İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/696 K.2025/703

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili banka'nın "..." adresinde yer alan ... şubesinde saklanmakta olan belge asıllarının zayi olduğunu, 06 Şubat 2023 tarihinde ülkemizde yaşanan deprem sonrasında gerek can güvenliği gerekse de binada meydana gelen hasar ve hasar tespit çalışmaları nedeniyle ... şubesine giriş yapılamadığını, bankalarını bu aşamadan sonra anılan adreste hiçbir şekilde faaliyet göstermediğini, gerekli güvenlik önlemleri alındıktan sonra 18 Temmuz 2023 tarihinde ilgili şubeye giriş yapıldığında, Ek:1 olarak ibraz edilen tutanak ekinde yer alan fotoğraflardan tespit edileceği şekilde;

belge asıllarının saklandığı bölümde nedeni belirlenemeyen atık su baskını gerçekleştiğinin tespit edildiğini, söz konusu atık su baskını nedeniyle belge asıllarının kullanılamaz hale geldiğini, ...Şubesinin atık su baskını nedeniyle kullanılmaz/ulaşılmaz hale gelen belgelerin tamamına ilişkin detaylı döküm listesi için müvekkili banka'ya müzekkere yazılmasını talep ettiklerini, Tüm bu nedenlerle

...Şubesinde saklanmakta olan ve nedeni tespit edilemeyen atık su baskını sonucu kullanılamayacak derecede hasar gören belgelerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE/

Dava, TTK 82/7 maddesi hükümleri gereğince açılan zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Dava konusu uyuşmazlığın, 18/07/2023 tarihinde meydana gelen su baskını nedeniyle ziaya uğrayan belgelere ilişkin zaiyi belgesi verilmesi istemine ilişkin hususlarından kaynaklandığı görülmüştür Deprem nedeniyle oluşan hasara ilişkin düzenlenen tutanak, zayi olan evrak listesi, banka defter kayıtları, yıkılan banka şubesine ait resimler, bilirkişi raporu celp edilmiştir.

Mahkememizin 20/02/2024 tarihli duruşmasının 2 nolu ara kararı ile dosyanın mahkememizce resen seçilecek mali müşavir bilirkişiye tevdi ile davacının iddia ettiği ziaya uğrayan belgelerin tespiti ile zayi belgesi verilip verilmemesi gerekip gerekmediği konusunda rapor alınmasına karar verilmiş, mahkememiz dosyası bilirkişi ...'a tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından sunulan 02/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle: " Zayi belgesi talebinde bulunan davacının tacir vasfını taşıdığı, Zayi belgesi talebinin su baskını olayının öğrenildiği 18.07.2023 tarihinden itibaren 15 günlük süre içerisinde yapıldığı,

Davacının ... adresinde bulunan şubesinde saklanan belge asılları ile ilgili zayi belgesi talebinde bulunduğu, talebin TTK 82 maddesi 7.bendinde yer alan hüküm ile uyumlu olup olmadığı ile ilgili nihai değerlendirmenin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu, İddia konusu zayi olan belgelerin TTK 82 maddesinde sayılan belgelerden olduğu,

“Davacının usb içeriğinde excel formatlı olarak sunduğu Jistelerde müşterilere ait ortak hesap sözleşmeleri, 02.01.2013 ile 27.07.2017 tarihleri arası dönemde 1927 adet müşteriye ait, Müşterilerin şubeye gitmeden talimatla aracılığıyla gerçekleştirdiği 12.541 adet işlemden ibaret havale, eft, transfer, aidat ödemeleri, okul taksit ödemeleri, kredi kartı ödemeleri, fatura ödemeleri, para çekme, para yatırma, vergi ödemeleri, nafaka ödemeleri, virman işlemlerine ait dekont ve belgeler ile,

02.01.2013 ile 27.04.2017 tarihleri arası dönemde 2.817 adet müşterinin şubeye giderek gerçekleştirdiği 18.200 adet işlemlere ait para çekme, para yatırma, çeşitli fatura ödemeleri, para transferleri, döviz alış satış belgeleri, virman işlemlerine ait belgeler, vergi ödemelerine dekont ve belgelerin bulunduğunun belirtildiği, Yine dosyaya sunulan excel içeriğine göre 4.859 müşterinin 02.01.2013 ile 08.07.2022 tarihleri arası dönemde gerçekleştirdiği 39.754 adet tüm bankacılık işlemlerine ait belgelerin banka sistemine elektronik ortamda tarandığını ve işlem bazında taramalara ilişkin barkod numaralarına yer verildiği,

İddia konusu su baskını olayıyla ilgili davacının dosyaya 3 adet resim sunduğu ancak, dosyada Mübrez tutanakta zayi olduğu belirtilen belgelerin hangi yılları kapsadığının belirtilmediği, buna göre, davacının excel formatında yer verdiği belgelerin su baskını sırasında zarar görüp görmediği konusunda sonuca gidilemediği, hususla ilgili nihai değerlendirmenin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu, Davacının iddiası olan mücbir sebep niteliğindeki su baskını ile belgelerin zayi olması arasında, zaman, mekan, sebep, sonuç ilişkileri yönünden, makul ve mantıksal bir ilişkinin kurulabilmesi hususunda dosya kapsamından sonuca gidilmediği,

davacının zayi olduğunu iddia ettiği belgeleri saklama hususunda "basiretli bir tacir” olmanın gerektirdiği bütün önlem ve tedbirleri alıp almadığı ile ilgili tespitin ancak teknik inceleme ile gerçekleştirilebileceği, hususla ilgili nihai değerlendirmenin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu " şeklinde rapor düzenlendiği görülmüştür.

Mahkememizin 04/06/2024 tarihli duruşmasının 1 nolu ara kararı ile Davacı vekilinin ... Nöbetçi Talimat Mahkemesine müzekkere yazılarak mali müşavir ve inşaatçı bilirkişi vasıtası aracılığı ile yerinde inceleme yapılması talebinin celse arasında değerlendirilmesine karar verilmiş, mahkememizce düzenlenen 05/07/2024 tarihli ara kararı ile mali müşavir bilirkişi ...ve inşaat mühendisi bilirkişi ... 'in bilirkişi olarak seçilmiş, rapor alınması hususunda ...

Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmış ve bilirkişiler tarafından sunulan 25/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda: " Davacı tarafa att banka şubesinin bulunduğu : ... ili ... ilçesi ... mahallesi ...caddesi no : ... adresinde bulunan ana binanın 06.02.2023 tarihinde meydana gelen depremler sonucu ağır hasar gördüğünden yıkılarak enkazı kaldırılmış olduğu , keşif günü itibariyle bu bölgenin rezerv alanı ilan edildiğinden yeniden inşaat çalışmalarının devam ettiği tespit edilmiştir." şeklinde görüş bildirildiği görülmüştür.

Dava, hukuki niteliği itibari ile 6102 sayılı TTK'nun 82/7. maddesinde belirtilen tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin zayi olması sebebiyle kendisine zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Davacı vekili dava dilekçesinde; 06/02/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle müvekkili ... Bankası Anonim Şirketi'nin ... adresinde yer alan ...şubesindeki bankaya ait evrakların zayi olduğunu belirterek, zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

6102 Sayılı Kanunun 82/7. maddesi "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir " hükmünü düzenlemiştir.

Davacının anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. İleri sürülen mücbir sebebin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmelidir.

Bu itibarla somut olaya dönüldüğünde; davacının sunduğu bilgi ve belgeler ile mahkememizce talimat mahkemesinden keşif sonucu alınan bilirkişi raporundan, davacı bankanın... adresinde yer alan...şubesindeki binasının 06/02/2023 tarihinde meydana gelen depremler sebebiyle ağır hasar alarak yıkıldığı, bu suretle banka şubesinde bulunan defter ve belgelerin zayi olduğu kanaatine varılmış olmakla, davanın kabulüne karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;

Davanın kabulü ile talep eden ... Bankası A.Ş'nin ...adresinde bulunan ... Şubesi'nin davacı banka tarafından 21/07/2023 tarihinde dosyaya sunulan cd içerisinde yer alan;

A)"01" Banka Sisteminde Görüntüsü Bulunan Sözleşme Belge Talimat" isimli tabloda yer alan ve tek tek detaylandırılmış "Bankacılık Hizmet Sözleşmesi, Kredili Mevduat Hesabı Kullandırım Sözleşmesi, Talimat, İnternet Parola Teslim Tutanağı vb. " işlem evrakları,

B) "02 Şubeden yapılan müşteri işlemleri " isimli tabloda yer alan ve tek tek detaylandırılmış "Para çekme, Para Yatırma, Virman, Ödeme İşlem " evrakları,

C) "03 Talimatla yapılan müşteri işlemleri " isimli tabloda yer alan ve tek tek detaylandırılmış "Virman Para Transferi belgeleri" evrakları,

D) " 05 Ortak hesaplar" isimli tabloda yer alan ve tek tek detaylandırılmış "Ortak Hesap Sözleşmeleri " evraklarının ayrı ayrı ZAYİ OLDUKLARININ TESPİTİNE,

Davacı banka tarafından sunulan 21/07/2023 tarihli CD'nin gerekçeli kararın eki sayılmasına,

2-)Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 615,40-TL maktu karar harcından peşin yatırılan 269,85-TL harcın mahsubu ile noksan kalan 345,55-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3-)Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

Dair davacı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341/1 vd. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine istinaf dilekçesi sunulmak ve istinaf başvurma ve karar harcı ile istinaf gider avansı yatırılmak suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenmesi için tarafların istinaf kanun yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 14/10/2025

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır