İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/563 K.2025/773

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Davacının, borçlu olmadığı haldealeyhine başlatılan ... 7.İcra Md. ... E Sayılı takipte 155.270.00 tutarındaki dosya borcunu Haciz ve İcra işlemi baskısı altında ödediği, davacının aslen borçlu olmadığı bir parayı haciz ve icra işlemi baskısı altında ödemiş olması nedeniyle işbu istirdat davasını açmak ve davalı aleyhine dava değeri tutarında ihtiyati haciz talep etmek gerektiği, takip konusu çek müvekkil tarafından iade edildiği, Keşideci “...

Şti “ tarafından lehtar ...

Şti emrine ...keşide tarihli ... seri nolu 117.650.00 TL bedelli çek düzenlendiği, takip konusu çek lehtarı olan ...Şti ile davacı müvekkil arasında bulunan ticari ilişkiden kaynaklı olarak lehtar, davacı müvekkil şirkete olan borcuna karşılık müvekkile takip konusu çekle ödeme yapmak istediği, bu nedenle takip konusu çek davacı müvekkil tarafından cirolanmış, fakat taraflar daha sonra ödemenin çek yerine nakit olarak yapılması, ciro işleminin iptal edilmesi ve çekin ..

Şti'ne İadesi konusunda anlaştığı, Lehtar ile davacı müvekkil ödemenin çek yerine nakit olarak yapılması konusunda anlaşması üzerine 27.12.2021 tarihinde lehtar tarafından müvekkil şirkete nakit ödeme yapılmış, ödemenin nakit olarak yapılması nedeniyle Müvekkil şirket elinde olan ... tarihinde ...Şti'nin ortağı ve yetkilisi ...'e iade edildiği, çekin lehtara teslim edildiğine dair bordro ve çek teslim tutanağı düzenlendiği, fakat bu esnada yapılması gereken CİRO İŞLEMİNİN İPTALİ İşlemi unutulduğu,

Dava konusu İcra takibinin açılması ile davacı müvekkil, ciro iptal işleminin yapılmadığını ve çekin sonradan başka kişilere teslim edilerek yeniden tedavüle sokulduğunu öğrendiği, çekin müvekkili tarafından lehtara İade edildiği, müvekkil şirketçe ciro silsilesinde davacı müvekkilden sonra geldiği görülen ... ve...A.Ş'ye hiç bir zaman cirolanmadığı, Davacı müvekkil Ciro silsilesinde kendisinden sonra geldiği görülen ...

A.Ş ile bugüne dek her hangi bir ticari ilişkisi olmadığı, taraflar arasında çek ile ödeme yapılmasını gerektirecek her hangi bir hukuki ilişki de bulunmadığı, davacı müvekkilin çeki lehtara iade etmiş olması ve aslen çek borçlusu olmaması nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve haksız ödenene bedelin istirdatı gerektiği, takip konusu çekin, keşideci tarafından 05.02.2022 keşide tarihli düzenlenmiş ve müvekkil şirkee de 05.02.2022 keşide tarihli olarak teslim edildiği,

Çek üzerinde ise keşide tarihi 31.05.2022 olarak gözüktüğü, Çek müvekkil tarafından İADE edildikten sonra tahrif edilmiş ve doplaşıa girdikten sonra keşide tarihi karalanarak 31.05.2022 olarak değiştirildiği, çekin tahrif edilmiş oplması ise çekin geçersizliğine yol açtığı, Çekin dolaşıma girmesinden sonra keşide tarihinin değiştirilerek tahrif edilmiş olduğu,

çekin fotoğrafından da anlaşılığı, Çek keşide tarihinin kimin tarafından tahrif edildiği bilinmemekle birlikte çekteki tahrifatın çekin keşidecisinin elinden çıkarak dolaşıma çıktıktan sonra yapılmış olması ve çek üzerindeki ciro silsilesinden çekin davacı müvekkil şirketten sonra tekrar keşidecisine ciro edilmemiş(geriye ciro) olması nedeniyle tarih üzerindeki parafın keşideci tarafından davacı Müvekkile çekin tesliminden önce atılmış olmasının hukuken mümkün olmadığı, Alacaklının takip konusu çek nedeniyle müvekkile başvuru hakkı bulunmadığı,

öncelikle senet tarihinde yapılan değişikliğin keşideci tarafından yapılıp yapılmadığının imza incelemesi yaptırılarak tespiti edilmesi , keşideci tarafından yapılmamışsa senedin herkesi için tahrif edildiğinin tespiti edilmesi, şayet değşiklik keşideci tarafından yapılmış ise senedin davacı açısından geçersiz. olduğunun, senet uyarınca davacı müvekkile karşı başvuruda bulunulamayacağının tespit edilmesi gerektiği, davacı Müvekkil haciz ve İcra baskısı altında borçlu olmadığı bir parayı ...

7 İcra Md ... E Sayılı takp dosyasına 05.07.2022 tarihinde 145.550.00 TL ve 08.07.2022 tarihinde 9.720.00 TL olmak üzere toplamda 155.270.00 TL ödemek zorunda kaldığı, Müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ve ödediği paranın istirdatı için öncelikle Arabuluculuğa başvurulduğu, tarafların anlaşmama tutanağı düzenlenmesi üzerine işbu davanın açılmasının zaruri hal aldığı Davalı aleyhine İhtiyati haciz kararı verilmesinin talep edildiği,

Açıklanan ve Mahkemece resen gözetilecek nedenlerle, İhtiyati haciz talebinin kabulüne, davalı tarafından şimdilik dava değeri olan 40.000 TL miktarda taşınır veya taşınmaz mallarına ve üçüncü kişiler nezdindeki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasına, Davanın kabulü ile dava konusu ... 7 İcra Md. ...

E Sayılı dosyası nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ile haksız olarak ödenen şimdilik 40.000 TL'nın ödeme tarihinden itibaren işleyecek reedkont faizi ile birlikte istirdadına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar veilmesi talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı, ... 7 İcra Md ...

E Sayılı dosyası ile ilgili takibe konu çek nedeniyle borcunun bulunmadığını, çek bedelinin ödenerek İADE edildiğini, çekin keşide tarihinin tahrif edilerek sonradan değiştirildiği iddia edilerek ödenen bedelin istirdatına karar verilmesi talep ve dava edildiği, davacı iddiaları haksız ve mesnetsiz olup, kabulünün mümkün olmadığı, Şöyleki, müvekkil davacı tarafı tanımadığı gibi, ...Şİti ile arasondaki lişki lonusunda da bilgi sahibi olmadığı, Takibe konu 31.05.2022 tarihli 117.650.00 TL bedelli ...

Seri nolu çek ... İnş. A.Ş ile müvekkil şirket arasındaki mevcut ticari ilişki dolayısıyla ...

A.Ş tarafından cirolanarak müvekkile tevdii edildiği, Savacının çek nedei ile borçlu ollmadığı ve çek bedelinin ödendiği yönündeki beyanlaruı ...niteliğinde olduğu bu nedenle anılan defilerin müvekkile karşı ileri sürülmesinin mümkün olmadığı, (TTK m.825, TTK.m.687 ) Davacı tarafın çek ile ilgili olarak borçlu olmadığı ve/veya çekin ödendiği yönündeki defileri iyi niyetli hamil konumunda olan müvekkil şirkete karşı ileri süremeyeceği hususu izahtan vareste olduğu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiği, Tüm bunlarla birlikte müvekkil şirket davacı taraf ile ...

Ltd Şti arasındaki ilişkinin tarafı olmadığı, Davacı ile ...Ltd Şti arasında imzalanan belgelerin (Çek teslim Bordroso vesair) sonradan geçnişe dönük olarak doldurulabileceği izahtan vareste olup, davacının iddialarını bu belgeler ile ispat etmesi hukuken mümkün ollmadığı, Ayrıca TTK.m.18 ..” Her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir..” düzenlemesi bulunduğu,

tacir ticari işletmesi ile ilgili yapmış olduğu tahsilatlar ve ödemeler sözleşmenin imzalanması aşamalarında basiretli bir iş insanı gibi davranma yükümlülüğü altında olup, ticari faaliyetleri kapsamında ileride doğabilecek riskleri inmeli ve önceden değerlendirmesi gerektiği, Kaldı ki.

Bankanın anılan çeke karşılıksız çek işlemi yapması ve çekteki imzaların geçerli olduğunu açıkça ortaya koyduğu, Arz ve izah oluan nedenlerle, Davacının haksız yere açtığı davanın reddine, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesi talep edilmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, menfi tespit ve istirdat davasıdır. Tebligatlar usulüne uygun yapılmış olup, ... 7. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları, ... 16. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları, ... 16. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları, ... 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Değişik İş sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları, ... 41. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları, çek aslı v.s her türlü yasal delil dosya arasına alınmıştır.

Dosyanın...'a tevdi edildiği, bilirkişinin 13/12/2023 tarihli raporunda özetle. Davalı tarafından ... 7 İcra Md. 08.06.2022 tarih ...

E Sayılı dosyasından başlatılan Kambiyo takibine dayanak edilen ... keşide tarihli ... seri nolu 117.650.00 TL bedelli çekten 3.600.00 TL banka sorumluluk tutarı mahsubundan sonra kalan 114.050.00 TL'lık tutar üzerinden ve toplamda 126.092.43 TL takiple ilgili olarak : a) Davacı Ticari defter kayıtlarına göre, dava konusu çekin, Davacının Dava dışı ...Şti ile olan ticari ilişki kapsamında Ciro yoluyla davacı tarafından elde edildiği, akabinde söz konusu çek bedelinin Dava dışı ...Ltd Şti tarafından nakden davacıya ödenmesi ile çekin İADE edildiği, Davacı ile Dava dışı ...A.Ş arasında Herhangi bir ticari ilişkin varlığı tespit edilemediği,

Davalı Şirketin 2021 ve 2022 yılı ticari defter kayıtlarına göre. Davalı şirket ile Dava dışı ... ve İnşaat arasında Ticari bir ilişki bulunduğu, İşbu Ticari ilişkide Davalının Dava dışı şirkete 31.12.2022 tarihi İtibariyle 2.282.691.09 TL borçlu durumda olduğu, Dava ve takip konusu ... seri nolu 117.650.00 TL bedelli çek ile ilgili olarak; davalı ile dava dışı ...

A.Ş arasındaki ticari ilişkide, çek kaydına ve çekten icra takibi ile yapılan tahsilat bilgilerine dair her hangi bir kayıt tespit edilemediği, Davalının borçlu olduğu bir şirketten (Dava dışı ...A.Ş) hangi alacağına mahsuben söz konusu çekin alındığı hususunda her hangi bir tespit yapılamadığı, işbu hususun izaha muhtaç olduğu, f) Davacı tarafından ... 7 İcra Md. 08.06.2022 tarih ...

E Sayılı dosyasından balşlatılan takibe konu çekten borçlu olmadığının ve İcra tehdidi ve haciz baskısı altında ödenmek zorunda kalındığı iddiası ile dosyaya 05.07.2022 tarihinde 145.550.00 TL ve 08.07.2022 tarihinde 9.720.00 TL olmak üzere toplamda 155.270.00 TL'nın istirdatı talebinin Mahkemece de benimsenmesi halinde; davacı tarafından dava konusu çek ile ilgili yapılan 155.270.00 TL ödeme ile ilgili olarak ödeme tarihinden itibaren 9615,75 ve değişen oranlarda işleyecek faiz talebinin de Mahkeme takdirlerinde olduğu rapor ve tespit edilmiştir.

Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi'nin 24/07/2025 Tarihli raporunda özetle ; İnceleme konusu çekin keşide tarihi bölümünde evvelce mevcut "05.02.2022" okunur ibarenin üzeri farklı fiziki evsafta kalemle çizilerek, çizilen kalem ile optik - spektroskopik yöntemlerle fark saptanamayan bir kalem ile "31.05.2022" ibaresinin yazılmış ve üst bölümünün imzalanmış olduğu, söz konusu işlemin tahrifat mı, tashihat mı olduğu hususunda bir değerlendirme yapılabilmesi için tarih bölümü üzerindeki imzanın aidiyetinin tespit edilmesinin gerektiği, bu yönde inceleme talep edilir ise keşideci şirket (...Şirketi) yetkilisi / yetkililerininin samimi ve huzurda imza örnekleri temin edilerek, mevcutlar ile birlikte gönderilmesinin gerekli olduğu rapor ve tespit edilmiştir.

Tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda yapılan yargılama, toplanan deliller, dava dilekçesi, cevap dilekçesi, aşamalarda aldırılan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı ile yapılan değerlendirmede. Dava konusu çekin lehtarı olan dava dışı ...

Şirketi tarafından davacı şirkete olan borcuna karşılık takip konusu çekle ödeme yapmak istendiği, bu nedenle takip konusu çekin davacı şirket tarafından cirolandığını fakat daha sonra taraflar ödemenin çek yerine nakit olarak yapılması, ciro işleminin iptal edilmesi ve çekin ...

Şirketine iadesi konusunda anlaştıklarını, 27.12.2021 tarihinde ...Şirketi tarafından davacı şirkete nakit ödeme yapıldığını, ödemenin nakit olarak yapılması nedeniyle davacı şirketin elinde olan çekin, 28.12.2021 tarihinde ...

Şirketi ortağı ...'e iade edildiğini, çekin teslim edildiğine dair bordro ve çek teslim tutanağı düzenlendiğini, fakat bu esnada ciro işleminin iptali işlemi unutulduğunu, dava konusu icra takibinin açılması ile olaydan haberdar olduklarını, çekin lehtara iade edildikten sonra başkaca kişiler tarafından ciro edilmeksizin yeniden tedavüle sokulduğunu bu nedenle çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti ile ödenen bedelin iadesine ilişkin istirdat davası açıldığı anlaşılmıştır.

Çek, 6102 sayılı TTK’nın üçüncü kitabı ile 5941 sayılı Çek Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkarılan tebliğlerle düzenlenen bir kıymetli evraktır. 6102 sayılı TTK’nın 670 vd. düzenlemelerine göre çek de poliçe ve bono gibi bir kambiyo senedidir ve 780-823. maddeleri arasında düzenlenen çeke 818. maddenin yaptığı atıflar çerçevesinde poliçeye ilişkin hükümlerin uygulanması kabul edilmiştir (Bozer, Ali /Göle, Celal: Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara, 2018, s. 221).

Çek, 6102 sayılı TTK’da tanımlanmamıştır. Çeke ait hükümler göz önüne tutularak çek şöyle tarif edilebilir: Çek, Kanun’un öngördüğü belirli şekil şartlarına bağlı, soyut ve kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi konusunda sadece bankalar üzerine düzenlenebilen, kıymetli evraktan sayılan özel bir havaledir (Tuna., Ergun/ Göç Gürbüz, Diğdem:Ticaret Hukuku Prensipleri Kıymetli Evrak, Ankara 2018, s. 268).

TTK'nın 792. maddesine göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

TTK'nın 788/1. maddesinde, açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği, TTK'nın 790. maddesinde ise, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Ayrıca çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir.

Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.

Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır.

Kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça; taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü (TMK 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altında (HMK 190) olup, bu temel kuralların da sonucu olarak herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. İspat yükü kendisinde olmayan diğer taraf da ispat yükünü taşıyan tarafın iddiasının doğru olmadığı hakkında delil sunabilir. Karşı ispat faaliyeti için delil sunan taraf, ispat yükünü üzerine almış sayılmaz (HMK 191).

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder.

Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir.

Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir.

Eldeki davada, davacı öncelikle çeklerin yetkili hamili olduğunu, ardından davalı tarafın çekleri kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerekir. Bununla birlikte davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, zira aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır niteliktedir.

Dava konusu çekteki ciro silsilesi düzgün olup, davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğine veya iktisabında ağır kusurlu bulunduğuna dair delil ibraz edilmediği, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerde de davalının davaya konu çeki kötü niyetle iktisap ettiğini gösterir bir emare bulunmadığı anlaşılmakla basiretli bir tacir gibi davranmakla yükümlü olan davacının ispat edilemeyen davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır. Hakim · ¸e-imzalıdır.