Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/970 K.2023/358

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkil şirketin alacağından dolayı müşterisi tarafından verilen, ... A.Ş. Topkapı İstanbul Şubesine ait ... seri numaralı, 29.11.2022 keşide tarihli, Keşidecisi ... San. Ve Tic. A.Ş. (V.K.N:...) olan 103.668,66 TL bedelli, ... A.Ş. Topkapı İstanbul Şubesine ait ... seri numaralı, 29.11.2022 keşide tarihli, Keşidecisi ... San. Ve Tic. A.Ş. (V.K.N:...) olan 75.975,30 TL bedelli, Türkiye ... Bankası A.Ş.

Pendik E-5/İstanbul Şubesine ait ... seri numaralı, 15.11.2022 keşide tarihli, Keşidecisi ...(T.C.:...) olan 153.000,00 TL bedelli, ... A.Ş. ... İstanbul Şubesine ait ... seri numaralı, 30.11.2022 keşide tarihli, Keşidecisi ... San. Tic.

Ltd Şti (V.K.N:...) olan 10.944,00 TL bedelli 4 adet çekin kaybolduğunu, söz konusu çekin üçüncü kişilerin eline geçerek bankadan tahsil edilmesini engellemek amacıyla ihtiyati tedbir talepli işbu davayı açma zorunluluğu doğduğunu, açıklanan bu nedenlerle davaya konu çeklerin zayi nedeni ile iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İşbu dava; Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız) nedeniyle açılan davadır.

Dava çek iptali talebine ilişkin olup, dava konusu itibariyle uyuşmazlığı çözmekle mahkememiz görevli ve yetkilidir.

Mahkememizce ... A.Ş. İstanbul Şubesine ait ... seri numaralı, 29.11.2022 keşide tarihli, Keşidecisi ...San. Ve Tic. A.Ş. (V.K.N:...) olan 103.668,66 TL bedelli ve ... A.Ş. ... İstanbul Şubesine ait ... seri numaralı, 29.11.2022 keşide tarihli, Keşidecisi ... San. Ve Tic. A.Ş. (V.K.N:...) olan 75.975,30 TL bedelli 2 adet çekin ibraz edilip edilmediğinin tespiti amacıyla ilgili banka şubelerine müzekkere yazılmış olup gelen yazı cevabında çeklerin bankaya ibraz edilmediği belirtilmiştir.

Zayi iddiasına itibar edilerek Kabul edilen çekler bakımından yapılan değerlendirme;

6102 sayılı TTK m.762/1 hükmü gereği, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde çeki fiilen elinde bulunduranların ilk ilandan itibaren üç ay içinde mahkememize ibraz etmeleri aksi halde iptaline karar verileceği hususu üç kez ilan ettirilmiş ve ilk ilandan itibaren karar vermek için gerekli olan üç aylık sürenin geçmesi mahkememizce beklenmiş olup, herhangi bir kimsenin müracaat ve ibrazı olmamıştır.

Yine davacı tarafça dosyaya sunulan çek suretleri tetkik edildiğinde dava konusu ... A.Ş. İstanbul Şubesine ait ... seri numaralı, 29.11.2022 keşide tarihli, Keşidecisi ...San. Ve Tic. A.Ş. (V.K.N:...) olan 103.668,66 TL bedelli ve ... A.Ş. İstanbul Şubesine ait ... seri numaralı, 29.11.2022 keşide tarihli, Keşidecisi ... San. Ve Tic. A.Ş. (V.K.N:...) olan 75.975,30 TL bedelli 2 adet çekin davacının hamili (elinde) iken kaybettiği yönünde mahkememizde kanaat oluşmuştur.

Çek istirdadı davası açılan çek bakımından yapılan değerlendirme;

... A.Ş. ... İstanbul Şubesine ait ... seri numaralı, 30.11.2022 keşide tarihli, Keşidecisi ... . San. Tic. Ltd Şti (V.K.N:.) olan 10.944,00 TL bedelli çek bakımından bankaya yazılan müzekkere ile çekin bankaya ibraz edildiği bildirilmiş olup, akabinde davacı tarafa çek istirdatı davası açması yönünde kesin süre verilmiş ve davacı vekili 10/07/2023 tarihli beyan dilekçesi ile süresi içerisinde çek istirdat davası açtığını beyan etmiştir.

Nitekim benzer uyuşmazlığa ilişkin olarak Yargıtay 11'inci Hukuk Dairesi'nin 2016/13390 Esas ve 2018/5022 Karar sayılı ilamında;

"Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır." denilmektedir.

Açıklanan nedenler ışığında .. İstanbul Şubesine ait ... seri numaralı, 30.11.2022 keşide tarihli, Keşidecisi ... San. Tic. Ltd Şti (V.K.N:...) olan 10.944,00 TL bedelli çek bakımından çek istirdadı davası açıldığından; bu çek bakımından dava konusuz kaldığından karar verilmesin yer olmadığına dair hüküm tesis edilmiştir.

Aktif husumet yokluğundan karar verilen çek bakımından yapılan değerlendirme;

Türkiye ... Bankası A.Ş. İstanbul Şubesine ait ... seri numaralı, 15.11.2022 keşide tarihli, Keşidecisi ... (.:...) olan 153.000,00 TL bedelli çek bakımından bankaya yazılan müzekkere ile çekin bankaya ibraz edildiği bildirilmiş olup çek görüntüsü mahkememize banka tarafından ibraz edilmiştir.

Çek görüntüsü tetkik edildiğinden davacının çekte hiçbir aşamada isminin olmadığı ve yetkili hamil sıfatını taşımadığı görülmüştür.

Yasal olarak zayi nedeniyle çekin iptali ancak yetkili hamil tarafından açılabilir. Usulüne uygun olarak doldurulup hazırlanan çek tedavüle konulduktan sonra keşidecisi tarafından iptal edilemez ve çekten cayma anlamına gelecek biçimde dava açılamaz. Zayi davasını ancak çekin lehtarı yahut hamili açabilir. Davacı tarafın açacağı dava ancak menfi tespit davası olabilir.

Nitekim benzer bir uyuşmazlığa ilişkin Yargıtay 11'inci Hukuk Dairesi'nin 2015/9322 Esas ve 2016/3769 Karar sayılı ilamında;

"Mahkemece iddia ve tüm dosya kapsamına göre; yasal olarak zayi nedeniyle çekin iptali davasının ancak yetkili hamil tarafından açılabileceği, usulüne uygun olarak doldurulup hazırlanan çekin tedavüle konulduktan sonra keşidecisi tarafından iptal edilemeyeceği ve çekten cayma anlamına gelecek biçimde dava açılamayacağı, davacı tarafın açacağı davanın ancak menfi tespit davası olabileceği, bu durumda davacının taraf sıfatı ve dava açmakta hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir." denilmiştir.

Çekte lehtar veya ciranta olarak adı bulunmayan davacının yetkili hamil olmadığına kanaat edinilmiş ve bu çek bakımından davanın Aktif Husumet Yokluğundan Reddine dair hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.

Neticeten;

Sonuç olarak tüm dosya kapsamı ve yukarıda açıklanan nedenlerle, dava konusu edilen 2 çek bakımından davanın kabulüne, 1 çek bakımından karar verilmesine yer olmadığına ve 1 çek bakımından davanın aktif husumet yokluğundan reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.