İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/158 K.2023/470

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ...'tan olan çek hesabına dayanarak ... nolu çeki takriben 2013 yılında hatırlamadığı bir firmaya/kişiye keşide ettiğini, daha sonra hatırladığı kadarı ile çeki ciro edilen birinden elden ödeme yaparak teslim aldığını, şirketin o dönem ortaklarından ...'un otomobilinde 2013 yılında otomobilin camı kırılarak hırsızlık olayı yaşandığını, bu olayda şirkete ait bazı çekler, bilgisayar, telefon, nakit para vb.eşyaların çalındığını, davaya konu çekin de olay sırasında çalınmış olmasının kuvvetle muhtemel olduğunu, arada geçen yaklaşık 10 yıl süresince davaya konu çekin bulunamadığını,

üstelik çekten dolayı ödeme talep kimsenin de olmadığını, yapılan araştırmalarda çekin akibeti hakkında hiçbir bilgiye ulaşılamadığını, bu nedenlerle davanın kabulüne, ... ... nolu çekin zayi olması nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, TTK nun 818/20 madde hükmü delaletiyle aynı kanunun 757, 762 ve 764 madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

Dava dilekçesinin tetkikinde; iptali talep edilen çekin sadece ...'a ait ... numaralı çek olduğunun ve davacı tarafça keşide edildiğinin bildirildiği, davacı tarafa çekin detaylı bilgilerini bildirmesi için verilen süre içerisinde de herhangi bir beyanda bulunulmadığı, davacı vekilinin 19/06/2023 tarihli oturumda dava dilekçesinde belirttikleri dışında başkaca bir bilgi ve belge bulunmadığını beyan ettiği anlaşılmıştır.

“...TTK’nun 730/20 madde ve bendi yollamasıyla aynı yasanın 669 vd maddeleri uyarınca rızası dışında elinden çıkması nedeniyle çekin iptalini isteme hakkı hamile aittir... keşideci ... elinden çıkan çek bedelinin kendisinden istenmesi halinde borçlu olmadığının tespitini isteyebilir. Ancak çek hamiline tanınan iptal davası açma hakkını kullanamaz. Mahkemece davanın öncelikle bu bedenle reddi gerekirken...” (Y.11.HD.’nin 31.05.1999 gün E.99/3094, K 99/4676 sayılı karar)

“TTK’nun 730/20 maddesi uyarınca çeklerde de uygulanması gereken TTK’nun 669. ve onu izleyen maddelerde olduğu gibi çekin ziya nedeniyle iptal davası açma hakkı lehdar ve hamile tanınmış bir hak olup, keşidecinin bu yasal hükümlere dayanarak iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır...” (Y.11.HD.’nin 18.06.1990 gün E.89/4807, K 90/4817 sayılı kararı)

Açıklanan nedenlerle, keşidecinin doğrudan doğruya mahkemeye bu konuda çek iptali davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle iptal davası ancak hamil tarafından açılabilir. Öte yandan iptal davasının konusunu, kıymetli evrak niteliğindeki çekler oluşturabilir. İptali istenen çekin davacının beyanına göre sadece bankası ve seri numarası bilinmektedir. Bu hali ile de bununla ilgili olarak zayi nedeniyle iptal davasının açılmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.