Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/185 K.2025/1068

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacının, davalı bankadan kullanmış olduğu kredi ile satın almış olduğunu, ...plakalı ...motor numaralı ...şasi numaralı traktörün dava dışı ...Sigorta A.Ş. nezdinde ...başlangıç ...bitiş tarihli .../...poliçe numaralı Traktör Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesi ile sigortalatılmış olduğunu, poliçenin ön yüzünde de yazılı olduğu üzere 7.862,41 TL sigorta primini peşin olarak davalı banka yetkililerince tahsil edileceği bilgisi doğrultusunda kendi banka hesabına ...tarihinde aktardığını,

aynı gün içerisinde primin eksik kaldığı bilgisi üzerine bakiye 500,00 TL'yi de hesaba aktarttığını ancak davalı bankanın söz konusu sigorta primini tahsil etmediğini, ...tarihli rizikonun gerçekleşmesi sonrası tanzim edilen ...tarihli eksper raporu ile öğrenen davacının sigorta şirketinden olumsuz yanıt aldığını,

bunun üzerine davalı banka ile irtibata geçen davacıya şifahen prim tahsilatında hatalı oldukları bilgisi verildiğini ancak bu aşamada yapabilecek bir şeyin de olmadığı ifade edildiğini, ...tarihli Genel Kredi Sözleşmesi'nin 11.sayfasında yer alan sigorta başlıklı 12.maddenin e-fıkrasında "Müşteri, sigorta prim ve masraf borçlarını süresinde ödemediği takdirde, bildirimde bulunmaya gerek olmaksızın söz konusu sigorta prim ve masraflarının banka tarafından sigorta şirketine ödenmesini, ödenen bu miktarların gecikme faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte

nakden veya hesaben tahsil edilmesini veya müşterinin banka nezdindeki mevduat, KMH, kredi kartı, menkul kıymet hesaplarından tahsil edilebileceği gibi müşterinin hesabında yeterli bakiye olmaması durumunda, kredi hesabına borç kaydedilmesini, bankanın sigortayı re'sen yaptırması/ yenilemesi ve sigorta tutarının müşterinin kredi hesabından karşılanması durumunda limit aşıldığı takdirde, limiti aşan kısım için de bu sözleşmenin tüm hükümlerinden sorumlu olmayı kabul ve taahhüt eder." aynı maddenin g-fıkrasında ise " müşteri, teminatların sigorta ettirilmesi, alacağın tamamen tahsil ve tasfiye edilene kadar sigorta ettirilmeye devam edilmesi,

süresi bitenlerin sigortalarının yenilenmesi, yeniden sigorta ettirilmesi için ödenecek prim, masraf ve her türlü vergi ile bunlarda meydana gelebilecek artışların kendisine ait olacağını, bunları nakden veya hesaben ödeyeceğini, gayrikabili rücu kabul ve taahhüt eder." ifadelerine yer verildiğini,

davalı bankanın imzalanan Genel Kredi Sözleşmesi hükümlerine ve dava dışı sigorta şirketinin acentesi olarak basiretli bir tacir sıfatıyla hareket etmeyerek dikkat ve özen sorumluluğunu yerine getirmediğini ve davacının zarara uğramasına sebebiyet verdiğini, söz konusu kasko poliçesinde sigorta priminin tamamının akit yapılır yapılmaz ödendiğini, davacının imzalanan Genel Kredi Sözleşmesi hükümlerine uygun davrandığını ancak davalı bankanın davacı tarafından hesaba para aktarılmasına ve rizikonun gerçekleştiği tarihe kadar hesabın müsait olmasına rağmen prim tahsilatını yapmayarak tam kusurlu davrandığını,

...başlangıç tarihli poliçe için davacıdan istenen poliçe bedelinin ...günü saat ...'te 7.350,00 TL hesaba gönderildiğini, banka yetkilisi tarafından 500,00 TL daha gönderilmesi istenince saat ...'te 500,00 TL daha gönderildiğini, bu konuda hesaba para gönderen ...isimli şahsın tanık olarak dinlenmesini talep ettiklerini,

...başlangıç ...bitiş tarihli .../...poliçe numaralı Traktör Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesinin oluşturulmuş olmasına rağmen ödenen primin tahsil edilmemesi sebebiyle davacıya ait ...plakalı ...motor numaralı ...şasi numaralı traktörün uğramış olduğunu ve davacı tarafından ödenen 486.852,00 TL onarım bedeli ve 14.400,00 TL yetkili servise nakliye bedeli olmak üzere toplam 501.252 TL zararın ve buna kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizinin davalı bankadan tahsili ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu sigorta poliçesine dayandığından sigortacı olan ...Sigorta A.Ş.nin davalı sıfatıyla davaya dahil edilmesi gerektiğini, görev yönünden davanın görevli mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini, sigorta acentesi konumunda olan bankanın, sigorta sözleşmesinin taraflarına karşı herhangi bir yükümlülüğü dolayısıyla sorumluluğu bulunmadığını, acentenin sigorta sözleşmesi kapsamında herhangi bir hak ve yükümlülüğü bulunmadığını, acentenin hak ve yükümlülüklerinin ancak sigortacı ile arasındaki acentelik sözleşmesine dayalı olarak doğduğunu, acentenin sigorta sözleşmesi

kapsamında sözleşmenin taraflarına karşı herhangi bir hak ve yükümlülüğü olmadığını, bankanın yasal düzenlemelerden veya davacı ile imzalanmış olan kredi sözleşmesi ve buna bağlantılı olan zorunlu deprem sigortası poliçesinden kaynaklanan herhangi bir yükümlülüğü ve dolayısıyla tazmin sorumluluğu bulunmadığı,

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun emredici nitelikteki 1456. maddesi uyarınca dain-i mürtehin sıfatıyla bankanın sigorta tazminatı üzerinde rehin hakkı bulunduğunu, davanın esastan reddine karar verilmesini, bankanın dain-i mürtehin sıfatını haiz olduğundan sigorta tazminatı üzerinde kanundan doğan rehin hakkına ve kredi sözleşmesinden doğan takas/mahsup hakkına sahip olduğunu, Türk Medeni Kanunu m. 961/2 hükmü “Rehin kendisine ihbar edilmiş olan borçlu, borcunu asıl alacaklıya veya rehin alacaklısına ancak diğerinin rızasıyla ödeyebilir.” şeklinde düzenlenmiş olduğunu,

sigorta tazminatının öncelikle rehin hakkı sahibine ödenmesi veya açık muvafakati ile sigortalıya ödenmesi gerektiğini, poliçede dain-i mürtehin kaydının olduğu ve kredi borcunun devam ettiği

durumlarda, sigorta tazminatı üzerinde alacaklı bankanın öncelik hak sahibi olduğu kabul edilmekte ve sigorta tazminatının banka tarafından kredi borcuna mahsup edilmesi gerektiğini, sigorta poliçesinde bankanın rehin alacaklısı sıfatıyla dain-i mürtehin olarak yer aldığını, sigorta tazminatı üzerinde öncelik hakkı bulunduğunu, banka ile davacı arasında imzalanan kredi sözleşmesinin "bankanın rehin, takas, mahsup ve hapis hakkı" başlıklı 12. maddesi, "Müşteri, Banka‟ya karşı işbu sözleşmeden kaynaklanan borçlarının tahsilatını sağlamak üzere Banka‟nın, Türk Borçlar Kanunu‟nda düzenlenen takas ve mahsup hükümleri kapsamında,

nezdindeki vadeli/vadesiz mevduat hesaplarında ve yatırım hesaplarında bulunan tutarlar ile lehlerine gelen havalelerden tahsilat yapmaya yetkili olduğunu, kabul ve taahhüt edeceğini, kredinin geri ödemelerinin SSK, Emekli Sandığı,

Bağ-Kur vb.‟den alınan emekli maaşından kesinti yapılmak suretiyle yapılmasının öngörülmüş olması halinde müşterinin vereceği virman talimatına istinaden Bankaca tahsilat yapılacaktır." şeklinde düzenlendiğini, taşınmaz üzerinde banka lehine kurulan ipotek hakkı, taşınmazın hasara uğraması veya yıkılmasıyla birlikte sigortalıya ödenecek sigorta tazminatı üzerinde devam ettiğini, bankanın sigortalıya ödenmesi gereken sigorta tazminatı üzerinde sözleşme ve kanundan doğan takas/mahsup ve rehin hakları bulunduğunu,

davacı tarafından kendisine ödenmesi talep edilen sigorta tazminatı üzerinde banka lehine takas/mahsup ve rehin hakları bulunduğundan, sigorta tazminatının yatırıldığı hesap üzerinde banka blokesinin bulunmasında ve kredi alacağına mahsup edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığını, dava konusu sigorta poliçesine ilişkin bir uyuşmazlık sigortayı yapan ...Sigorta A.Ş.nin davaya davalı sıfatıyla dahil edilmesini, davanın esasına girilmesi halinde davanın usulden ve esastan reddini, yargılama harç, masraf ve giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesi talep etmiştir.

DELİLLER

...Bankası ...Şubesinden taşıt rehni sözleşmesi celp edilmiştir. ...Sigorta A.Ş.'den kasko sigorta poliçesi, hasar dosyası celp edilmiştir. Mahkememizce Bankacı Bilirkişiden bilirkişi raporu alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacı tarafından davalı bankadan kullanılan kredi ile satın alınan traktöre ilişkin davalı banka tarafından yenilenen kasko sigorta poliçesinin prim bedelinin ödenmemesi nedeniyle traktörde meydana gelen hasar bedelinin tahsiline ilişkin tazminat davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık noktası ise; yenilenen kasko sigorta poliçesine ilişkin primin ödenmemesinde davalı bankanın sözleşme ve/veya bankacılık uygulamaları gereği yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı, yenilenen poliçe prim bedelinin ödenmemesinde davacının da ortak kusurunun bulunup bulunmadığı, yenilenen poliçede yazılı süre içerisinde davacıya ait traktörde hasar meydana gelip gelmediği, gelmiş ise miktarı, tüm bunlardan varılacak sonuca göre davacının davalı bankadan tazminat talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarı ile faizin türü ve faiz başlangıç tarihine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce Bankacı Bilirkişisinden bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiştir. ...tarihli Bankacı Bilirkişi raporunda; ...başlangıç ...bitiş tarihli .../...poliçe numaralı Traktör Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesinin oluşturulmuş olmasına rağmen ödenen primin tahsil edilmemesi sebebiyle davacıya ait ...plakalı ...motor numaralı ...şasi numaralı traktörün uğramış olduğunu ve davacı tarafından ödenen 486.852,00 TL onarım bedeli ve 14.400,00 TL yetkili servise nakliye bedeli olmak üzere toplam 501.252 TL zararın ve buna kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizinin davalı bankadan tahsili ile yargılama giderleri ve vekalet

ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini, davacı ...ile davalı ...Bankası A.Ş. arasında ...tarihli 180.000,00 TL limitli, ...tarihli 350.000,00 TL limitli toplam 530.000,00 TL limitli Genel Kredi Sözleşmesi, tarihsiz davacının adı ve aracın plakası dışındaki bölümleri boş/ doldurulmamış Taşıt Rehni Sözleşmesi akdedildiği hususlarının şeklen tespit edildiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin Taksitli kredi ödeme planı üzerinde yapılan incelemede, davalı ...Bankası tarafından davacıya ilk taksit ödemesi ...yılda bir ödemeli, ...taksitli, toplam 242.795,99 TL geri ödemeli,

...-...referans nolu 191.000,00 TL anapara tutarlı taksitli kredi kullandırımı yapıldığını,

dava dosyası muhteviyatına sunulan ...Sigorta A.Ş. tarafından düzenlendiği görülen Traktör Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesi üzerinde yapılan incelemede ; ...Plakalı, ...motor nolu, ...şasi nolu, ...model zırai traktör için ...tanzim, ...vade başlangıç, ...vade bitiş tarihli, 365 gün süreli, 7.862,41 TL toplam prim ödemeli, rehin alacaklısı ...Bankası ...Şubesi olan .../...poliçe nolu Traktör Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesi düzenlendiğini, dava dosyası muhteviyatına davacı tarafça sunulan ...hesap hareketleri

incelendiğinde ; .../...poliçe nolu Traktör Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesinin ...yenilenme tarihi ...tarihinden önce ...tarihi saat ...'de hesaba 7.350,00 TL yatırıldığını, hesabın toplam bakiyesinin 7.577,12 TL olduğu, aynı gün saat ...'de 500,00 TL yatırıldığı hesabın toplam bakiyesinin 8.077,12 TL olduğunu, bu tarihten sonra ...tarihinde hesaba 253.000,00 TL yatırıldığını, hesabın toplam bakiyesinin 261.077,12 TL'sına ulaştığı dikkate alındığında davacı tarafından ...tarihinde yatırılan tutardan ...yenileme tarihinde toplam 7.862,41 TL olan poliçe prim bedelinin tahsil edilmediğini,

...tarihine kadar davacının hesap bakiyesinin poliçe prim bedelinin tahsil edilmesi için uygun bakiyede olduğu ancak tahsilata ilişkin hesap hareketi bulunmadığını, davacının poliçe prim tahsilatına ilişkin hesap bakiyesinin müsait hale getirilmesi sorumluluğunu yerine getirdiğini, taraflar arasında akdedilen Sözleşmeler kapsamında, davacı müşterinin süresi biten sigortaların yenilenip yenilenmediği yükümlülüğü ve sigorta primlerini vadelerinde ödeme sorumluluğu bulunduğunu, yapılan incelemede davacının sigorta poliçesi yenileme tarihinden önce davalı banka nezdindeki hesap bakiyesini prim tahsilatı için müsait hale getirdiğini,

sigorta primlerini vadesinde ödeme sorumluluğunu yerine getirdiğini, ancak yenilenip yenilenmediğine ilişkin sorumluluğun da kendisinde olduğunu, bu hususta gerekli özeni göstermediğini davalı bankanın, davacıya kullandırılan kredinin teminatını oluşturan traktöre ilişkin kasko sigortasının yenileme vadesinde davacı müşterinin hesap bakiyesi müsait olmasına karşın ...tarihinde ...Sigorta A.Ş. tarafından düzenlendiği görülen ve prim ödemesi yapılmadığı için iptal edildiği anlaşılan .../...poliçe nolu Traktör Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesine ilişkin prim tahsilatını yapma sorumluluğunun teknik olarak davalı bankaya ait olduğunu,

hesap hareketleri incelendiğinde davalı banka tarafından yenilemeye ilişkin tahsilatın yapılmadığını, Sigorta Poliçesi inceleme başlıklı bölümde yer verildiği üzere, prim tahsilatı yapılmadığından iptal edildiği anlaşılan 3.yenileme döneminin ...vade başlangıç, ...vade bitiş tarihi olduğunu, sunulan çekici faturasından dava konusu somut olayın ...tarihinde yenilemesi yapılamayan poliçenin başlangıç ve bitiş tarih aralığında meydana geldiğinin anlaşıldığını, davacının meydana gelen kazadan kaynaklı yaptığı ödemelere ilişkin yapılan incelemede, dava dışı ...tarafından kesilen ...nolu ...tarihli faturada ödenecek tutarın 486.852,00 TL,

dava dışı ...Ltd.Şti. tarafından davacıya kesilen ...nolu ...tarihli faturada ödenecek tutarın 14.400,00 TL olarak tespit edildiğini, dava tarihi itibariyle oluşan zararın hesaplanmasında, kesilen fatura tarihleri ile dava tarihi arası TCMB tarafından ilan edilen avans faiz oranlarının uygulandığı,

yapılan hesaplama netiesinde oluşan zararın 501.252,00 TL anapara, 75.376,91 TL işleyen faiz olmak üzere toplam 576.628,91 TL olarak hesaplandığını, yapılan teknik değerlendirme neticesinde, dava tarihi itibariyle oluşan 576.628,91 TL zarardan hem davacı hem davalı tarafın, takdir edilecek oranlarda müşterek sorumluluğu bulunduğu yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.

Dava tarihi itibari ile yürürlükte bulunan “Bireysel Kredilerde Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği' nin 1.maddesi “Amaç” başlıklı bölümünde, “Bu Yönetmeliğin amacı, kredi kuruluşları tarafından verilen kredilerle bağlantılı olan zorunlu ve ihtiyari sigorta ürünlerinin sunumunda birlik ve güvenilirliği sağlamak, sigorta ettirenlerin, sigortalıların ve lehdarların hak ve menfaatlerini korumak ve verilecek hizmete ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.” denilmekte olup “Kapsam” başlıklı bölümünde ise, “Bu Yönetmelik,

Türkiye’de faaliyet gösteren her türlü kredi kuruluşunun sağladığı kredilerle bağlantılı yaptırılan ihtiyari ve zorunlu sigortaları ve bu sigortalar dahilinde verilecek teminatları kapsar.” denildikten sonra aynı Yönetmeliğin “İhtiyari Sigortalar” başlığında düzenlenen, 6/2. maddesinde, “İhtiyari sigortalarda, kredi süresi içerisinde yenileme sorumluluğu kredi kullanana, yenilemeye ilişkin bildirim yapma ve bilgilendirme sorumluluğu ise kredi kuruluşuna aittir.” düzenlemelerinin mevcut olduğu görülmüştür.

Aynı yönetmeliğin 12. maddesi;

(1) Kredi bağlantılı sigortalarda, kredi vadesi boyunca, yenileme sorumluluğu kredi kullanana, sigorta sözleşmesinin yenilenmesine ilişkin bildirim yapma sorumluluğu ise kredi kuruluşuna aittir.

(2) Kredi kuruluşu, sigorta sözleşmesinin yenileme döneminin geldiğine ilişkin kredi kullanana yapılacak bildirimi poliçenin vade sonu tarihinden on beş iş günü öncesinde gerçekleştirir.

(3) Kredi kuruluşu, sigorta sözleşmesinin yenilenip yenilenmediğine ilişkin kredi kullanana yapılacak bildirimi, yenileme yapıldıysa yenilenen poliçenin vade başlangıcından itibaren, yenileme yapılmadıysa mevcut poliçenin vade sonu tarihinden itibaren beş iş günü içinde gerçekleştirir.

(4) Kredi kullanan veya şirket tarafından yenileme yapılmasına ilişkin taahhüt verilmiş olması, kredi kuruluşunun yenilemeye ilişkin bildirim yapma yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

(5) Kredi kullananın sigortanın yapılması için verdiği teklifnamenin reddedilmesi, sigorta sözleşmesi şartlarında değişiklik yapılması, sigortanın herhangi bir nedenle sona ermesi veya prim ödemesinden muaf sigorta haline gelmesi durumlarında, söz konusu işlemin gerçekleştirildiği günden itibaren beş iş günü içinde, kredi kuruluşu tarafından kredi kullanana bildirim yapılır.

(6) Kredi kuruluşu tarafından bu Yönetmelik kapsamında yapılması gereken bildirimlere ilişkin usul ve esaslar Müsteşarlıkça tespit edilir. Bildirimlerin zamanında ve gereği gibi yapıldığının ispatı kredi kuruluşuna aittir.

(7) Yenilemelerde, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde düzenlenen bilgi formunun verilmesine gerek bulunmamaktadır. Ancak, bu Yönetmeliğin 8 inci maddesi hükümleri kapsamında katılım sertifikası veya poliçe verilir.

Taraflar arasında ihtilaf konusu olan poliçe 3. yenileme poliçesidir. Davacı taraf, poliçe teminatından yararlanmak istiyorsa poliçe primlerini yatırmak zorundadır.

Her ne kadar poliçenin yenileme tarihinde davacının hesabında yeterli bakiye var ise de davalı bankanın poliçe prim bedelini hesaptan çekmemesi davalı Bankanın kusuru olduğu gibi, ticari nitelikte genel kredi sözleşmesi imzalayan davacı da banka hesabındaki paranın çekilmediğini, sigorta prim bedelinin tahsil edilmediğini kontrol ve fark edebilecek durumdadır.

Dolayısı ile dava konusu zararın meydana gelmesinde tarafların eşit yani % 50 oranında kusurlu olduğunu kabul etmenin TMK'nın 2. maddesi kapsamında taraflar arasındaki menfaat dengesine uygun olacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Bu gerekçeler ışığında; davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacının zararı olan 501.252,00 TL'nin % 50'sine tekabül eden 250.626,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerekmiş ve mahkememizce aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile 250.626,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

2-Davalı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

3-Davacı tarafından yatırılan 8.560,14 TL harcın hükmün bu hali ile kesinleşmesi ve talep halinde davacıya iadesine,

4-Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00 TL ara buluculuk ücretinin, davanın kabul ve red oranına göre 1.800,00 TL'sinin davacıdan ve 1.800,00 TL'sinin davalıdan ayrı ayrı alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

5-Davacı tarafça yapılan bilirkişi ücreti 3.500,00 TL, tebligat, posta ve müzekkere gideri 277,50 TL olmak üzere toplam 3.777,50 TL yargılama giderinin, davanın kabul ve red oranına göre 1.888,75 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,

6-Davalı tarafça yapılan yargılama harç ve gideri olmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,

7-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 40.100,16 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

8-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 40.100,16 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,

9-Gider avansından artan kısmın hüküm kesinleşince Yazı İşleri Müdürü tarafından ilgilisine iadesine,

Katip Hakim