Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/247 K.2025/1089

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... günü saat ...sıralarında ...ait ve ...sevk ve idaresindeki ...plakalı aracın, müvekkiline ait ve ...sevk ve idaresindeki ...plakalı araca arkadan çarpması ile maddi hasarlı trafik kazasının geldiğini, kaza tespit tutanağında da belirtildiği gibi ...plakalı araç sürücünün tamamen kusurlu olduğunu, müvekkiline ait olan aracı kullanan sürücünün kusursuz olduğunu, meydana gelen kaza sonrasında müvekkilinin aracının uzunca bir süre serviste kaldığını, kaza sonucunda müvekkilinin aracının ağır hasar aldığını, kazadan sonra müvekkilinin ağır kusurlu tarafın sigorta şirketine başvurduğunu,

sigorta şirketi maddi zarar sebebiyle sigorta poliçesinde belirtilen değerle sınırlı olmak üzere müvekkilin belli bir onarım bedeli ödemesi yaptığını, ancak verilen bu miktarın aracın değer kaybını karşılamadığını, uğranılan bu zararın mahkemenizce, menfi zarar olarak hesaplanarak davalı şirket tarafından müvekkiline ödenmesi gerektiğini, müvekkilinin aracında kazadan kaynaklı değer kaybı meydana geldiğini, davalı ...Sigorta A.Ş.'ye yapmış oldukları değer kaybı başvurusunda ise müvekkiline sadece 39.378,63 TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemenin müvekkiline ait araçta meydana gelen değer kaybını karşılar nicelikte olmadığını,

belirtilen hususlar doğrultusunda müvekkiline ait olan aracın olay tarihi itibariyle gerçek değerinin belirlenip ödenmeyen onarım bedelinin ve değer kaybı bedeli olarak ortaya çıkan maddi zarar için, şimdilik fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 1.000,00 TL' nin müvekkiline ödenmesini talep ettiklerini belirterek; başkaca hak ve taleplere ilişkin dava hakları saklı kalmak kaydıyla; sundukları nedenler ve yargılama esnasında re'sen ortaya çıkacak hususlarla, öncelikle hukuka ve yasaya uygun davanın kabulü ile; tüm Kalemler Yönünden Fazlaya İlişkin Hakları Saklı Kalması Koşulu İle;

müvekkiline ödenmeyen onarım bedeli (100,00 TL) fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, değer kaybı bedeli ( 900,00 TL) fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik toplam 1.000,00 TL'nin, kazanın meydana geldiği ...tarihinden itibaren mevduata uygulanacak en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, dava harç ve giderleri ve dava vekâlet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA

Davalı ...Sigorta Anonim Şirketi'nin vekili ...tarihli cevap dilekçesinde özetle; işbu davada zamanaşımı dolmuş olup bu bakımdan davanın öncelikle zamanaşımından reddi gerektiğini, davacının talepleri zamanaşımına uğramış olup ayrıca davanın görevli ve yetkili olmayan mahkemede açıldığını, davanın bu yönlerden de reddini talep ettiklerini, davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yarar olmayıp davanın öncelikle dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddinin gerektiğini, ...tarihinde davacı ...banka hesabına 78.000,00 -TL hasar onarım bedeli ödemesi yapıldığını,

...tarihinde davacı vekili ...banka hesabına 39.378,63 -TL hasar onarım bedeli ödemesi yapıldığını, yapılan ödemeler ile müvekkili şirket tarafından sigorta poliçesinden kaynaklanan sorumluluğun yerine getirildiğini ve bu nedenle işbu haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının aracında bakiye değer kaybının oluşmadığını, değer kaybı talebinde bulunan aracın önceki kazasının bulunup bulunmadığının tespitinin gerektiğini, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte, poliçe tanzim tarihi göz önünde bulundurulduğunda değer kaybı hesaplamasında genel şartların dikkate alınarak hesaplama yapılması gerektiğini,

davacı tarafın hasar onarım hususundaki başvuru taleplerinin haksız olduğunu, müvekkili şirketin sadece gerçek zarardan sorumlu olduğunu, davayı kabul mahiyetine gelmemek kaydıyla davacı tarafın taleplerinin genel şartlar kapsamı dahilinde değerlendirilmesi gerektiğini, aleyhe hüküm kurulması halinde parça ve işçilik iskontosu uygulanmalı ve bu oranda en az yüzde otuz olması gerektiğini, kesinlikle davayı kabul anlamına gelmemek kaydı ile müvekkili şirketin sorumluluğunun yalnızca poliçe limiti ile sınırlı olduğunu,

kesinlikle davayı kabul anlamına gelmemek kaydı ile davacının kaza tarihinden itibaren faiz işletme talebinin hukuka aykırı olduğunu, davacının avans faiz talebinin de reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek; huzurdaki haksız ve mesnetsiz davanın öncelikle usulden mahkemenizce aksi kanaat hasıl olması halinde esastan reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

BİLDİRİLEN VE TEMİN EDİLEN DELİLLER

...Tarihli Makine Mühendisinden alınan bilirkişi raporunda. Davaya konu ...tarihli kaza sonucunda hasar gören ve davacıya ait olan ...plakalı araca ilişkin olay tarihi itibariyle; a. Araçta oluşan hasar ile meydana gelen kazanın uyumlu olduğu, b.

Araçta meydana gelen hasar onarım bedelinin KDV dahil 77.999,93 TL olduğu, c. Davalı ...Sigorta Anonim Şirketi tarafından hasar onarım bedeline ilişkin ...tarihinde davacıya ödenen 78.000,00 TL tenzil edildiğinde, bakiye hasaronarım bedelinin 0,07 TL (77.999,93 TL — 78.000,00 TL= 0,07 TL) olduğu dolaysıyla davacının talep edebileceği bakiye hasar onarım bedelinin olmadığı, d. Araçta oluşan hasara bağlı olarak araçta değer kaybının meydana geldiği, e.

Araçta meydana gelen değer kaybı miktarının 50.000,00 TL olduğu, Davalı ...Sigorta Anonim Şirketi tarafından değer kaybına ilişkin ...tarihinde davacı vekiline ödenen 39.378,63 TL'nin, ödeme tarihi itibariyle dava konusu araçta meydana gelen değer kaybı bedeli için veterli olmadığı, Davalı ...Sigorta Anonim Şirketi tarafından değer kaybı bedeli için ...tarihinde davacı vekiline ödenen 39.378,63 TL tenzil edildiğinde, bakiye değer kaybı miktarının 10.621,37 TL (50.000,00 TL-39.378,63 TL=10.621,37 TL) olduğu belirtilmiştir.

...Tarihli Trafik Bilirkişisinden alınan bilirkişi raporunda.

Sürücü ...(...plakalı) : 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun 52. 56. ve 84.maddesinde ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 107.maddesinde yer alan (84/D: Arkadan çarpma, (52/1-A:Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya ve hemzemin geçitlerine, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak ve 52/1-B: Hızlarını, kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol,

hava ve trafik durumunun getirdiği şartlara uydurmak,) 52/1-C: Diğer bir aracı izlerken yukarıdaki fıkrada belirtilen durumları göz önünde tutarak güvenli bir mesafe bırakmak, zorundadırlar ve 56/1-C: Sürücüler önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadırlar.

Yönetmelik 107: Sürücüler önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadırlar.) kurallarını ihlal etmiş olduğu, anlaşıldığından meydana gelen kazada % 100 ( YÜZDE YÜZ) oranında kusurlu olduğu; davacıya ait aracı kullanan sürücünün ise yüzde yüz kusursuz olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacı aracında meydana gelen hasar nedeni ile açılan tazminat davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davaya konu ...tarihli trafik kazasının meydana gelmesinde dava dışı araç sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, kaza nedeniyle davacının aracında hasar meydana gelip gelmediği gelmiş ise bu hasar miltarının tespiti, bu kaza nedeni ile aracın değer kaybına uğrayıp uğramadığı ve miktarının tespiti ve tahsili istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Trafik sigortası motorlu bir aracın, karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahillinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortasıdır. Trafik sigortacısının sorumluluğu işletenin sorumluluğu oranında olup yine bu sorumluluğun sınırı KTK’nun 92 nci maddesinde belirlenmiştir.

Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi,

aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde “Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.” şeklinde belirlenmiştir.

Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde “sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür.

Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.

Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir.

Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli ve 2019/40 E., 2020/40 K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması,

Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı,

aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-26/05/2022 tarih,2020/120 E.-2022/1380 K.) İkame araç bedeli talebi yönünden ise aracın makul onarım süresi belirlenerek bu süre içerisinde kendi aracına ikame araç kiralama bedelinin hesaplanması gerekmektedir.

Tüm bu yasal düzenlemeler ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; ...tarihinde davalı ...ait ve ...sevk ve idaresindeki ...plakalı aracın, davalıya ait ve ...sevk ve idaresindeki ...plakalı araca arkadan çarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası trafik kazası meydana geldiği anlaşılmıştır. Mahkememizce alınan ...tarihli trafik bilirkişisi raporuna göre; davalı araç sürücüsünün %100 oranında ASLİ kusurlu olduğu; davacıya ait aracın sürücüsünün ise kusur ve kural ihlalinin olmadığı olmadığının tespit edildiği görülmüş, bilirkişi raporunda kaza tespit tutanağı, kazanın oluş şekli dahil tüm verilerin tartışıldığı anlaşıldığından bilirkişisi raporu hükme esas alınmıştır.

Yargıtay içtihatlarında benimsendiği üzere değer kaybının bulunması için nisbi hesap yöntemine hesap yapılması gerekmekte olup makine mühendisi bilirkişi tarafından dosyaya sunulan ...tarihli bilirkişi raporuna göre; araçta oluşan hasar ile meydana gelen kazanın uyumlu olduğu, b.

Araçta meydana gelen hasar onarım bedelinin KDV dahil 77.999,93 TL olduğu, c. Davalı ...Sigorta Anonim Şirketi tarafından hasar onarım bedeline ilişkin ...tarihinde davacıya ödenen 78.000,00 TL tenzil edildiğinde, bakiye hasaronarım bedelinin 0,07 TL (77.999,93 TL — 78.000,00 TL= 0,07 TL) olduğu dolaysıyla davacının talep edebileceği bakiye hasar onarım bedelinin olmadığı, d.

Araçta oluşan hasara bağlı olarak araçta değer kaybının meydana geldiği, Araçta meydana gelen değer kaybı miktarının 50.000,00 TL olduğu, Davalı ...Sigorta Anonim Şirketi tarafından değer kaybına ilişkin ...tarihinde davacı vekiline ödenen 39.378,63 TL'nin, ödeme tarihi itibariyle dava konusu araçta meydana gelen değer kaybı bedeli için veterli olmadığı, Davalı ...Sigorta Anonim Şirketi tarafından değer kaybı bedeli için ...tarihinde davacı vekiline ödenen 39.378,63 TL tenzil edildiğinde, bakiye değer kaybı miktarının 10.621,37 TL (50.000,00 TL-39.378,63 TL=10.621,37 TL) olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır.

2918 Sayılı KTK 85 maddesinde, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, yine KTK 88 maddesinde, bir motorlu aracın katıldığı bir kazada, üçüncü kişinin uğradığı zarardan dolayı, birden fazla kişi tazminatla yükümlü bulunuyorsa, bunlar müteselsil olarak sorumlu tutulup, birden fazla kişinin sorumlu olduğu durumlarda,

bunlar arasındaki ilişki bakımından zarar, olayın bütün şartları değerlendirilerek paylaştırılacağı, işletenler ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri kusurları oranında zarara katlanacağı düzenlenmiştir.

Öte yandan, tek bir olaya bağlı aynı haksız eylemden değişik hukuki nedenlerle sorumlu olanlardan her biri, 6098 sayılı TBK’nun 61 ve 62. md. maddeleri uyarınca, zarardan müteselsilen sorumludurlar. Müteselsil sorumlulukta, kural olarak borçlulardan her biri, 6098 sayılı BK’nun 162. maddesine göre, borcun tamamından sorumludurlar. Nitekim, 2918 sayılı KTK.nun 88/1. maddesinde, trafik kazası nedeniyle müteselsil sorumluluk öngörülmüştür. Davacı, zararlarını müştereken ve müteselsilen talep edebilecekleri gibi yasanın verdiği müteselsilen talep hakkından açıkça vazgeçerek her bir failin kusuru oranında da talepte bulunabilirler. ( Denizli BAM 4 HD 23/10/2025 tarih ve 2025/1413 Esas ve 2025/1744 Karar Sayılı kararı)

Araçta kaza sebebiyle oluşacak değer kaybı, aracın kaza sonrası onarımından sonraki değeri ile hasarsız değeri arasındaki farkı ifade eder (Yargıtay 17 HD 2016/966 E-2016/5728 K sayılı ilam).

Anayasa Mahkemesi'nin 09/10/2020 tarihli 2019/40 E-2020/40 K sayılı ilamıyla, 2918 sayılı KTK 90 maddesinin 1. cümlesindeki '...ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda...' ibaresi ve 2. cümlesindeki ''...ve genel şartlarda...'' ibaresi iptal edilip, yürürlüğü durdurulmuş olduğu, 7327 sayılı Kanun 18 maddesi ile 09/06/2021 tarihinde, 2918 sayılı KTK 90/1 maddesi 1. cümlesinden sonra eklenen ''a)Değer kaybı tazminatı, aracın;

piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ile hasar tutarı dikkate alınarak'' ibaresi de göz önüne alındığında değer kaybının bu kriterlere göre hesaplanacağı, başka bir ifade ile aracın kaza öncesi rayiç değeri ile onarım sonrası rayiç değeri arasındaki fark, kaza sonucu oluşan değer kaybıdır.

Bu zarar kalemi, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınmaktadır (Yargıtay 4 HD 2021/21252 E- 2022/5913 K sayılı ilam).

Davacı vekilince bilirkişi raporları doğrultusunda ıslah dilekçesi sunulduğu ve mevcut raporların hüküm kurmaya elverişli olduğu görülmekle davanın kabulüne ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Ek olarak davacı vekilince dava açılmasından önce sigorta şirketine ...tarihinde başvurunun tebliğ edildiği, başvuru sonrası yasal 15 günlük süre geçtikten sonra işbu davanın açıldığı, davalının aracının kullanım amacının hususi olması nedeniyle de yasal faize hükmedilmiş, temerrüt tarihi 8 iş günü sonrası sayılarak faizin başlangıç tarihi belirlenmiştir.

HÜKÜM-Nedenleri gerekçeli kararda açıklandığı üzere;

Davanın KABULÜ ile;

1)Davacının değer kaybı tazminat talebi olan 10.621,37 TL'nin sigorta şirketine başvuru sonrası temerrüt tarihi olan ...tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 725,54-TL harçtan, peşin alınan 615,40.-TL harç ve sonradan yatırılan 182,00.-TL ıslah harcının mahsubu ile fazladan yatırılan 71,86.-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

3-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlanmış ise de, UYAP üzerinden eklenen dosyada herhangi bir sarf kararı düzenlenmediğinin anlaşılmasına göre bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

4-Davacı tarafından yatırılan 615,40.-TL başvurma harcı, 615,40.-TL peşin harç ve sonradan yatırılan 110,14-TL harcın olmak üzere toplam 1.340,94.-TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan gider avansından harcanan 116,00.-TL tebligat ve müzekkere gideri, 6.700,00.-TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 6.816,00.-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

6-Yargılama sırasında davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 10.621,37-TL vekâlet ücretinin, davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

8-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davanın değeri itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim