İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1016 K.2024/550

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA/

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı-borçlu şirketin, davacıdan bir kısım ticari ürünler satın aldığı fakat müvekkili şirkete bedelini ödemediği, davacı şirketin tüm taleplerine rağmen borcunu ödemeyen davalı şirket hakkında ... 1.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyası ile takip başlatıldığı, borçlunun borca itiraz ettiği ve takibin durdurulduğu, işbu dava konusu hakkında gerçekleşen arabuluculuk sürecinde anlaşılamadığı neticeten davanın kabulüne, davacının alacağı olan 245.000.00 TL'nin dava tarihinden itibaren yüklenecek ticari faiz ile davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

SAVUNMA/

Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen davaya cevap vermediği anlaşılmıştır.

DELİLLER VE GEREKÇE/

Dava, ticari satımdan kaynaklı alacak davasıdır.

... 1.İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı icra dosyasında yapılan incelemede alacaklısının davacı, borçlusunun davalı olduğu 09/07/2019 tarihli faturalar ile ... 44. Noterliği'nin .. tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarından kaynaklı masraf tutarı olmak üzere toplam 594.054,46 TL toplam alacak için takip başlatıldığı; davalının borca itiraz etmesi nedeniyle iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İhtilaf, davacı ile davalı arasında ticari ilişki kapsamında davacının dava tarihi itibari ile davalıdan alacaklı olup olmadığı, varsa miktarının tespiti hususundan kaynaklanmakta olup ispat yükü davacıda bulunmaktadır. Bu hususun tespiti hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren hal olduğundan 6100 sayılı HMK m.266 gereği mahkemenin tarafların talebi yahut kendiliğinden vereceği karar ile bu hususları bilirkişiye tespit ettirmesi mümkündür.

Davacı vekilinin katıldığı 24/05/2023 tarihli duruşma ara kararı gereğince ticari defterlerini sunması için davacı vekiline 2 nolu ara kararın 3.bendinde açıkça kesin süre verildiği, davacı vekiline ''kabul edilebilir'' mazereti olmadan defterlerini 20.06.2023 günü ibraz etmeyen tarafın m.222/3 kapsamında defterlerini ibrazdan kaçındığı hususunun açıkça şerhli olarak ihtarat edildiği halde, 20.06.2023 tarihinde defter ibrazının gerçekleşmediğine dair tutanak tutulduğunu, davacı vekilince 20.06.2023 tarihinden 18.10.2023 tarihine kadar defter sunmama konusunda geçerli bir mazeret ileri sürülmediği,

davacı vekilinin duruşmasının bulunmasının defter ibrazına engel olmayacağı, defter ibraz tarihinden sonra yerinde inceleme bulunulması, ibraz tarihinden önce defterlerle ilgili kişi/kişiler bildirilmediğinden talebin reddine karar verilmiştir.

... Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne yazılan müzekkere doğrultusunda mali müşavir bilirkişi ... tarafından hazırlanan 18/02/2024 arihli bilirkişi raporu ile davacı alacağı yönünden; gerek davacı gerekse davalı tarafından defterler sunulmamış olup cari hesap incelemesi resmi defterler ile yapılamadığını, davacı şirketin, dava dilekçesinde sunmuş olduğu muavin dökümleri raporumuzun 4.a.

Maddesinde incelendiğini, takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, Sayın Mahkeme'nin kabul etmesi ihtimali incelenen muavin dökümünde, davalı tarafın 245.258,912 TL borç bakiyesi gözüktüğü Sayın Mahkeme tarafından ... Vergi Dairesi Başkanlığı'na yazılan müzekkerede, Davalı ...

Şti'nin icra takip talebine konu faturaların (ekli olarak gönderildiği) BA-BS formlarında kaydının bulunup bulunmadığı bilgisi talep edilmiş olup müzekkere cevabında ise 2018/07 dönemine ait BA formları gönderildiğini, bu forma istinaden, 2018/07 döneminde kesilen faturalar ile beyan edilen BA formlarının mutabık olduğu tespit edilmiş olduğunu, 2018/07 dönemi için 158.955,47 TL + KDV toplam 183.127,97 TL'nin davalı BA formunda beyan edildiği görüldüğünü, tüm bu incelemeler neticesinde;

taraf defterleri incelenme BA Formu (BA-BS Formlarında sadece kesilen faturalar görülmekte olup ödemeler ya da tahsilat gözükmemektedir) ile davacının davalının 245.000 TL alacağı tespit etmek mümkün olmadığı tespit edilmiştir.

HMK'nın 222. Maddesine göre. Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.

Buna göre mahkeme taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden resen taraflardan defter ibrazını isteyebilir. HMK'nın 219.maddesi tarafların belgeleri ibrazı zorunluluğunu düzenlemiştir. Buna göre; Taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde buluilindiği üzere taraflar tacirdir. Ticari davalarda dava konusunun tarafların ticari işletmeleri ile ilgili olduğundan ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin yahut alacak miktarının ispatı mümkündür.

HMK'nın 222. Maddesine göre. Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.

HMK'nın 219.maddesi talep edildiği durumlarda defter ve belgelerin ibraz zorunluluğunu hüküm altına almıştır. HMK 220.maddesi talep edilmesine rağmen tarafın belgeyi ibraz etmemesinin neticelerini düzenleme altına almıştır. Buna göre.

İbrazı istenen belgenin, ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu ve bu isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirildiği ve karşı taraf da bu belgenin elinde olduğunu ikrar ettiği veya ileri sürülen talep üzerine sükut ettiği yahut belgenin var olduğu resmî bir kayıtla anlaşıldığı veya başka bir belgede ikrar olunduğu takdirde, mahkeme bu belgenin ibrazı için kesin bir süre verir.

Mahkemece, ibrazı istenen belgenin elinde bulunduğunu inkâr eden tarafa, böyle bir belgenin elinde bulunmadığına, özenle aradığı hâlde bulamadığına ve nerede olduğunu da bilmediğine ilişkin yemin teklif edilir.

Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf, kendisine verilen sürede belgeyi ibraz etmez ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez ya da belgenin elinde bulunduğunu inkâr eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse, mahkeme, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir.

HMK'nın 220.maddesi bu şekliyle elinde bulunduğu anlaşılan bir belgeyi ibraz etmemenin hüküm ve sonuçlarını ortaya koymuştur. Hiç şüphesizdir ki 220.maddede düzenlenen belge tabiri ticari defter ve belgeleri de kapsamaktadır.Tarafın ticari defterleri yasada belirtildiği üzere karşı tarafın defter ve belgeleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabilecektir.

Anılan yasal düzenlemeler uyarınca verilen süreye rağmen bir taraf ticari defter ve belgelerini sunar diğer taraf sunmaz ise bu davranışı ile kendi defterlerinin davacı defterleri ile uyumlu olup olmadığının incelenmesine engel olduğundan engel olduğu bu sonucun varlığını ve neticelerini kabul etmiş sayılır. HMK'nın 220.maddesi kapsamında ticari defter ve belgeler bunu tutan tarafın zilliyetliğinde olduğundan 220/2.maddesindeki inkarı da yapamayacaktır.

220/3.maddesi gereğince de defter ve belgelerin sunulmamasının neticesi olarak kaçınılan defter ve belgedeki kayıtların karşı tarafın defterlerindeki kayıtlara uygunluğu mahkeme tarafından kabul edilebilir.

Tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmede davacı vekiline takibe konu alacağının ispatı için ticari defterlerini sunması için kesin süre verildiği halde defter ibrazında bulunmadığı 20.06.2023 tarihinden 18.10.2023 tarihine kadar defter sunmama konusunda geçerli bir mazeret ileri sürülmediği anlaşılmakla davacı taraf ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmamıştır.

Vergi dairesi müzekkere cevapları doğrultusunda alınan bilirkişi raporunda da cari hesap incelemesi resmi defterler ile yapılamadığı, davalı tarafın 245.258,912 TL borç bakiyesi gözüktüğü Davalı ...

Şti'nin icra takip talebine konu faturaların (ekli olarak gönderildiği) BA-BS formlarında kaydının bulunup bulunmadığı bilgisinde müzekkere cevabında 2018/07 dönemine ait BA formları gönderildiğini, bu forma istinaden, 2018/07 döneminde kesilen faturalar ile beyan edilen BA formlarının mutabık olduğu tespit edilmiş olduğunu, 2018/07 dönemi için 158.955,47 TL + KDV toplam 183.127,97 TL'nin davalı BA formunda beyan edildiği görüldüğünü, tüm bu incelemeler neticesinde;

taraf defterleri incelenme BA Formu (BA-BS Formlarında sadece kesilen faturalar görülmekte olup ödemeler ya da tahsilat gözükmemektedir) ile davacının davalının 245.000 TL alacağı tespit etmek mümkün olmadığı tespit edilmekle davacının ticari defterleri incelenmeden alacağın tespiti yapılamadığından davacının alacak iddiasını ispatlayamadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KATİP

¸e-imzalıdır

HAKİM

¸e-imzalıdır