Gaziantep 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/623 K.2023/336

Av...... Av....... Av.........

DAVA

Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 19/10/2021

KARAR TARİHİ : 10/07/2023

GEREKÇE TARİHİ : 19/07/2023

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili Mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin diş kliniği açmak istemesi üzerine davalı şirket sahibi ile iletişime geçtiğini, davalıya klinikte kullanılacak cihaz bedeli ve inşaat işleri için,

1) 30/07/2021 vade tarihi 22.000 TL bedelli (Gaziantep icra müdürlüğünde bulunan),

2) 25/08/2021 vade tarihi 22.000 TL bedelli (Gaziantep icra müdürlüğünde bulunan),

3) 25/09/2021 vade tarihi 22.000 TL bedelli (Gaziantep icra müdürlüğünde bulunan),

4) 25/10/2021 vade tarihi 22.000 TL bedelli,

5) 25/11/2021 vade tarihi 22.000 TL bedelli,

6) 25/12/2021 vade tarihi 22.000 TL bedelli,

7) 25/01/2022 vade tarihi 22.000 TL bedelli,

8) 25/02/2022 vade tarihi 22.000 TL bedelli,

9) 25/03/2022 vade tarihi 22.000 TL bedelli,

10) 25/04/2022 vade tarihi 22.000 TL bedelli,

11) 25/05/2022 vade tarihi 22.000 TL bedelli,

12) 25/06/2022 vade tarihi 22.000 TL bedelli,

13) 25/07/2022 vade tarihi 22.000 TL bedelli,

14) 25/08/2022 vade tarihi 22.000 TL bedelli,

15) 25/09/2022 vade tarihi 22.000 TL bedelli, olmak üzere toplam 15 adet ve 330.000,00-TL bedelli senet verdiğini, inşaat bedeline mahsup edilmek üzere 100.000,00-TL elden ödeme yaptığını, davalının hem inşaata başlamadığını hem de cihazları teslim etmediğini, senetleri ve 100.000,00-TL ödemeyi müvekkiline iade etmediğini, müvekkilinin senetleri davalıya aralarındaki sözleşmeye istinaden mal karşılığı verdiğini ancak davalının malları müvekkiline teslim etmediğini, müvekkilinin icra tehdidi altında olduğunu, bu senetlerden dolayı Gaziantep İcra Müdürlüğü'nün........

Esas sayılı dosyaları ile 3 adet icra takibi başlatıldığını iddia ederek öncelikle başlatılan icra takiplerinin durdurulmasını, icra veznesine giren paranın ödenmemesi ve icra takibine konulmayan bonoların icra takibine konulmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yapılacak yargılama neticesinde müvekkilinin toplam 15 adet ve 330.000,00-TL tutarındaki bonolar nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili Mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde özetle; davacının açtığı davada haksız olduğunu, müvekkili tarafından 198.000,00-TL'lik iş yaptığını, taraflar arasında ihtilaf çıkması üzerine inşaatın geri kalan kısmına devam edilemediğini ve davacı taraf ile inşaatın devam etmemesi hususunda mutabık kalındığını, yapılan bir kısım işler için tarafların bazı mimar ve mühendislere inceleme yaptırdıklarını, davacının kendisi tarafından belirlediği mimarın yapılan iş bedelini 210.000,00-TL olarak tespit ettiğini, yapılan işler nedeniyle müvekkilinin davacıdan dava dilekçesinde belirtilen ilk 9 adet bonoyu aldığını, bu bonolar haricinde müvekkilinde bono bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

YAPILAN YARGILAMA, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava İİK'nın 72/2 maddesi hükmüne göre açılmış bedelsizlik iddiasına dayalı menfi tespit davasıdır.

Mahkememizce tensip tutanağı ile davacı tarafın dilekçesinde bildirdiği deliller toplanmış, dava miktar itibariyle basit yargılama usulüne tabi olmakla duruşma günü tayin edilerek taraflar ön inceleme duruşması için davet edilmiştir. İcra takip dosyaları UYAP sistemi üzerinden Mahkememiz dosyasıyla ilişkilendirilerek, bir sureti dava dosyasına eklenmiştir.

Davaya konu Gaziantep İcra Müdürlüğü'nün ........ esas sayılı icra takip dosyası incelendiğinde; takip dayanağı bono 10/06/2021 tanzim tarihli, 25/09/2021 vade tarihli, 22.000,00-TL tutarlıdır. Davacının keşideci, davalının lehtar olduğu görülmüştür.

Davaya konu Gaziantep İcra Müdürlüğü'nün ..........esas sayılı icra takip dosyası incelendiğinde; takip dayanağı bono 10/06/2021 tanzim tarihli, 25/08/2021 vade tarihli, 22.000,00-TL tutarlıdır. Davacının keşideci, davalının lehtar olduğu görülmüştür.

Davaya konu Gaziantep İcra Müdürlüğü'nün.......... esas sayılı icra takip dosyası incelendiğinde; takip dayanağı bono 03/06/2021 tanzim tarihli, 30/07/2021 vade tarihli, 22.000,00-TL tutarlıdır. Davacının keşideci, davalının lehtar olduğu görülmüştür.

Dava şartlarının sağlandığı, Mahkememizin görevli ve yetkili bulunduğu anlaşılmakla taraflar arasındaki uyuşmazlık belirlendikten sonra ön inceleme aşaması tamamlanmış, sulh olunamaması üzerine davanın esasına girilmiştir.

Davalı taraf Mahkememizin HMK'nın 31.maddesi gereği kurulan ara kararına istinaden 18/11/2021 tarihli dilekçesi ile müvekkili tarafından davacı için yapılan işleri kalem kalem saymış, açıklamıştır. Mahkememizce yapılan işler yerinde görülmek üzere HMK'nın 288/1-2 maddesi hükmü gereğince elektrik mühendisi, makine mühendisi ve mimar bilirkişilerden oluşan heyet ile birlikte keşif icrasına karar verilmiştir.

Davacının tacir araştırması yaptırılmış, ilgili kurum ve kuruluşlara müzekkereler yazılmış, gelen cevabi yazılardan davacının tacir olmadığı anladığı anlaşılmıştır.

Keşifte taşınmazın el değiştirdiği, dava dışı 3.kişi tarafından diş kliniği olarak işletildiği, kiracı sıfatıyla taşınmazın kullanıldığı görülmüştür. Taşınmazı keşif sırasında kullanan dava dışı 3.kişinin beyanları alınmış olup taşınmazı mevcut haliyle kiraladığı Mahkememize bildirilmiştir.

Keşif icrasıyla mahkememize sunulan bilirkişi heyet raporunda;

-Elektrik Mühendisi bilirkişi; diş kliniğinin elektrik alt yapısının oluşturulabilmesi için gerekli maliyetin 11.552,00-TL olduğu,

-Makine Mühendisi bilirkişi; diş kliniğinin mekanik tesisat alt yapısının oluşturulabilmesi için gerekli maliyetin 50.934,70-TL olduğu,

-Mimar bilirkişi; mimari imalatlar, mimari işlere ait bilgi ve belgeler ile mimari projeler, alçıpan işleri, boya ve karot işlerine ait imalat miktarlarını gösterir metrajlar dava dosyası içinde olmadığından keşif günü davalı vekilinden dosyaya sunulmasının talep edildiğini, rapor tanzim tarihine kadar gerekli belgelerin davalının elinde olmadığı gerekçe gösterilerek dosyaya sunulmadığı,

dava konusu işyerinde bir kısım imalatlar yapılmış olmasına rağmen iş yerinin aynı sektördeki bir başkası tarafından kullanılması sebebiyle mimari ve inşaat işlerine ait hangi imalatların davalı tarafından yapıldığının tespitinin teknik olarak mümkün olmadığı, bu sebeple davalının 18/11/202021 dilekçesinde belirtiği iş ve tadilatının tespiti ile yapılan işin bedelinin belirlenemediği yönünde görüş ve tespit bildirmişlerdir.

Bilirkişi heyeti davalı tarafça faturası/belgesi sunulmayan işler için herhangi bir tespitte bulunmamış, keşifteki gözlemleri belgelerle doğrulayarak iş bedelini rayiç bedele göre hesaplamıştır.

Ayrıca Mahkememizce yapılan inceleme neticesinde davacının diş hekimi olmadığı da ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla davacının ticari defterleri bulunmamaktadır. Mahkememizce davalı defterleri incelenmek üzere mali müşavir bilirkişiden rapor alınmasına karar verilerek dosya re'sen seçilen bilirkişiye tevdii edilmiştir. Mali müşavir bilirkişi tarafından mahkememize sunulan raporda, davalının incelemeye konu 2021 yılı ticari defter ve kayıtlarının açılış ve kapanış tasdiklerinin tam olarak usulüne uygun yaptırıldığı, defterlerin muhasebe ilkelerine uygun tutulduğu, davaya konu edilen bonoların davalı defterlerinde kayıtlı olmadığı, davalı defterlerinde davacı ile ilgili cari hesap kaydı bulunmadığı yönünde görüş ve tespit bildirilmiştir.

GEREKÇE VE KANAAT

Yukarıda anılan bilirkişi raporları denetime elverişli, dosya kapsamına uygun görülerek, bu raporla yetinilmiş, taraflara usulüne uygun tebliği sağlanmıştır.

Huzurdaki dava için çözülmesi gereken ilk husus ispat yükünün hangi taraf üzerinde olduğunun tespitidir. Davacı taraf davalı ile diş açacağı diş kliniğinde kullanılmak üzere cihaz alım satımı ve kliniğin iç mekan tadilatı için anlaşma yaptıklarını, davacıya 100.000-TL nakit para ödendiğini, ayrıca davaya konu edilen bonoların verildiği, davalının inşaat işlerine hiç başlamadığını, kararlaştırılan makineleri teslim etmediğini iddia etmektedir.

Davalı taraf ise davacıya 18/11/2021 tarihli dilekçesinde açıklamış olduğu inşaat işlerini yaptığını, karşılığında 9 adet bono aldıklarını savunmuştur. Dava dava dilekçesinde dava konusu olarak gösterilen ilk 9 bonoyu kabul etmiş, kalan bonoları kabul etmemiştir. Bu bonoları yaptığı iş bedeline karşılık aldığını iddia ettiğine göre bu konudaki ispat yükünü davalı taraf üzerine almış bulunmaktadır.

Davalının kabulünün dışında kalan 6 adet bononun varlığı, davalıya elden 100.000-TL nakit para verildiğine dair iddia, davalı ile inşaat işleri hariç cihaz satımına dair anlaşma yapıldığı ve davalının hiç teslimat yapmadığına dair iddialar yönünden ispat yükü davacı taraf üzerindedir zira davalının bu hususlar için kabul anlamına gelebilecek beyanı yoktur.

Davacı tarafça ispat edilmesi gereken hususlar yönünden değerlendirme yapıldığında, davalının kabulü dışında kalan 6 adet bononun varlığını ispat edecek mahiyette delil dosya kapsamında bulunmamaktadır. Yukarıda belirtildiği üzere davalı defterleri inceletilmiş, bonoların kaydına rastlanılmamıştır. Davacı bu bonolar yönünden delil sunamadığı gibi bono asılları da dosya kapsamında mevcut değildir.

Dolayısıyla davalının kabul ettiği 9 adet bono haricinde kalan senetler yönünden ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Ayrıca davalı tarafla cihaz alım satımına dair sözleşme yapıldığına dair dosya kapsamında delil bulunmamaktadır. (Davalı defterlerinde davacı ile ilgili cari hesap kaydı bulunmamaktadır, ayrıca dosya kapsamında yazılı satım sözleşmesi, sipariş formu vb.delil yoktur) Dolayısıyla davacı taraf bu yöndeki iddiasını da ispat edememiştir.

Diğer taraftan davacının davalıya inşaat işleri için 100.000-TL ödeme yaptığına dair iddiası da ispata muhtaç kalmış, dosyaya makbuz, dekont vb.ödemeyi gösterir herhangi bir delil sunulmamıştır. Özetlemek gerekirse, taraflar arasında iç mekan tadilat işlerine ilişkin olarak sözleşme yapıldığı, bu işler karşılığında davacı tarafından davalıya 9 adet bono verildiğinin kabulü gerekmiş, davacının geri kalan iddiaları sübut bulmamıştır.

İspat yükü davalıya düşen hususlar yönünden değerlendirme yapıldığında, yukarıda belirtildiği üzere davalı taraf dosyaya faturalar sunmuş, bilirkişi heyeti incelemeleri bu belgelere dayandırarak yapmıştır.

Bilirkişi raporunda mimar bilirkişi tarafından eksik belge bulunduğu belirtilmiş, bu rapor davalıya usulünce tebliğ edilmiş, davalı taraf itiraz süresi içinde herhangi bir yeni delil sunmamıştır, dolayısıyla ek rapor alınmasına gerek görülmemiş, dosya kapsamıyla yetinilmiştir.

Gelinen aşamada davalı taraf bilirkişi raporunda hesaplanan 62.486,70-TL (11.552-TL elektrik, 50.934,70-TL mekanik imalat) tutarındaki iş yönünden savunmalarını ispat etmiş, kalan kısım yönünden ispat edememiştir. Dava konusu edilen bonolar sıralı senet mahiyetinde olup, davalı tarafça kabul edilen 198.000-TL tutarındaki toplam bono bedelinin davalı tarafça ispat edilen 62.486,70-TL'yi aşan kısım olan 135.513,30-TL'sinden sorumlu tutulamaz.

Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre sıralı senetlerde kısmi kabul varsa menfi tespit hükmü son ödeme tarihli bonodan başlayarak kurulur. Bu temel prensibe göre değerlendirme yapıldığında davacı taraf;

-10/06/2021 keşide tarihli, 25/10/2021 vade tarihli, 22.000,00-TL bedelli

-10/06/2021 keşide tarihli, 25/11/2021 vade tarihli, 22.000,00-TL bedelli

-10/06/2021 keşide tarihli, 25/12/2021 vade tarihli, 22.000,00-TL bedelli

-10/06/2021 keşide tarihli, 25/01/2022 vade tarihli, 22.000,00-TL bedelli

-10/06/2021 keşide tarihli, 25/02/2022 vade tarihli, 22.000,00-TL bedelli

-10/06/2021 keşide tarihli, 25/03/2022 vade tarihli, 22.000,00-TL bedelli bonolar nedeniyle tümüyle,

-Gaziantep İcra Müdürlüğü'nün ..........esas sayılı dosyasında takibe konulan 25/09/2021 vade tarihi 22.000 TL bedelli bono nedeniyle 3.513,30-TL için borçtan sorumlu tutulamaz.(Tam kabul kararı verilen 6 adet bononun toplam bedeli 132.000-TL'dir. 135.513,30-132.000-TL=3.513,30) Bu tutarlar için davanın kabulüne karar vermek gerekmiş, bakiye kalan kısım yönünden davanın reddi gerekmiştir.

Davacının kötü niyet tazminatına yönelik talebi değerlendirildiğinde, İİK'nın 72/3. maddesindeki şartların sağlanmadığı kanaatiyle kötü niyet tazminatına yönelik talebin reddi gerekmiştir.

Dosya kapsamı bütün olarak değerlendirildiğinde davanın kısmen kabul- kısmen reddine dair aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.