İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/148 K.2024/171

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının, ... plakalı araçlarıyla 05.10.2021 ile 14.12.2021 tarihleri arasında 22 kez geçiş ücreti ödemeksizin davacı şirketin işletmesinde olan otoyollardan ihlâlli geçiş yaptığını, bedeli ödenmeden yapılan geçiş ücretleri 15 günlük sürede de ödenmediği için davalı hakkında .... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyasıyla takip başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğunu, bu nedenlerle davanın kabulüne, itirazın iptali ile takibin devamına, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinin HMK 119 maddesinde sayılan unsurları içermediğini, davalı şirketin adresi Sancaktepe'de olduğundan yetkili icra dairesinin İstanbul Anadolu İcra Daireleri olduğunu, davacının alacağının zaman aşımına uğradığını, ödeme emri usulüne uygun olmayıp ödeme emrinde ve ekinde hangi araç plakalarının hangi dönemde ve hangi güzergahta ihlalli geçiş yaptığı, bu geçiş ücretinin ne kadar olduğu ve yine bu alacak kaleminin ne kadarının geçiş ücreti ne kadarının para cezası olduğunun belirtilmediğini, davalı şirkete ait araçlarla herhangi bir ihlalli geçiş yapılmadığını,

ihlalli geçiş yapıldığına dair takip öncesi yapılmış herhangi bir ihtarat bulunmadığını, davacı yanın kanun gereği talep edebileceği 4 katı tutarında ceza tutarı aslında bir faiz hükmü niteliğinde olup, ayrıca kanuni statüleri gereği ayrı hükümlere tabii olunduğundan söz konusu alacağa ayrıca bir de Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu hükümlerine göre faiz işletilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bu nedenlerle öncelikle davanın usulden, aksi halde esastan reddine, %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ....İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasının UYAP sureti, Karayolları Genel Müdürlüğü 4.Bölge Müdürlüğünden davaya konu araçların ilgili tarihler arasındaki HGS geçiş bilgisi ve banka geçiş hareketleri dökümü, ihlalli geçiş görüntüleri ve ihlalli geçiş döküm listesi olan provizyon cevabını içerir CD, PTT'den getirtilen HGS banka hesap hareketleri, KuveytTürk hesap hareketleri dosya içerisine alınmıştır. ....İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı tarafından davalı aleyhine toplam 1.667,50 TL üzerinden takip başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.

Dosya bilirkişiye tevdi olunmuş, düzenlenen 02/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda; davacı tarafından davalıya araçlar için 22 ihlalli geçiş listelenmiş olup, görüntüsünün dosyaya eklendiği, geçiş yapan aracın geçiş tarihlerinde davalıya ait olduğunun davalı tarafından kabul ve beyan edildiği, PTT ve KGM tarafından gönderilen yazıda ... plakalı araçta HGS cihazının bulunmadığının belirtildiği, diğer araçlar için gönderilen hesap hareketlerinin incelendiği,

... plakalı araçlara ilişkin geçişlerin ücret ödenmeden yapıldığı ve 15 gün içinde de hesabın müsait hale getirilmediği tespit edilmiş olup davalının geçiş ücreti ve cezalardan sorumlu olduğu, ... plakalı araçların geçiş tarihlerinde/ takip eden 15 gün içinde hesaplarında yeterli bakiye bulunduğu tahsilatın sistem hatası nedeniyle yapılamadığı, bu çerçevede; davacının davalıdan 22.10.2022 takip tarihi itibarı ile toplam alacağının/asıl alacağının 1.413,50 TL olduğu,

asıl alacak tutarı olan 1.413,50 TL ya takip tarihinden tahsil tarihine kadar 3095 Sayılı kanun çerçevesinde değişken oranlarda reeskont avans faizi uygulanabileceği belirtilmiştir.

Dava, itirazın iptali davasıdır.

Yapılan yargılama, tarafların iddia ve savunmaları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;

HMK'nın 10. maddesi uyarınca akdin ifa edileceği yer yetkilidir. Sözleşmeye göre akdin ifa yeri yani hizmetin yapıldığı yer aynı zamanda TBK 89. Maddesi uyarınca para borcu alacaklının yerleşim yeri İstanbul olduğundan, davalının icra takibinde yapmış olduğu yetki itirazının reddine, yine davalı tarafça süresi dahilinde yapılan zamanaşımı definin taraflar arasındaki hizmet sözleşmesi ilişkisi bulunduğu ve araç geçiş tarihi 05.10.2021-14.12.2021 ve takip tarihi 24.01.2022 ile arabuluculuk sürecinin başladığı tarih ve dava tarihi arasındaki süre dikkate alınarak TBK 146-154. Maddesi hükmü dikkate alınarak tazmin talebinin süresinde yapıldığının tespitiyle zamanaşımı definin reddine karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalı adına kayıtlı bulunan araçların işletme hakkı davacıya ait köprü ve otoyolları kullanması nedeniyle ihlalli geçişlerinden doğan alacağın tahsili amacıyla davacı tarafından başlatılan icra takibine davalının itirazı noktasında toplanmaktadır.

6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 30. maddesinde geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali hali düzenmiş, 1. fıkrasında "Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin on katı tutarında idarî para cezası verilir." (25/05/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile "on" ibaresi "dört" şeklinde değiştirilmiştir.)

3. fıkrasında "Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen idari para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fıkrasında yer alan idari para cezaları tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idarî para cezaları 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafından takip ve tahsil edilir. Vergi daireleri tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri, tahsilatın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar Genel Müdürlük hesaplarına aktarılır.",

5. fıkrasında "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.

Ücretin on katı fazlası olarak tahsil edilen ceza tutarının yüzde altmışı, tahsilini izleyen ayın yedinci günü mesai bitimine kadar, işletici şirket tarafından Hazine payı olarak, yıllık kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesine şekli ve içeriği Maliye Bakanlığınca belirlenen bir bildirimle ödenir.

İşletici şirket tarafından Hazine payının eksik bildirilmesi veya hiç bildirilmemesi ya da bildirildiği halde süresinde ödenmemesi halinde, Hazine payının ödenmesi gerektiği tarih ile tahsil edildiği tarih arasında geçen süreye 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre uygulanacak gecikme zammı ile birlikte ilgili vergi dairesince 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir." (25/05/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile "on" ibaresi "dört" şeklinde değiştirilmiş, ikinci ve üçüncü cümleler yürürlükten kaldırılmıştır.)

6. fıkrasında "4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, işletici şirket tarafından bu maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir."

7. fıkrasında "Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz."

25/05/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile 25/06/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 30. maddesine eklenen 9. fıkrada "Bu maddenin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, yedinci ve sekizinci fıkraları Bakanlık tarafından işletilen otoyolları ve erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için; beşinci, altıncı ve yedinci fıkraları ise Bakanlık tarafından 3996 sayılı Kanun ve diğer ilgili kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için de uygulanır.

",

25/05/2018 tarihli, 30431 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 19. maddesi ile 25/06/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 30. maddesine eklenen Geçici 3. maddesinde "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden yapılmış olan geçişlerde araç sahiplerine bu Kanunun 30 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tahakkuk ettirilen ancak bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında bu Kanunun 30 uncu maddesinde yer alan oranlar uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

Davacı şirket tarafından geçiş ücretlerinin ve ceza bedellerinin tahsili noktasında uygulanması gereken yasal düzenleme, yasanın 30. maddesinin 5, 6 ve 7. fıkralarıdır. Zira 3. fıkrada düzenlenen tebliğ hükmünün, maddenin birinci fıkrasında belirtilen idari para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fıkrasında yer alan idari para cezaları yönünden geçerli olduğu açıkça düzenlenmiş olup, idari para cezalarının ise Genel Müdürlükçe yetkilendirilen personel veya trafik polisi, trafik polisinin görev alanı dışında kalan yerlerde jandarma personeli tarafından verileceği belirtilmiştir.

Davacı şirket tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri ve cezalar ise bu kapsamda olmadığından, yasal düzenleme ile tebliğ zorunluluğunun olmadığı ve geçiş tarihinden itibaren 15 günlük süre içerisinde ödenmesi gerektiği açıktır. Ancak bu hükmün uygulanabilmesi için ihlalli geçişin, geçiş anında muhataba bildirilmesi gerekmektedir.

OSG cihazı/ HGS etiketi bulunduğu sabit olan davalı araçlarının, gişelerden geçiş yaptığı esnada geçiş ücretlerinin bakiye olmaması yada başka bir nedenle tahsil edilemediğinin, nakit/kart ile ödeme yapılmadığının ve ödeme yapmaksızın geçiş yapılması sebebiyle 15 gün içerisinde cezasız ödeme yapma imkanına sahip olduklarının, davalı tarafça bilindiği ancak ödeme yapılmadığı yönündeki davacı iddiası ile geçiş ücretleri ve cezaların muaccel olduğu tarihin bu şekilde belirlenmesi mümkündür.

Diğer yandan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “hukuki sorumluluğa” ilişkin 85.maddesi 1.fıkrasına göre: “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bir teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan ortaklaşa ve zincirleme sorumlu olurlar.”

85.maddenin son fıkrasına göre de “İşleten, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.”

Yasa’daki tanımlara göre, trafik kazalarından “tehlike sorumluluğu” ilkesince sorumlu olan ve sürücü ile yardımcı kişilerin kusurundan “kendi kusuru gibi” sorumlu tutulan işletenler arasında Araç sahibi-işleten KTK Aracın uzun süreli kiralanması, ariyet veya rehin alınması gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişiler sayılmış olup, uzun süreli araç kiralama sözleşmesi nedeniyle araç malikinin işleten olarak sorumlu olmayacağına ilişkin düzenlemenin dava konusu otoyol geçiş ücreti ve cezalarından araç malikinin sorumluluğunu kaldırmayacağı açıktır.

Açıklanan nedenlerle ve özellikle köprü ve otoyollar ile ilgili geçişleri düzenleyen kanun ve ilgili mevzuat hükümleri ile yasal düzenlemeler çerçevesinde, kabul edilen alacağın likit bilinebilir olması nedeniyle icra inkar tazminat talebinin kabulü aynı yasal düzenlemeler çerçevesinde ise ihlalli geçiş yapan ve geçiş ücretini yasal sürede ödemeyen davalı araç malikinin ise geçiş ücretiyle birlikte ceza tutarını ödemekle mükellef olduğundan; ancak

Yaptırılan bilirkişi incelemesinde davalıya ait 5 adet araç ile 22 adet ihlalli geçiş yapıldığı, ancak ... plakalı araçlara ait 3 adet ihalli geçişe ilişkin tahsilatın yeterli bakiye bulunmasına karşılık sistem hatası nedeniyle alınamadığı, davalının bu 3 geçişe ilişkin geçiş bedeli kadar bakiye bulundurarak sorumluluğunu yerine getirdiği anlaşıldığından davalının geçiş ücretinin tahsil edilememesinden kusuru bulunmadığından geçiş cezalarından sorumlu tutulmaması gerektiği, sorumluluğunun geçiş ücretleri ile sınırlı olduğu,

... ve ... plakalı araçlara ilişkin geçişlerin ücret ödenmeden yapıldığı ve 15 gün içinde de hesabın müsait hale getirilmediği tespit edilmekle davalının geçiş ücretleri ve cezalardan sorumlu olduğu, davalıya ait ... plakalı araçta HGS cihazının bulunmadığı tespit edilmekle geçişlerin ihlalli olduğu ve davalının cezalar dahil sorumlu olduğu, bu itibarla yapılan hesaplama neticesinde davacının tespit edilen 333,50 TL geçiş ücreti ve 1.080 TL ceza tutarı olmak üzere toplam 1.413,50 TL alacaklı olduğunun kabulü gerekmektedir.

Buna göre davacının davasının kısmen kabulü ile, davalının .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin toplam 1.413,50 TL üzerinden devamına, ayrıca alacak belirlenebilir olduğundan İİK 67/2 Mad uyarınca alacağın %20 si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Emsal için bknz İst.BAM 45.HD'nin 2023/.... 2023/...)

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır