedenle açılan davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim