İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/795 K.2025/858

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

müvekkili davacı ... tarafından keşide edildiği, ... Lojistik Hizmetleri Anonim Şirketi lehtarlı, .... ... Şubesi muhatap bankalı, müvekkili şirketin banka nezdindeki ... IBAN numaralı hesabına bağlı, ... seri numaralı, 1.000,00 USD tutarlı, 13/11/2025 keşide tarihli çek olduğunu, müvekkili şirketin ... müşterisi olan ... DAĞ. VE TİC. A.Ş.firması adına bir ithalat işlemi yürüttüğünü, bu ithalat işleminin dava konusu çekin lehtarı olan ...

Lojistik Hizmetleri Anonim Şirketi vasıtasıyla gerçekleştirildiğini, bu ticari ilişkinin ve teminat şartı kapsamında müvekkilinin, 1.000,00 USD tutarındaki çeki keşide ederek, 14/10/2025 tarihinde lehtar ... ... Şirketi'ne depozito amacıyla teslim ettiğini, 22/10/2025 tarihinde, müvekkilinin çeki teslim almaya yetkili kılınan ..., bahsi geçen 22/10/2025 tarihli yetki yazısı ve 14/10/2025 tarihli depo makbuzunun aslını alarak lehtar ... ...

Şirketi firmasının ofisine gittiğini, ...'un bu evrakı lehtara teslim ettiğini ve karşılığında dava konusu ... seri nolu çekin aslını fiziken teslim aldığını, bu teslim alma işlemiyle birlikte, lehtar ...

Lojistik'in çek üzerindeki tüm hak ve zilyetliğinin sona erdiğini, çeki tekrar keşideci müvekkilinin zilyetliği altına girdiğini, ancak çekin fiziken teslim alınmasına müteakip, ...'un çeki ve diğer evrakları müvekkili şirketin ... merkez ofisine intikal ettirirken, çekin içinde bulunduğu zarfın kaybolduğunu, çekin, müvekkili şirkete fiziken hiç ulaşmadığını, dava konusu çekin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi ve keşide tarihi olan 13/11/2025 itibarıyla ibraz edilmesi tehlikesine binaen, müvekkili şirketin telafisi imkansız zararlara uğramasını engellemek amacıyla, HMK 389.maddesi gereğince, muhatap banka olan .....

Şubesi nezdindeki ... numaralı hesaba bağlı, ... seri nolu 13/11/2025 keşide tarihli, 1.000,00 USD bedelli çekin, ibrazı halinde ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yapılacak yargılama neticesinde davanın kabulü ile zayi olduğu şüpheye mahal vermeyecek şekilde ispatlanan ... seri nolu çekin hükümsüz sayılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.

“...TTK’nun 730/20 madde ve bendi yollamasıyla aynı yasanın 669 vd maddeleri uyarınca rızası dışında elinden çıkması nedeniyle çekin iptalini isteme hakkı hamile aittir... keşideci ... elinden çıkan çek bedelinin kendisinden istenmesi halinde borçlu olmadığının tespitini isteyebilir. Ancak çek hamiline tanınan iptal davası açma hakkını kullanamaz. Mahkemece davanın öncelikle bu bedenle reddi gerekirken...” (Yargıtay 11.HD.’nin 31.05.1999 gün E.99/3094, K 99/4676 sayılı kararı)

“TTK’nun 730/20 maddesi uyarınca çeklerde de uygulanması gereken TTK’nun 669. ve onu izleyen maddelerde olduğu gibi çekin ziya nedeniyle iptal davası açma hakkı lehdar ve hamile tanınmış bir hak olup, keşidecinin bu yasal hükümlere dayanarak iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır...” (Yargıtay 11.HD.’nin 18.06.1990 gün E.89/4807, K 90/4817 sayılı kararı)

Açıklanan nedenlerle, keşidecinin doğrudan doğruya mahkemeye bu konuda çek iptali davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle iptal davası ancak hamil tarafından açılabilir.

Aynı şekilde dosyaya resen emsal olarak alınan İstanbul BAM 14. HD'nin 30.05.2024 tarih, 2024/593 E ve 2024/905 K sayılı kararında da işaret edildiği üzere. Kıymetli evrakın iptali müessesesi TTK'nın 651 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Senedin iptaline karar verilmesini, kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi isteyebilir.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek, ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Çek keşidecisinin veya temsilcisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Bu durumda çekin keşidecisi olan davacının, çek zayii ve iptali davası açamayacağı anlaşıldığından; davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır. Hakim ... · e-imzalıdır.