İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/634 K.2025/919

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Taraflar arasında 25/12/2015 tarihinde ...Fabrikası Projesi kapsamında gerçekleştirilecek kara tarafı ve deniz tarafı malzemelerinin montaj işlerine ilişkin kazılarının yapılması, malzemelerin montajı ve geri dolguların yapılmasına ilişkin ''Uzman Ekip Hizmet Sözleşmesi" imzalandığını, müvekkilinin işini eksiksiz şekilde yerine getirmesine rağmen hakedişlerinin bir kısmının geç yapıldığını, bir kısmının hiç yapılmadığını, 25/12/2012 tarihinde imzalanan sözleşme doğrultusunda 09/06/2016-13/06/2012 tarihleri arasında vizelerin alınarak personellerin işe başladığını ve sahada mobilizasyon yapıldığını,

müvekkilini 26/08/2018 fatura tarihli 17. Hakedişine kadar geç de olsa hakedişlerini davalıda tahsil ettiğini ancak 17. Hakediş faturasının davalı tarafından onaylanmasına ve davalı şirket kayıtlarına işlenmesine rağmen ödemenin gerçekleştirilemediğini ve bu tarihten sonra davalı şirket tarafından sözleşme feshedilmediği halde fiilen feshedilmiş gibi davranılarak,

müvekkiline hiçbir ödeme yapılmadığını, müvekkili tarafından yapılan işlere ait en son hazırlanan 18 numaralı hakedişi davalı tarafından hazırlanıp müvekkiline elektronik posta ile gönderildiğini, hakedişte müvekkili tarafından yapılan toplam iş bedelinin 144.040,15 USD olduğunu ancak aynı hakedişte davalı tarafından yapılan iş bedeli kadar masraf yazılarak müvekkilinin alması gereken 144.040,15 USD'nin 34 USD'ye düşürüldüğünü bu nedenle müvekkili tarafından 18. Hakedişe imza atılmadığını,

müvekkili şirketin kesmiş olduğu fatura tutarlarının karşılığında müvekkiline yapılan banka ödemeleri ve müvekkilinin imzasının bulunduğu masraf dökümleri arasındaki cari hesap alacağının kesin onay yapılmadığı için tam olarak belirlenememek ile birlikte 671.077,19 USD olduğunu, sözleşme ve sözleşme dışı gerçekleştirilen ek işler nedeni ile oluşan müvekkili alacağının davalı ile yapılan elektronik posta yazışmalarında mevcut olduğu gibi davalı şirketçe zeyiliname olarak adlandırılan işlerin, davalının kayıtlarında mevcut olduğunu, davalının iş bitiminde iade etmesi gereken nakit teminat bedellerini iade etmediğini,

müvekkilinin onayı ve izni alınmamasına rağmen, müvekkilinin yaptığı işin sözleşmeye aykırı olarak ... Şirketleri'ne devrettiğini, müvekkili şirketin Su Altına yerleştireceği borular için kanal kazılması işini üstlenen.... LTD.

Şirketi unvanlı şirketin yaptığı kazı sırasında hasar verdiği 3 adet borunun davalının talebi doğrultusunda müvekkili şirket tarafından su altından sökülerek yerlerine yeni boruların takıldığını, bu işler ile ilgili 2 numaralı zeyilname düzenlendiğini ancak bedelinin müvekkili şirkete ödenmediğini, davalının projeye aykırı olarak yaptırmış olduğu fazla derin kazılar nedeni ile konulan borularda çökme ve göçmeler olduğu için boruların çökmemesi amacıyla uzman ekip hizmet sözleşmesine ek olarak müvekkili şirketten 867 adet beton prekastın su altında boru altlarına yerleştirilmesini talep ettiğini,

davalı tarafça zeyilname olarak adlandırılan bu işlemin eksiksiz yerine getirilmesine rağmen hakediş bedelinin davalıdan tahsil edilemediğini, bu konuda proje müdürünün gönderdiği cevabi elektronik postanın bulunduğunu, davalının işin başında su altına döşenecek olan 3244 Metre borunun yerleştirileceği kanalın, su altında yapılacak kazı işi için ...

Şirketi ile anlaşıldığı ve kazı işinin tamamının 1 ayda tamamlanacağının belirtildiğini ancak müvekkilinin, boru montaj işinin 1 yılda bitirilmesi gerektiğini söylediğini, iş programının buna göre yapıldığını ve iş programında işin bitiş tarihinin 31/07/2017 tarihi olarak belirlendiğini, davalının ...

Şirketi ile anlaşamadığını, bunun yerine ..Şirketi ile anlaştığını Müvekkili şirketin bu duruma karşı çıktığını ...Şirketi'nin bu işi yapamayacağına dair düzenlediği 29/05/2017 tarihli yazılı raporun proje yetkinliğinin mail yolu ile gönderildiğini ancak davalının bu uyarıyı dikkate almadığını,...

Şirketi'nin kazıyı yapamadığını, sahaya fazladan...'ne ait bir tarama dubasının getirdiğini, yine de işi zamanında bitiremediğini, 31/07/2017 tarihinde bitmesi gereken işin hala sürdüğünü, davalı şirketin müvekkili şirketin uyarılarını dikkate almaması sebebi ile işin yaklaşık 830 gün geciktiğini, müvekkilinin bu nedenle fazladan 900.000,00 USD personel ödemesi yapmak zorunda kaldığını, davalının sahadaki hataları nedeni ile davacı şirketin temmuz 2017- temmuz 2018 tarihleri arasında tüm ekipmanları ve personelleri ile birlikte sahada beklemek zorunda kaldıklarını,

müvekkili şirketin bu nedenle uğradığı zararın (...) davalı tarafından ödenmediğini, davalı şirket nedeni ile müvekkili şirketin ekipmanları ve personellerinin Ağustos 2018- Mart 2019 tarihleri arasında 8 ay boyunca sahada beklemek zorunda kaldıklarını bu nedenle uğranılan zararın (...) ödenmediğini, taraflarca akdedilen sözleşmenin toplam bedelinin 7.200.000 USD olduğunu, davacı tarafından tamamlanan kısmının 5.199.839,07 USD olduğunu, müvekkilinin sözleşmenin yaklaşık 2/3'ünü tamamladığını, kalan 1/3'lük kısmın davalı tarafından sözleşmeye aykırı bir şekilde başka şirketlere tamamlattırıldığını,

müvekkili şirketin sözleşmeye uygun şekilde işi gerçekleştirebilmek için iflas tehlikesi ile karşı karşıya kaldığını, sözleşme kapsamında müvekkilinin 8 adet dalgıç istihdam ettiğini, 8 adet dalgıcın müvekkiline maliyetinin 1.000.000,00 TL olduğunu davalının müvekkilinin hakedişinden yaptığı dayanaksız kesintiler sebebi ile müvekkilinin vergi borcunu ödeyemediğini, bu neden ile müvekkilinin 1.735.178,88 TL vergi ve SGK borcu nedeni ile mal varlığına haciz konulduğunu, bununla ilgili yasal haklarını saklı tuttuklarını, davalının Ağustos 2018 tarihinden itibaren hiçbir borcunu ödemediğini,

davalı tarafından sözleşmenin kalan 1/3'lük kısmının tamamlanmasının, davalı tarafından engellendiğini, müvekkilinin yoksun kaldığı karın davalıdan tahsiline karar verilmesi gerektiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 7A md.'si uyarınca "Kara Tarafı İşleri Bedeli"nin %20'sine denk gelen 500.000,00 USD tutarlı teminat senedinin 02/02/2016 tarihinde tanzim edilerek davalıya teslim edildiğini, sözleşmenin 9.1.

Md.'sinde avans teminatı olarak alınan senedin iadesinin ne şekilde yapılacağının kararlaştırıldığını, sözleşme konusu işin 2/3'ün tamamlanmasına rağmen teminat senedinin müvekkiline iade edilmediğini, davalıya teminat senedinin iadesi için 28/05/2019 tarihli .. 11. Noterliği'nin ...

Yevmiye sayılı ihtarnamesinin keşide edildiğini ve ihtarnamenin davalıya 30/05/2019 tarihinde tebliğ edildiğini, ihtarnameye davalı tarafından cevap verilmediğini, senedin iade edilmesi gerektiğini, netice olarak sözleşmeden kaynaklanan alacağının şimdilik 10.000 USD'sinin, sözleşmenin 1/3'lük kısmının tamamlanmasının davalı tarafından engellenmesi sebebi ile tespit edilecek menfaat kaybının ve 02/02/2016 tanzim tarihli, 01/12/2018 ödeme tarihli 500.000,00 USD karlı teminat senedinin iadesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davacı tarafından iadesi istenilen 500.000,00 USD bedelli teminat senedi yönünde harcın dava açılışı ile birlikte yatırılmadığı anlaşılmakla, 15/11/2019 tarihli tensip zaptının 12 no'lu ara kararı ile davacı tarafa harç ikmali için süre verilmesine rağmen teminat senedi yönünden harcın ikmal edilmemesi sebebi ile 15/10/2020 tarihli duruşmada 500.000,00 USD tutarlı teminat mektubunun iadesine ilişkin talep yönünden dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiş, 21/01/2021 tarihli duruşmada 500.000,00 USD tutarlı teminat senedi yönünden dava tefrik edilerek Mahkememizin ... Esası sırasına kaydedilmiş, Mahkememizin ...Esas ... Karar sayılı kararı ile 500.000,00 USD tutarlı teminat senedinin iadesi istemi yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, anlaşılmıştır.

Dava dilekçesi ile 17 ve 18 nolu hakedişlerin ödenmediği, sözleşmenin tamamlatılmaması sebebi ile yoksun kalınan karın ve hakedişlerin ödenmesinin talep edildiği, menfaat kaybı yönünden dava değerinin belirtilmemiş olduğu, anlaşılmakla davacı vekiline menfaat kaybı yönünden dava değerini bildirip eksik harcı ikmal etmek üzere süre verilmiş, davacı vekili 28/10/2020 tarihli açıklama dilekçesi ile 18. Hakediş bedeli 144.040,15 USD, zeyilname 2 iş bedeli 109.684 USD , zeyilname 3 iş bedeli 18.480 USD , zeyilname 4 iş bedeli 172.688,00 USD ile,

teminat kesintilerinden kaynaklı toplam 671.077,19 USD cari hesap alacağı olmak üzere toplam 1.115.969,34 USD 'nin her bir alacak kalemi yönünde 2.000 USD yönünden toplam 10.000 USD'nin dava dilekçesi ile talep edildiğini, dava dilekçesinin 4 nolu bendinde ise yoksun kalınan kar nedeni ile 5.000 USD talep edildiğini ve 5.000 USD yönünden harcın ikmal edildiğini, davanın kısmi alacak davası olarak ikame edildiğini, bildirmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

İadesi istenilen teminat senedi yönünden harcın tamamlatılması gerektiğini, davacının menfi ve müspet zararlarını birlikte talep ettiğini, her iki zararın birlikte talep edilemeyeceğini , müvekkili tarafından henüz yansıtılamayan cezai şart ve gecikmeler nedeni ile takas mahsup haklarını kullandıklarını ve ayıplı ifa gecikmelerinin ödenmek zorunda kalınabilecek cezalara ilişkin rücu hakkının saklı tutulduğunu, davacının dava konusu yeri yerinde inceleyip kontrol ederek sözleşmeyi imzaladığını, davacının ... idaresinin tutumunu, ...'daki hava koşullarını bilmesine rağmen iş gücü talebinde bulunmasının baştan aykırı olduğunu, sözleşmenin 1.4.

Md'sinde bunların kararlaştırıldığını, davacının yüklendiği işin götürü bedele baz birim fiyatlı sözleşme olduğunu, davacının üstlendiği işin iddia edildiği şekilde basit bir iş olmadığını, davacının sözleşmede kararlaştırılan işler tanımının davacı tarafından tam olarak aktarılmadığını, sözleşmede boru montajı dahil kara tarafı işlerin bitim tarihinin 29/08/2016 tarihli olduğunu, ancak son kara tarafı hakedişinin nisan 2017 içinde tamamlandığını, boru montajının ağustos 2016da bitirilmesi gerektiğini, kara tarafının kazısının ekim 2016 tarihinde bitirildiğini,

davacının kendi kusuru ile geciktiği davacının kendisinin temin etmek zorunda olduğu kara kazısı ekipmanı, kara montaj ekipmanı, deniz kazı ekipmanı ve montaj ekipmanlarını temin edemediğini ve işe süresinden çok sonra başladığını, gümrük beyannamelerinden sözleşme konusu ekipmanların ...'a gittiğini ve bazı ekipmanların hiç işe yaramaması dolayısı ile Türkiye'ye geri gönderildiğine tanık olduğunu, davacının kaşe ve imzası bulunan iş programının işe geç başlanıldığını ortaya koyduğunu,

davacının temin etmek zorunda olduğu ekipmanları temin edememesi sebebi ile müvekkile yaptırdığının kanıtı olarak elektronik maillerinin ek 3'te sunulduğunu ... tarafından 03/02/82016 tarihinde gönderilen mailde davacının zamanında işe başlayamadığı ve malzemeleri temin edemediğinin açık olduğunu, müvekkili tarafından gönderilen mailde davacı tarafından bulunmak zorunda olan ekipmanlar ile görüşme yapılacağına dair gönderilen mailin ek 4'te sunulduğunu, davacı şirketin iş güvenliği ve işçi sağlığı kurallarına aykırı davrandığı,

davacının kendi şantiye şefini suçladığına dair davacı maillerinin bulunduğunu, davacının 2019 yılı boyunca hiçbir belgeyi imzalamayarak süreci işlemez hale getirdiği, prekast ve bigbag masrafların ilgili zeyilname ekinin hazırlanıldığı ancak davalı tarafından yapılan piyasa araştırması sonucunda belirlenen bedelin davacı tarafından az bulunması sebebi ile davacının zeyilname 2'yi imzalamadığı,

yaklaşık 1.600.000 USD değerindeki projede geciken ve eksik kalan tek bölümün davacının çalıştığı kot olduğunu bu nedenle ana iş veren ..Bakanlığı tarafından davalı şirkete dava değerinin yaklaşık 50 katı tutarında ceza kesintisi riski ile karşı karşıya kalındığını, rücu haklarının saklı tutulduğunu, müvekkilinin davacı tarafın işi layıkı ile tamamlayamayacağını anlaması sonrasında iki kritik önlem aldığını, 1. olarak geçici bir su alma yapısı alınmak zorunda kalındığı bu işi de kusurlu olduğu bilinen davacının yaptığını,

2. Olarak planlamada olmamasına rağmen 2. Bir deniz kazı ekipmanı ve deniz montaj ekipmanı kiralanarak açık denizdeki sınırdan başlayıp karaya doğru davacının ulaşacağı yere kadar boru hattını tersten ulaştırması için ... Tic. Ltd.

Şirketi adlı alt taşeronu devreye sokarak ilave masraf yapılmak zorunda kalındığını, dava dilekçesinde eksik anlatılan sürecin gerçekte farklı olduğunu, sözleşmenin imzalanmasından sonra gereken hazırlık işlemlerinin davalı tarafından yapılmadığını, davalı şirketin işin hızlı ilerlemesi için risk alarak davacının üstlendiği deniz dibi kazısının karaya çevirerek ilerlediğini, bu sayede davacının boru montaj işleminden risksiz ve erkenden para kazandığını, davacının deniz kazı ekipmanının zamanında gelmediğini ve işi yapmaya yeterli olmadığını, batardo işi nedeni ile iş programının gerisine düştüğünü, davalının bu nedenle ...

Ldt şirketi ile anlaşarak deniz kazısına başladığını, bu sırada denizde çalışma koşullarını engelleyen mevsimsel sürecin başladığını bu duruma bir de davacının personel sorunlarının eklendiğini, davacının ekipman yetersizliklerinin eklenmesi ile iş programının ötelendiğini, buna rağmen davacının yapabildiği yere kadar işi tamamlamasına izin verildiğini ancak davacının yetiştiremeyeceği anlaşılan işler ile ilgili deniz dibi kazı ve montaj işlerini denizden karaya doğru yapması için bu kez ... da bulunan...LTD şirketleri ile anlaşıldığını bu şirketin üstünde çalışma sergileyerek davacının geldiği yere kadar işi tersinden yaparak,

sözleşmede planlanan zamanda davacı ile anlaşılan rakamın yarısına bitirdiğine, dava dilekçesine konu edilen ve ...'ni kötüleyen raporların davacı şirketin kötü işçiliği ile bağlantısının bulunmadığını, davacının ... ve müvekkili tarafından kazılan yerlere 5-7 gün içerisinde boru koyabilmeleri durumunda sıvılaşmanın oluşmayacağını, davacının deniz dibine boru koymak için getirdiği ekipmanın ...'ın iklim ve deniz şartlarına uygun olmadığını, ...

Şirketi'nin ekipmanları ile işçiliğin davacı ile karşılaştırıldığı durumunda konumun daha iyi anlaşıldığını, davacının müvekkili ile imzaladığı sözleşme ve bu sözleşmeden bağımsız 5 taş (...) işine dair zeyilname 1 ve zeyilname 2 dışında imzalanan belgenin bulunmadığını, davacının bu belgeleri imzalamadığı gibi üzerinden anlaşma sağlanamadığı konuların dahi sürüncemede bırakılarak anlaşma masasından kendisinin kalktığını, davacının deniz alanına dair beyanlarının yönlendirme amaçta olduğunu,

asıl konunun davacının deniz dibine boru döşenmesine dair teknik ve prosedür içeren süreçleri doğru yönetememesi ve yetersiz ekipman kullanması sebebi ile boruların konulan yerlerinde kayma şüphesinin oluşmasından ve geçen zamanda doğal olarak çamur dolmasından kaynaklandığını, davacının işin uzmanı olarak üstlendiği işin yapımı için metot önermesi gerektiğini, bu kapsamda prekast ve bigbag koyma analizinde bulunduğunu, müvekkilinin davacıya inanarak bu durumu kabul ettiğini, bu işten davacının karlı çıktığını, müvekkilinin davacı tarafından verilen fiyatların afaki oluşuna dair analizi beğenmeyip reddettiğini,

davacı tarafından artmasına sebebiyet verilen çamurun temizliğinin müvekkili tarafından işin sonuna kadar yapıldığını, davacının rota şirketini bahane ederek anlamasına rağmen işi bırakma veya askıya alıp maliyetlerini kısmayarak zararı kendisinin arttırdığını, davacı tarafından talep edilen alacakların büyük kısmının davacının hesabına yaptırılan işlerden kaynaklandığını, davacının toplam 5.199.839 USD almasına rağmen sanki hiç para almamış ve bu nedenle vergi borcunu ödeyememiş duruma düşmüş gibi yansıttığını, davacı tarafından personellerinin ülkeden çıkamaması durumunun abartıldığını,

davacının alacakları için net bir rakam telaffuz edemediğini, cari hesapta görülen 500.000,00 USD tutarındaki teminatın sözleşmeye göre teslim zamanının gelmediğinin, davacıya ceza uygulanmasına ilişkin ihtirazi kayıt içeren elektronik maillerinin gönderildiğini, bunların cevap dilekçesine eklendiğini, müvekkiline uygulanabilecek cezai şartlar yönünden takas mahsup ve rücu hakkının saklı tutulduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, açıklanan nedenlerle öncelikle harcın tamamlattırılmasını, menfi ve müspet zararların birlikte talep edilmesi nedeni ile reddine karar verilmesi gerektiği, davanın tümden reddinin gerektiği,

iddia edilerek yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesi iddia ve talep edilmiştir.

Davacı ve davalı tanıklarının beyanları tespit edilmiş, davacı tanığı ...Asliye Ticaret Mahkemesi'ndeki talimat duruşmasında; davalı şirkete ...Şirketi aracılığı ile proje tasarımının kontrolü, belirli aralıklar ile saha ziyareti, şartnamelerin hazırlanma danışmanlığı gibi hizmetler verdiğini, davacı şirketinin derinliği -4 metre derinliğe kadar tarama işlerinin yapılması ve boru montajının yapılması hizmetinin olduğunu davacının davalı şirketten ekipman kiralayarak karadan doldur kaz yöntemi ile kazıyı ve boru montajını eksiksiz olarak yaptığını, -4 metre sonrasının davalı şirket sorumluluğunda olduğunu,

davalının bu iş için fazla tecrübesi olmayan Rota isimli şirket ile anlaşma yaptığını, bu şirketin fazla tecrübesi olmadığını, davalıya bildirildiğini, kazı hattının düzgün yapılmadığının bilgisinin geldiğini, -4 metreden daha derindeki kazı hattında yaşanan hatalardan dolayı projede gecikmeler yaşandığını, davalı şirketin kendisine olan ödemelerini düzenli ve zamanında yaptığını beyan etmiştir.

Davalı tanığı ... 11/05/2022 tarihli duruşmada özetle.

İnşaat mühendisi olarak davalı şirkette yapıdan sorumlu proje müdür yardımcısı olarak çalıştığını, davacının yer tespiti yapıldığı tarihte makine parkını kurduğunu ancak bunun yeterli olmadığını, davacı tarafından dubaların kurulması sırasında yetersiz personel kullanıldığını, denizde döşenecek boruların zemini açmak için getirilen 2 aracın bozuk olduğu için çalıştırılamadığını, işe kıyı tarafından başlandığını, davacının ekipmanı çalışmadığı için kıyı ve kara arasında yapılması gereken 15-20 metrelik kazı yapımı için davalının ekipman temin ettiğini,

projenin zemine uygulanması için yapılması gereken ölçünün davacı şirket tarafından yapıldığını, bu ön hazırlıkların davalı tarafından yapıldığını, bu şekilde kıyıdan denize doğru boru montajının yapılması için yerin davacıya teslim edildiğini, davacının 2 duba kurması gerekirken 1 duba eksik kurduğunu, bu nedenle boru döşenecek yere paralel olarak denizin doldurulmasının önerildiğini, davacının bu önerisinin kabul edildiğini , daha sonra boruların doğrudan suyun içerisine döşenmesi gerekmesine rağmen önce boruların güzergahının doldurulduğunu, sonra boru döşenecek alanın açılması sureti ile kuru zeminde montaj yapıldığını,

4 metre derinlikten sonrasının başka bir şirket tarafından yapılacağının davacı tarafından boru döşeme işi için getirilen dubanın ...'deki koşullara uygun olmaması sebebi ile davacının boru döşeme işini yapamadığını, bu durumun işin gecikmesine neden olduğunu bu nedenle davalı şirketin başka bir şirket ile anlaştığını ancak anlaşılan şirketin ekipmanı olmadığı için davalının Türkiye'den 2 makine yaptırarak 2. Şirket ile boru döşeme işini bitirdiğini, davacının kabul etmemesi sebebi ile makine temininin davacı yönünden yapılmadığını, 2. Şirketin montaj hızının daha iyi olması sebebi ile işi 2. Şirketin tamamladığını beyan etmiştir.

Davalı Tanığı ... 17/11/2021 tarihli duruşmada özetle.

Davalı şirkette mühendis olarak işe başladığını, teknik olarak sahada bulunmadığı için, eksiklik ve fazlalıklardan bilgi sahibi olmadığını, bildiği kadarıyla davacının bazı sebeplerden dolayı işe geç başladığını, işin gecikmemesi için davalının kendi ekipmanları ile işe başladığını, kara tarafından kazılması gereken bir alanı kendi makineleriyle kazdıklarını, bu arada davacı şirketin geldiğini ve işin teslim edildiğini, yer tespitinin yapıldığını, işin belirli bir noktaya getirildikten sonra hava ve deniz şartları nedeni ile ve de ekipmanların yetersizliği nedeniyle işin gecikme riskinin ortaya çıktığını,

asıl iş sahibi tarafından ceza kesilme riski ile karşı karşıya gelinmesi sebebi ile işin davacıdan alınıp başka bir şirkete verildiğini, gecikmelerin davacıya bildirildiğini, davacının işe geç başlamasının hazırlık niteliğinde birtakım ekipmanları zamanında hazır edememesinden kaynaklandığını, ilk zamanlardaki gecikmenin 3-4 aylık bir gecikme olduğunu, işin başındaki gecikmeye rağmen kalan zamanda bu işin bitirilmesinin mümkün olmadığını, işe teknik açıdan bakılmasının gerektiğini, davacıdan işin alınıp başka şirkete verilmesi sonrasında işin kalan zamanda bitirildiğini beyan etmiştir.

Davacı vekili 03/07/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile; 18 numaralı hakediş tutarı 144.040,15 USD , 2-3 ve 4 numaralı zeyilname karşılığı 300.852,00 USD , cari hesap alacağı 671.077,19 USD yoksun kalınan kar tutarı 850.023,61 USD olmak üzere toplam 1.965.992,95 USD üzerinden ıslah talebinde bulunduklarını, harç ikmali için ara karar oluşturulmasını talep ettiği, 21/07/2023 tarihinde 192.259,68 TL tutarlı ıslah harcının depo edildiği anlaşılmış, dava değer itibari ile heyet halinde bakılması gereken işlerden olduğu gözetilerek, dosya mahkememiz heyetine tevdi edilmiştir.

Mahkememizin 11/05/2022 tarihli duruşma ara kararı kapsamında davacının sözleşme ile üstlendiği edim borcunu yerine getirmekte kusurunun bulunup bulunmadığı, sözleşme kapsamındaki iş bedeli , sözleşme dışı yapılan işler bedeli ile davacının alacaklı olduğu miktar ile sözleşme konusu işin 3. kişiye tamamlatılmış olması nedeni ile davacının sözleşme konusu işin tamamlamasına imkan verilmemesi nedeniyle talep edebileceği muhtemel kâr tutarının tespit edilmesi için dosya...

Üniversitesi Gemi İnşaatı ve Denizcilik Fakültesi öğretim görevlisi ..., ... Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim görevlisi ...,... Üniversitesi İnşaat Fakültesi Emekli Öğretim Üyesi ..., İnşaat Yüksek Mühendisi ..., Nitelikli hesaplama ve borçlar hukuku alanında uzman bilirkişi ...'tan oluşan bilirkişi heyetine tevdii edilmiş ; bilirkişiler 10/06/2023 tarihli raporda özetle.

Taraflar arasında 25/12/2015 tarihinde ...'daki ...Projesi uzman ekip hizmet sözleşmesinin imzalandığı, proje kapsamında kara ve deniz tarafı montaj işlerine ilişkin kazıların yapılması, malzemelerin montajı ve geri dolguların yapılmasının amaçlandığı, sözleşmedeki istisna haller dışındaki işin 25/12/2017 tarihinde sona ereceğinin kararlaştırıldığı,teknik şartnameye göre -4 metre derinliğe kadar kazı sorumluluğunun davacı şirkette olduğu, davalının dava dışı ...

Şirketi ile şartnamelerin hazırlanması, proje tasarımının kontrolü, işin sahada düzgün uygulanıp uygulanmadığının kontrolü için müşavirlik hizmeti alındığı, uzman ekip sözleşmesinin 19. ve 20. sayfalarında işlerin geçerli bir sebep olmaksızın 75 günden fazla durdurulması halinde durdurulan sürenin iş programına ne şekilde yansıtılacağının uzman ekibin görüşü alınarak karar verileceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin 22. sayfasında davalının gerekli gördüğü her türlü değişikliği yaptırma hakkı bulunduğunun kararlaştırıldığı,

sözleşmede davacı tarafça düzenlenecek faturanın davalıya tebliğinden sonraki 60. günün sonunda deniz tarafı işlerine ilişkin her bir aylık hakediş bedelinden nakit teminat kesintisi yapılarak ödeme yapılacağının kararlaştırıldığı, iş programına göre davacının 25/04/2016 tarihinde işe başladığı, saha çalışması başlamadan önce yer teslim tutanağının düzenlenmediği, çalışma programına göre kara ve deniz tarafından işin bitmesi gereken tarihin 29/08/2016 olmasına rağmen yeterli zemin sertleştirilmesi yapılamadığından 21/10/2016 tarihinde bitirilmesi gereken deniz kazı ve montajının 53 günlük gecikme ile 27/02/2017 tarihinde tamamlandığı,

davacının 18 adet hakedişinden 17sinin ticari defterlere kaydedildiği, ihale edilen işin toplam bedelinin 7.200.000 USD olduğu, hakedişi yapılıp faturası kesilen tutarın ise 5.199.839 USD olduğunun kayıtlardan tespit edildiği, davalı tarafından davacıya kara tarafı alt yapı boru montajı ve dolgu işleri için 4 adet hakediş düzenlenip bunların ödemesinin yapıldığı, deniz tarafı ve alt yapı boru montajı ve dolgu işleri için düzenlenen 3 adet hakedişin ödemesinin yapıldığı,

18. Hakediş dalgıç raporunun kazı, tesviye ve temizlik işleri -43.50 kotuna göre kontrollerinin tamamlanıp yapımının yerine konulmasında herhangi bir problem olmadığı davalı şirket tarafından imza altına alındıktan sonra düzenlendiği, ancak ödeme yapıldığına dair fatura görülmediği, sözleşmenin 19-20-22.

Sayfalarında belirtilen şekilde iş değişiklikleri ve iptal durumlarının davacıya bildirilmesi dair herhangi bir işlem yapılmadığı, davalı ile davacı arasındaki iş kapsamında teknik şartnamede belirtilen -4 metreye kadar kazı ve boru koyma işi için toplam 2.502.107 USD tutarlı 5 adet hakediş yapıldığı, mali yönden yapılan incelemede 17 adet hakedişin davacının ticari defterlerine kaydedildiği, zeyilnamelere ilişkin defterlerde bir kayıt tespit edilemediği, 18 nolu hakedişin ticari defterlerde kaydının tespit edilemediği,

davacı defterlerinde kayıtlı hakediş tutarının 5.199.839,07 USD olduğu davalı tarafından davacıya yansıtılan masrafların toplam tutarının 2.116.472,94 USD olduğu, davacının kendi defterlerine göre 671.077,19 USD cari hesap alacağı görüldüğü, sözleşme konusu işin yürütüldüğü yıllara ilişkin gelir tablosundan davacının 2006 yılı faaliyet kârlılığı oranının %61,40 , 2017 yılı faaliyet karlılığı oranının %34,58 , 2018 yılı faaliyet karlılığı oranının %26,59 olduğu, düzenlenemeyen hakediş tutarının (7.200.000-5.199.839,07=2.000.160,93USD) 2.000.160,93USD olduğu,

düzenlenemeyen hakediş tutarının işin yapıldığı yıllardaki faaliyet kârlılığı ortalaması ile çarpıldığında yoksun kalınan kâr miktarının 850.023,61 USD olarak tespit edildiği, teknik yönden yapılan incelemede ;sözleşmeye ek olarak 4 adet zeyilname düzenlendiği, zeyilname 1'in 01/08/2017 tarihinde imzalandığı, işlin tamamlanma tarihinin 16/08/2017 tarihi olduğu ölçüm ve testlerin 23/08/2017 tarihinde yapıldığı, keşif bedelinin toplam 192.868 USD olduğu, zeyilname 2'de iş bedelinin 109.684 USD olarak kararlaştırıldığı,

zeyilname 3'de iş bedelinin 18.480 USD olarak kararlaştırıldığı zeyilname 4'te davalı tarafından onaylanan iş bedelinin 172.688 USD olarak tespit edildiği, zeyilname 4'te davacı tarafından teklif edilen iş bedelinin 550.000 USD olduğu, davacının bir kısım elemanları için vize işlemlerini başlatması ve Mart 2016 için bir kısım elemanlarına vize alması, iş programına göre kara tarafı kazı işinin 28/03/2016 tarihinde bitirileceği dikkate alınarak, davacının işe başlama tarihinin 01/03/2016 olarak kabul edilmesi gerektiği, davalının aynı zamanda açık deniz tarafından kazıya başlaması gerekirken kazı işlerine başlanılamadığı,

davacının şantiye şefi ve 2 personelinin 09/06/2016 tarihinde şantiyeye gelerek iş başı yaptıkları, işin devamı sırasında taraflar arasında 17 adet hakediş hazırlandığı, davacının gerçekleştirdiği imalat tutarının 5.199.839,07 USD olduğu, hakedişlerden %5 nakit teminat ve %29 oranında kesin teminat kesintilerinin yapıldığı, nakit teminat kesintileri ile kesin teminat kesintilerinden 11-12 ve 13. Hakedişlerinden toplam 532.500 USD'nin davacıya iade edildiği, 17 numaralı hakedişin davalı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davacının 18 numaralı hakedişinden yapılan nakit teminat kesintisinin toplam 7.581,06 USD olduğu,

davacıya ödenecek miktarın 144.040,15 USD olarak göründüğü, 17 numaralı hakedişte nakit teminat kesintisinin taraflarca kabul edildiği, 259.991,95 USD olduğu, davacının kara tarafındaki kazı işleri ile boru montaj işlerini 25/02/2017-18/04/2017 tarihleri arasında tamamladığı, deşarj boru montaj işlerini aynı tarihlerde önemli oranda tamamladığı, deniz tarafında davacının sorumlu olduğu bölgede kazı işlerinin 26/12/2016-25/02/2017 tarihleri arasında tamamlandığı, deniz tarafında davacının döşemesi gereken su alma borusundan 17. Hakediş itibari ile 788 metrelik deşarj borusundan ise 492 metrelik montajın tamamlandığı,

deniz tarafından -4 metre derinlikten sonraki kısmın kazı işinin davalı sorumluluğunda olduğu, davacının sorumluluğundaki boru montajı ve geri dolgunun 26/08/2018 tarihine kadar yarısının yerine getirildiği, davacı tarafından hazırlanan 29/05/2017 tarihli raporda eksikliklerin giderildiği, davalının Atlantis Denizcilik Şirketi ile 01/04/2019 tarihinde sözleşme imzaladığı , bu şirketin kümülatif imalat miktarının 846.042,50 USD olduğu, hakedişin iç sayfaları sunulmadığından Atlantis tarafından yapılan kazı ve boru montajının ne kadar olduğunun tespit edilemediği,

davacının 1.129 Metrelik su alma borusu ile 804 Metrelik deşarj borusu montajını yaptığını ve bu sırada derinden kalkan bir kısım borunun davacı tarafından sökülüp yerine monte edildiği, sözleşme eki iş programına göre kara boru hattı mobilizasyonunun başlangıç ve bitiş tarihlerinin 25/01/2016-28/03/2016,TRM yol ve saha mobilizasyonu başlama ve bitiş tarihlerinin 28/03/2016-25/04/2016, kara boru montaj işlerinin başlama ve bitiş tarihlerinin 25/04/2016-29/08/2016 olduğu,

deniz boru hattında ise deniz kazısı mobilizasyonunun başlama ve bitiş tarihlerinin 25/01/2016 - 25/04/2016 , ... yol ve saha mobilizasyonunun başlama ve bitiş tarihinin 25/04/2016-30/05/2016 , deniz boru hattı montaj işlerinin başlama ve bitiş tarihlerinin 25/04/2016-31/07/2017 tarihleri olduğu, -4 metreden sonraki kazının sağlıklı ve zamanında yapılmadığı, bu nedenle gecikmenin davalı sorumluluğunda olduğu, davalı tarafından 18 numaralı hakedişin hazırlandığı, imalat miktarları konusunda ihtilaf bulunmadığı, davacının davalı tarafından yapılan kesintilere itirazının bulunduğu ve davacının hakedişi imzalamayarak faturasını kesmediği,

davalı tarafından kesintilerle ilgili açıklamaların sunulmadığı, 17 numaralı hakediş sonunda yapılan imalat tutarının 5.199.839,07 USD, kesintiler toplamının 2.260.019,38 USD ve davacıya ödenecek miktarın 1.987.327,72 USD olduğu, 18 numaralı hakedişte yapılan imalat tutarının 5.351.460,27 USD olduğu ve hesap kesme hakedişi olarak kabul edilmesi gerektiği, davacının SGK ve vergi dairesine olan borçları kendisine ait olmak üzere18 numaralı hakedişten 144.040,15 USD alacaklı olduğu,

işin devamı sırasında düzenlenen 4 adet zeyilnameden 1 numaralı zeyilnamenin dava konusu olmadığı , 2 numaralı zeyilnamenin hasarlanan boru değişimi ile ilgili olduğu ve tutarının 109.684 USD olduğu, 3 numaralı zeyilnamenin boru sökülmesi ve takılması işi ile ilgili olduğu ve 18.480 USD tutarında olduğu, 4 numaralı zeyilnamenin beton prekast ve bigbag çuval konulması bedeli 172.688 USD olduğu, davacının zeyilnameler nedeni ile talep edebileceği alacak miktarının toplam 300.852 USD olduğu, işin kalan kısmının ... şirketine yaptırıldığı, 18 numaralı hakediş dahil gerçekleştirilen hakediş tutarının 5.351.460,27 USD olduğu,

buna göre davacının gerçekleştiremediği iş tutarı 7.200.000 USD - 5.351.460,27 USD= 1.848.539,77 USD üzerinden yoksun kaldığı kârın hesaplanması gerektiği, buna göre davacının yoksun kaldığı kâr miktarının 785.629,38 USD olduğu, müteahhitlik kar oranının %10 olduğu, işin yurtdışında yapılması sebebi ile olası kayıt dışı masraflar ve yapılan işin su altında kazı ve boru döşemesi gibi meşakkatli bir iş olması nedeni ile müteahhitlik karının %20 olarak takdir edilmesi gerektiğini buna göre kalan işin karsız maliyetinin 1.848.539,77 USD x 1,20 = 1.540.449,78 USD olduğu,

bunun %20'sinin müteahhitlik karı karşılığının 1.540.449,78x20 = 308.089,96 USD olarak elde edildiği, davacı alacağından mahsup edilmesi gereken bir alacak tespit edilemediği, davacının 25/12/2015 tarihinde akdedilmiş sözleşme kapsamında üstlenmiş olduğu edim borcunun ifasında kusurunun bulunmadığı, sözleşme kapsamında eksik ödenen iş bedellerinin 18 numaralı hakediş miktarının 144.040,15 USD , 2,3 ve 4 numaralı zeyilname karşılıkları 300.852 USD ve cari hesap alacağı 671.077,19 USD olmak üzere toplam 1.115.969,34 USD olduğu,

bilirkişi heyetinde yer alan mali müşavir tespitlerine göre davacının uğradığı kar kaybı oranının tutarının 850.023,61 USD olduğu, teknik bilirkişiler tarafından ise kar kaybı tutarının 308.089,96 USD olarak hesaplandığı , davacının 25/12/2015 tarihli sözleşme ile üstlendiği işleri gecikmeli de olsa yaptığı, davalının hakediş ödemesini yapmayarak bu sözleşmeye aykırı hareket ettiği, ihale edilen işin hakedişi yapılan ve faturası kesilen tutarın davacı sorumluluğunda kalan ihale bedelinin %73'üne karşılık geldiği, davacının davalıya işin düzgün yürütülmesi için uyarıda bulunduğu,

davacının sözleşmeye ve teknik şartnameye uygun hareket ettiği yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.

Davalı tarafın ticari defterlerinin bilirkişi incelemesine ibraz edilmemesi dikkate alınarak dosyaya sunulan belgeler çerçevesinde davacı alacağından mahsup edilebilecek bir alacak bulunup bulunmadığı konusunda davalının 11/07/2023 tarihli itiraz dilekçesi de değerlendirilerek ek rapor düzenlenmesi için dosya önceki bilirkişi heyetine tevdii edilmiş, bilirkişiler davalı itirazlarının değerlendirildiği 16/10/2024 tarihli raporda özetle; kök rapordaki hesaplama yönteminde değişiklik bulunmadığı ve kök rapordaki görüşlerin tekrar edildiği ayrıca davalının sözleşmenin devamı için davacıya fırsat tanıdığı, davacı personellerinin vizelerini iptal etmediği sonucuna varıldığı taktirde yoksun kalınan kar talebinin buna göre değerlendirilebileceği yönünde görüş bildirdiği anlaşılmıştır.

Davalı vekili 16.10.2024 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde davalı şirketin ticari defterlerinin incelenmesi için bilirkişilerce iletişime geçilmediği, davacının personellerinin yetersizliği ve işe geç başlaması nedeniyle işin süresinde tamamlanamadığının iddia edilmesi sebebiyle davalı vekiline davalı şirketin 2016,2017,2018,2019 ve 2020 yılları ticari defterlerini ibraz etmek üzere 2 haftalık kesin süre verilmiş, ticari defterlerin ibraz edildiğinin bildirilmesi üzerine dosya son bilirkişi heyetine tevdi edilerek,

işin geç teslim edilmesinin davacının işe geç başlamasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı hususunda davalı tanıklarının beyanları da değerlendirilerek davalının işi 3. kişilere tamamlattırmakta haklı olup olmadığı, taraflar arasında imzalanan ve çekişmesiz olan 17.nolu hakedişte davacıya gecikme cezası veya personel yetersizliği nedeniyle ceza yansıtılıp yansıtılmadığı hususları da değerlendirilerek davacının davalıdan yoksun kaldığı karı talep edip edemeyeceği konusunda yeniden görüş belirtilmesi için ek rapor tanzim edilmesi istenilmiş, bilirkişilerce düzenlenen 16.10.2025 tarihli ek raporda özetle;

davalı tanık beyanlarına göre davacının işe geç başladığı fakat işin daha çok ekipmanın yetersizliğinden kaynaklı olarak geç tamamlandığı, dolayısıyla işin geç teslim edilmesinin işe geç başlanılmasından kaynaklanmadığı, yüklenici firmanın iş veren vekillerine işlerin daha düzgün olması için uyarıda bulunduğu ve çalışmalarında uzman ekip hizmet sözleşmesine ve teknik şartnamede belirtilen başlıklara uygun hareket ettiği fakat davalı şirketin davacının hakediş alacağını ödemekten imtina ettiğinin düşünüldüğü,

davalının hakediş ödemesini yapmaktan imtina ederek sözleşme ilişkisine aykırı hareket edildiğine dair görüşün muhafaza edildiğini, taraflar arasında imzalanan 17nolu hakedişte mobilizasyon nakit teminat kesintisi ve diğer kesintiler olarak kesintiler yapıldığı, bu hakedişte davacıya gecikme cezası veya personel eksikliği nedeniyle ceza yansıtıldığına dair bir tespit yapılamadığını, diğer hakedişlerin incelenmesi neticesinde gecikme cezası kesintisine rastlanılmadığını, taraflar arasındaki sözleşmenini 2.2.12.maddelerinde uzman ekibin gecikmesi halinde cezai şart yansıtılabileceğinin düzenlendiği,

davacı şirkete gecikme cezası yansıtıldığına dair bir tespit yapılamadığı, yoksun kalınan karın talep edilebilmesi için sözleşmenin karşı tarafın kusuru ile son ermesi gerektiği, davalının kusurlu olduğu ve davacının mahrum kaldığı karı talep edebileceğinin düşünüldüğü, davacının sözleşme konusu işi yürüttüğü 2016,2017 ve 2018 yılların ilişkin gelir tablosuna göre faaliyet karlılığının 2016 yılında %61,40 , 2017 yılında %34,58 ve 2018 yılında %26,59 oranında olduğu, faaliyet karlılığı ortalamasının %42,50 olduğu,

sözleşme konusu işin yapıldığı yıllara ait detay mizanlar incelendiğinde davacının satışlarının %90'nından fazlasının davalı şirkete yapıldığı bu nedenle gelir tablosunda yer alan faaliyet karlılığının dava konusu sözleşme kapsamında elde ettiği karı makul şekilde yansıttığı, davacının düzenlenemeyen hakediş tutarının işin yapıldığı yıllarda ulaşılan faaliyet karlılığı ortalaması ile çarpıldığında sözleşmenin tamamlanamaması nedeniyle kaybedilen kar tutarının 850.023,61 USD olarak tespit edildiği, daha önce teknik bilirkişi kalan işin karsız maliyetinin 1.540.449,78 USD olarak hesapladığı,

işin yurt dışında yapılması nedeniyle olası kayıt dışı masraflar ve yapılan işin su altında kazı ve boru döşemesi gibi zor bir iş olması nedeniyle müteahhitlik kar oranının %20 olarak takdir edilmesi gerektiği kanaatiyle 308.089.96 USD kar kaybının hesaplandığı, iki hesaplamamında maddi açıdan doğru olduğu sonuçların farklı çıkmasının hesaplama metodundan kaynaklandığı, mali açıdan yapılan hesaplamada düzenlenmeyen hakediş tutarının davalının işin yapıldığı yıllarda gerçekleşen faaliyet karlılıklarının ortalaması ile çarpılması suretiyle sonuca gidildiği,

teknik açıdan yapılan hesaplamada ise Türkiye içinde yapılan inşaatlarda Çevre, Şehircilik Ve İklim Değişikliği Bakanlığı birim fiyatlarında müteahhitlik kar oranından hareket edilerek kalan işin kar hariç maliyeti üzerinden kar kaybı tespit edildiğini, mali ve teknik hesaplamalardan hangisine itibar edilmesi gerektiği hususunun ve hesaplanan değerden indirim yapılması gerekip gerekmediği konusunun takdirinin mahkemeye ait olduğu, davalı tarafından sunulan ticari defterlerde yapılan ticarete ilişkin herhangi bir kayıt tespit edilemediği, davalı vekili beyanlarına göre davacı ile dava dışı ...

Şubesi arasında cari hesap ilişkinin bulunduğunun ifade edildiği, dava dilekçesinde 17 ve 18. Hakedişe kadar davalı şirketten ödemelerin alındığının belirtildiği, davacının ticari defterlerinde davalıya ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığı, davalının işi 3. Kişilere tamamlatmakta haklı olmadığı, davacının yoksun kaldığı kar kaybını talep edebileceği, teknik hesaplamaya göre 308.089,96 USD, davacı kayıtları göre ise 850.023,61 USD kar kaybı hesaplandığı yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.

Davalı vekili 04.02.2025 tarihli dilekçesi ile davacı ile müvekkilinin yurt dışı şirketi arasında ticari ilişki bulunduğunu, ... şubesinin Türkiye Cumhuriyeti mevzuatına göre defter tutma yükümlülüğünün bulunmadığını bu nedenle yurt dışında bulunan şirketle ilgili ticari defterlerin sunulamayacağını ancak müvekkiline ait ticari defterlerin USB içerisinde sunulacağını, davalı ticari defterlerinde sadece şube ile cari hesap ilişkinin göründüğünü, Türkiye'deki yasal defterlere sadece kazancın transfer edileceğinin Kurumlar Vergisi genel tebliğinde emredildiğini, dava sürecinde bilirkişi tarafından talep edilen resmi defterlerin ...

İnşaat kayıtlarında ... şubesinin gelir ve gider fatura ve mansuplarının olmaması sebebiyle defterlerin ibraz edilemediğini, resmi defterlerin olmaması nedeniyle davacı şirketi ile ... şubesinin cari hesap ekstresinin ve fatura görsellerinin delil olarak sunulduğunu, bu nedenle inceleme gününde davacının ticari ilişki olduğu şubeye ait defterlerin sunulamayacağını, müvekkilinin cari defterlerinde şubenin satış, maliyet vb. kalemlerinin kayıtlarının bulunmadığını, bu kayıtların bulunmasının kanunen zorunlu olmadığını, şubenin gerçekleştirdiği iş ve işlemler nedeniyle sorumluluğun şubeye ait olduğunu, şubenin satış,

maliye vb. kalemlerinin davalı şirket defterlerinde bulunmadığını, kar aktarımı dışında muhasebesel ve operasyonal bağın bulunmadığını, Kurumlar Vergisi genel tebliğinin 5.9.

Bölümüne göre şirketlerin yurtdışı operasyonlarını yurtiçi bilançoları ile konsolide etmesinin gerekmediğini, yurtdışı faaliyetleri nedeniyle elde edilen kar ve zarar tutarlarının sonuç hesaplarına aktarılmasının yeterli olduğunu, müvekkilinin davacı tarafın edimini yerine getirmemesi sebebiyle uğradığı zararlara ilişkin faturalarının ibraz edildiğini, dava dışı ... firması tarafından düzenlenen faturaların sunulduğunu, davacının döşediği boralardaki ayıplar nedeniyle ... malzemelerinin montajının ... firmasına yaptırılmak zorunda kalındığını, bu malzemelerin önce dava dışı ...

İnşaat ...'ye fatura edildiği, malzemeleri ise ... şubesine teslim edildiğini, davacı nam ve hesabına yaptırılan işlerin bu fatura ve belgeler üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini iddia etmiş olup itirazlarının mahkememizce değerlendirilebileceği anlaşılmakla teknik bilirkişilerden yeniden görüş alınmasına gerek görülmemiştir.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan hakediş alacağı ile yapımı üstlenilen işlerin iş sahibi tarafından üçüncü kişiye yaptırılması sebebi ile yoksun kalınan kâr bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Taraflar arasına akdedilen eser sözleşmesini 6.1. maddesinde kara kazısı ve malzeme montaj işleri için 2.500.000 USD götürü bedel; deniz dibi kazı ve malzeme montajı işleri için 4.700.000 USD olmak üzere toplam 7.200.000 USD götürü bedel kararlaştırıldığı anlaşılmış olup davalıya 5.199.839 USD tutarlı hakediş düzenlendiği konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık, taraflar arasında akdedilen Uzman Ekip Hizmet sözleşmesi kapsamında davacının 18 nolu hakediş miktarı, zeyilname 2,3 ve 4 kapsamında hakediş miktarı ile teminat kesintilerinden kaynaklanan cari hesap alacağının ne kadar olduğu, sözleşme kapsamında kalıp davacı tarafından tamamlanması gereken işlerin üçüncü kişilere tamamlattırılması sebebi ile davacının yoksun kaldığı kâr tutarının ne kadar olduğu, davalı şirketin işi üçüncü kişilere tamamlattırmakta haklı bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davacı alacaklarından kesinti yapılabilecek masrafların varsa tutarının ne kadar olduğu konularında toplanmıştır.

TBK m.484'e göre, “iş sahibi eserin tamamlanmasından önce yapılmış olan kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi feshedebilir” (TBK m.484).

Bu madde ile iş sahibine, hiçbir gerekçe göstermeksizin sözleşmeyi feshetme hakkı tanınmış fakat yapılan kısmın bedelini ödeme ve yüklenicinin zararını tazmin etme zorunluluğu getirmiştir

Somut olayda, taraflar arasında 25/12/2015 tarihinde ...

Fabrikası Projesi kapsamında gerçekleştirilecek kara tarafı ve deniz tarafı malzemelerinin montaj işlerine ilişkin kazılarının yapılması, malzemelerin montajı ve geri dolguların yapılmasına ilişkin ''Uzman Ekip Hizmet Sözleşmesi" imzalandığı, 25/12/2015 tarihli sözleşme ile 7.200.000 USD götürü bedelli eser sözleşmesi akdedildiği ayrıca her iki tarafın imzasını içeren üç adet zeyilname ile davacı imzasını içermeyen bir adet zeyilname düzenlendiği, davacı tarafından gerçekleştirilen imalat tutarları toplamının 18 numaralı hakediş ve zeyilnamelerle birlikte 5.351.460,27 USD+ 300.852 USD = 5.652.312,27 USD olduğu,

davacının sözleşmeye göre gerçekleştiremediği iş tutarının 7.200.000 USD - 5.351.460,27 USD= 1.848.539,77 USD olduğu, haklı bir neden olmaksızın işin davacı tarafından tamamlanmasına engel olduğunun ispat edilmesi halinde zeyilnamelerle gerçekleşen iş tutarının yoksun kalınan kâr hesabında dikkate alınması gerektiği, davacının ıslah dilekçesinde 18 numaralı hakediş tutarı 144.040,15 USD , 2-3 ve 4 numaralı zeyilname karşılığı 300.852,00 USD , cari hesap alacağı 671.077,19 USD olmak üzere toplam 1.115.696,34 USD hakediş alacağı talebinde bulunduğu, yoksun kalınan kâr tutarı olarak 850.023,61 USD talep edildiği anlaşılmıştır.

Davacının sözleşmeden kaynaklanıp ödenmeyen hakediş alacakları,zeyilname ve cari hesap alacağının toplam 1.115.696,34 USD olduğu, son bilirkişi raporunda hakedişlerin ödenmemesi sebebi ile işin gecikmesinde davalının kusurlu olduğuna yönelik görüş belirtildiği, davacının işe geç başlamasının tek başına işin süresinde tamamlanmasına neden olduğunun ispat edilemediği, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin imzalanması ve davacı tarafından işe geç başlanılmasından sonra 01.08.2017 tarihinde zeyilname 1'in imzalanması,

ek işlerin yapımının kararlaştırılması ve davacı hakedişlerinden ceza kesintisi yapılmaması karşısında sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin davalı tarafından ispat edilmesi gerektiği, dosyaya ibraz edilen ve davacı tanığı tarafından dava konusu iş ile ilgili davalı çalışanına gönderilen 16.04.2017,23.05.2017,

11.12.2018 ve 07.12.2018 tarihli maillerde deniz kazı işlerinin tamamlanmamış olduğunun ve deniz kazı işlerinin yaptırıldığı üçüncü kişilerin işlerini düzgün yapamaması sebebi ile davacının işini tamamlayamadığının belirtildiği yine teknik bilirkişi raporlarından deniz boru hattı montaj işlerinde -4 metreden sonraki kazının sağlıklı ve zamanında yapılmadığı, bu nedenle gecikmenin davalı sorumluluğunda olduğu anlaşılmakla davalının kendi yükümlülüğünde olan deniz kazı işini tamamlayarak davacıya çalışma alanını eksiksiz teslim ettiğini ispat edemediği bu nedenle işin gecikmesinde davalının kusurlu olduğu,

sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin ispat edilemediği kanaatine varılmakla davacının ödenmeyen toplam 1.115.696,34 USD hakediş alacağı ile işin davacıya tamamlattırılmaması sebebi ile davacının yoksun kaldığı ( kâr tutarı 1.848.539,77 USD'nin %20'si) kâr tutarı 308.089,96 USD 'nin tahsilini talep edebileceği, işin yurt dışında gerçekleştirilmesi sebebi ile davacı tarafın gelir tablosunda tespit edilen %42,50 yerine sektör kârlılığına ilişkin teknik bilirkişi görüşüne göre yapılan hesaplamaya itibar edilmesi gerektiği,

davacının yoksun kalınan kâr tutarını ve hakediş alacağını miktar belirtmek suretiyle dava tarihinden önce davalıdan talep ettiğine dair ihtarname ibraz edemediği, temerrüdün dava ve ıslah tarihi ile oluştuğu anlaşılmakla davacının ödenmeyen hakediş alacakları,zeyilname ve cari hesap alacağı 1.115.696,34 USD ile yoksun kalınan kâr tutarı 308.089,96 USD 'nin davalıdan tahsiline dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

BAŞKAN

ÜYE

ÜYE

KATİP