İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2015/101 K.2020/123

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalılar arasında 12/05/2011 tarihinde 3 yıl süre ile geçerli olacak şekilde yetki sahası Ankara ili olan temsilcilik sözleşmesi akdedildiğini, taraflar sözleşme maddelerinde mutabakat sağlandığını, sözleşmeyi imzaladıklarını, davalıların yetki sınırlarını aşarak müvekkilinin bilgisi dışında işlemler yaptığını, davalıların acente sözleşmesinin ilgili maddeleri gereği müvekkilinin ...olarak sözleşme akdettiği kişileri müvekkili bildirmek zorunda olduğunu, davalının bu görevini de aksattığını, hatta müvekkile hiç bildirmediği işlemlerde bulunduğunu,

acente yetkilisinin müvekkili tarafından sorulan sorulara makul sürede cevap vermediğini, başvuran kişilerin işlemleri hakkında müvekkili bilgilendirmediğini, bu nedenle müvekkile ulaşmış birden çok şikayet olduğunu belirterek davanın kabulüne, vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın görevsiz ve yetkisiz mahkemede açıldığını, bu davada müvekkilinin pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, davacının Sayıştay'a ilişkin iddialarının ispat edilmesinin mümkün olmadığını, taraflar arasındaki sözleşme maddelerine bakıldığında açıkça aşırı yararlanmanın söz konusu olduğunun görüleceğini belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında imzalanan ve davalı ... 'un daha sonra onay vererek dahil olduğu iddia edilen sözleşme kapsamında, davalıların sözleşme hükümlerine aykırı hareket ettikleri, sadakat ve rekabet etmeme hükümlerine uymadıkları iddiası ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

...Danışmanlığı ... ile davalı ... arasında 12/05/2011 tarihinde Temsilcilik Sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin 2.maddesinde ...

Danışmanlığı ... şirketinin kısaca ..., ...'in ise ... olarak anılacağının belirtildiği, sözleşmenin 3.maddesinde ...'nın, ... ilinde sonradan ...'e yazılı olarak beyan edeceği adresinde ... yetkili temsilcisi olarak faaliyetlerine başlayabileceği, ... olarak ayrıca ... ve ...'ın sözleşmeye ilerleyen tarihlerde ...'in onayı ile eklenebileceğine karar verildiği,

sözleşmenin 9.maddesinde "... ve ... kendi aralarında haberleşmeleri elektronik posta yoluyla sağlayacaktır, ..., ... ile haberleşmek için acentenin bulunduğu ...com adlı bir elektronik posta adresi açacaktır. ... öğrencileri, okullar ve ... ile tüm yazışmaları bu elektronik posta adresi üzerinden yapacaktır.", sözleşmenin 14. maddesinde "... sözleşme tarihinden itibaren tüm tanıtım basılı malzemelerinde (antetli kağıt, kartvizit, broşür, el ilanı gibi) <...Temsilciliği> ibaresini kullanmayı taahhüt eder.", sözleşmenin 20.maddesinde "...ya yapılan her türlü yurtdışı eğitim program kayıt başvuruları ...'e email,

fax ya da kargo aracılığı ile iletilecektir. Yurtdışı eğitim kurumları ile ilgili her türlü program başvurusunun ... tarafından yapılacağını ... taahhüt etmektedir.", sözleşmenin 25.maddesinde "..., ... üzerinden kayıt ettirdiği ve gross ödemesini okula eksiksiz yapan her öğrenci için komisyona hak kazanır.

Komisyon oranlan aşağıda belirtilmiştir.", sözleşmenin 26.maddesinde "Komisyon mutabakatı her ayın sonunda acentenin hazırlayacağı ve ...'in onaylayacağı Aylık Satış Tablosu ile sağlanacaktır.", sözleşmenin 27.maddesinde "..., acentenin hak ettiği komisyon ödemeleri eline ulaştıktan sonra 3 işgünü içinde yapacaktır.", sözleşmenin 28.maddesinde "... ve ..., ... üzerinden gelen her türlü yurtdışı eğitim programı için kazanılmış komisyonu aşağıdaki oranlarda paylaşmayı kabul eder. ... adına düzenlenmiş ve yurtdışı eğitim kurumlarınca gönderilmiş her fatura üzerinde belirtilen komisyon miktarının ...ya ödenecek tutarı,

Sözleşmeyi takip eden ilk sene içerisinde, % 70 oranında ve sözleşmenin ikinci ve üçüncü yıllarında ise % 80 oranında ... ödemeyi; ... ise ödeneği kabul eder.", sözleşmenin 29.maddesinde "..., ... ile imzalamış olduğu temsilcilik sözleşmesini takiben 3 iş günü içerisinde temsilcilik bedelinin ilk taksiti olarak 20.000,00 Türk Lirasını ...'e banka aracılığı ile ödemeyi taahhüt eder, ..., temsilcilik sözleşmesinin ikinci taksitini ise yine en geç 25 Mayıs 2011 tarihinde ödemeyi taahhüt eder", sözleşmenin 30.maddesinde "..., ... ile ortaklaşa yapılacak olan tanıtıma dayalı her türlü materyal çalışmalarında, basılı,

sözlü ve dijital medya ile diğer tanıtım mecralarında ve internet geliştirme çalışmalarında payına düşecek ödemeleri ...'e fatura tarihinden itibaren 3 iş günü içerisinde yapmayı taahhüt eder.", sözleşmenin 31.maddesinde "..., sözleşmenin başladığı tarihten itibaren ilerleyen 3 sene içerisinde sözleşmesini iptal/fesih isteminde bulunma hakkına sahiptir.

Bu durumda ..., ...'e 30.000,00 TL tazminat ödemeyi kabul eder. ..., 3 yıl olarak belirtilen sözleşme süresi zarfında ya da sözleşme bitimi sonrasında yurtdışı eğitim danışmanlık faaliyetlerine kendi ya da başka firma adı altında devam etmek istemesi durumunda ise tazminat dışında ayrıca 30.000,00 TL ödemeyi kabul eder.", sözleşmenin 32.maddesinde "İşbu sözleşmenin uygulanmasından ve yorumlanmasından doğabilecek uyuşmazların giderilmesinde iyi niyetli görüşmeler esastır.

Bu görüşmeler sonucunda uyuşmazlığın çözülememesinden dolayı dava açılması söz konusu olursa İstanbul Ticaret Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir." hükümleri yer almaktadır.

Sözleşme davacı ile davalılardan ... arasında imzalanmış olup, sözleşmenin 32.maddesinde yer alan yetki hükmü ise taraflar arasında geçerlidir. Bu hükmün sözleşmede imzası bulunmadığından ve daha sonraki süreçte ticari ilişki içerisinde olunmasına rağmen imzalanan bir yetki sözleşmesi mevcut olmadığından davalı ... Işlak yönünden geçerli olmadığı kanaatine varılmış olmakla, davalı ...

Işlak'ın süresi içerisinde sunmuş olduğu yetki itirazının kabulüne karar verilerek bu davalı açısından dosyanın tefriki ile ayrı bir esasa kaydının yapılmasına ve yetki itirazının kabulü ile HMK.116/1-a.maddesi uyarınca Mahkememizin yetkisizliğine, yetkisizlik kararı kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın Ankara Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, gerekçeli kararın tefrik işlemleri sonrasında alınacak yeni esas numarası üzerinden yazılmasına ve tebliğ işlemlerinin bu esas üzerinden yapılmasına karar verilmiş olup, tefrik kararı ile dosya Mahkememizin ...

Esasına kaydedilerek HMK.116/1-a.maddesi uyarınca Mahkememizin yetkisizliğine karar verilmiştir.

Ankara ... Asliye Ticaret Mahkemesinden talimat yolu ile alınan 18/04/2017 tarihli bilirkişi raporunda tefrik kararı verilen davalı ... 'un 2011-2012-2013 ve 2014 yıllarına ait işletme defterlerinin incelendiği ve defterlerde TTK hükümlerine göre yapılması gereken açılış tasdiklerinin yaptırılmış olduğunun tespit edildiği, davalı ... ...'un davacı ...-... adına düzenlediği faturaların listelendiği,

davalı ... ...'un ticari defterlerine göre kuruluş tarihi olan 28/09/2011 tarihinden dava tarihi olan 05/05/2014 tarihine kadar toplam 54.763,72 TL'lik gelir elde etmiş olduğu bu gelirlerden 38.952,00 TL'lik kısmının davacı adına düzenlenen komisyon bedeli olduğu, davalı ...'in ise davalı ...'un işyerinde sigortalı işçi olarak 31/10/2011 tarihinde işe başladığı ve 18/11/2013 tarihinde de işten ayrılmış olduğu belirtilmiştir.

Mahkememizce davacı şirket kayıtlarında inceleme yaptırılarak alınan birleştirici raporda ise; davacı şirket defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davacı şirket kayıtlarına göre davacı ile davalılardan ... arasında ticari ilişki olduğu, acentelik sözleşmesinin davacı ile davalı ... arasında imzalandığı,

sözleşmede diğer davalı ... ...'un imzası bulunmamakta ise de sözleşmenin 3.maddesinde ...'nın, Ankara ilinde sonradan ...'e yazılı olarak beyan edeceği adresinde ... yetkili temsilcisi olarak faaliyetlerine başlayabileceği, ... olarak ayrıca...ve ...'ın sözleşmeye ilerleyen tarihlerde ...'in onayı ile eklenebileceğine karar verildiğinin belirtildiği, bu doğrultuda sözleşmeyi imzalayan ...'in diğer davalı ...'un SGK'lı çalışanı olması, davalı ... tarafından davacıya acentelik faaliyeti kapsamında faturalar kesilmesi, mail adresinin davacı firma uzantılı bir mail adresi olması,

mail yazışmalarında davalı ...'nun da acente olarak hareket etmesi karşısında takdiri sayın Mahkemeye ait olmak kaydıyla davalı ...'nun da acente olduğu ve imzalanan sözleşmenin davalı ...'yu da bağlayacağı, davalı ...'nın diğer davalının işçisi olması dikkate alındığında TBK 32 anlamında sözleşmeye diğer davalının temsilcisi sıfatıyla diğer davalı adına imza attığının sayın Mahkemece kabulü ihtimalinde sorumlu bulunmayacağı 6102 sayılı TTK 102.maddesine göre; "ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya işletmenin çalışanı gibi işletmeye bağlı bir hukuki konuma sahip olmaksızın, bir sözleşmeye dayanarak,

belirli bir yer veya bölge içinde sürekli olarak ticari bir işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi veya bunları o tacir adına yapmayı meslek edinen kimseye acente denir. Bu Kısımda hüküm bulunmayan hâllerde aracılık eden acentelere Türk Borçlar Kanununun simsarlık sözleşmesi hükümleri, sözleşme yapan acentelere komisyon hükümleri ve bunlarda da hüküm bulunmayan hâllerde vekâlet hükümleri uygulanır".

TTK 104 hükmüne göre; "yazılı olarak aksi kararlaştırılmadıkça, müvekkil, aynı zamanda ve aynı yer veya bölge içinde aynı ticaret dalı ile ilgili olarak birden fazla acente atayamayacağı gibi, acente de aynı yer veya bölgede, birbirleriyle rekabette bulunan birden çok ticari işletme hesabına acentelik yapamaz". TTK 110 hükmüne göre.

"Acente, üçüncü kişilerin kabule yetkili olduğu beyanlarını, bölgesindeki piyasanın ve müşterilerin finansal durumunu, şartlarını, bunlarda meydana gelen değişiklikten ve yapılan işlemlere ilişkin olarak müvekkilini ilgilendiren bütün hususları ona zamanında bildirmek zorundadır. Acente, müvekkilin açık talimatı olmayan konularda, emir alıncaya kadar işlemi geciktirebilir.

Ancak, işin acele nitelik taşıması nedeniyle durum müvekkilinden talimat almaya müsait olmazsa veya acente en yararlı şartlar çerçevesinde harekete yetkiliyse, basiretli bir tacir gibi kendi görüşüne göre işlemi yapar" hükümleri dikkate alındığında davalı ...'nun, davacıdan habersiz olarak ...adı altında acentenin bulunduğu adreste kendi adına da aynı alanda aynı hizmeti verdiği için TTKK 104 hükmüne aykırı hareket ettiği, davacı taraf davalı acentenin acentelik sözleşmesine aykırı hareketi sebebiyle maddi tazminat talebinde bulunmuş olupo,

davalı acentenin rekabete aykırı davranışı sebebiyle maddi tazminatın tespitinde davalı acentenin rekabeti olmasaydı davacının ne kadar kazanabileceğinin tespiti gerektiği, davacı tarafından davalının elde ettiği karın da maddi tazminat olarak talep etmesi mümkün olduğudan, davalı ... ...'un ticari defterlerinin incelenmesine ilişkin bilirkişi raporunda kuruluş tarihinden dava tarihine kadar toplam 54.763,72 TL gelir elde etmiş olduğu bu gelirlerden 38.952,00 TL'lik kısmının davacı adına düzenlenen komisyon bedeli olduğu tespit edildiği,

bu durumda fark bedel olan 15.812,00 TL'nin davacı tarafından maddi tazminat olarak talep edilebileceği belirtilmiş, itirazlar üzerine alınan ek raporda da kök rapordaki tespitlere yer verilmiştir.

Dosya kapsamı değerlendirildiğinde; davacı ile davalı ... arasında acentelik sözleşmesi imzalanmış ise de taraflar arasında ticari ilişkinin bulunmadığı, davalı ...'in tefrik kararı verilen, davalı ...'un ...'lı çalışanı olduğu ve davalı ...'un işyerinde sigortalı işçi olarak 31/10/2011 tarihinde işe başladığı ve 18/11/2013 tarihinde işten ayrıldığı, ticari ilişkinin davacı ile davalı ... . arasında olduğu, davacı şirket kayıtlarında davalı ... ile bir ticari ilişkinin olmadığının tespit edildiği, her ne kadar sözleşme imzalanmış ise de davalı ... ile sözleşme kapsamında işlemin olmadığı,

dava dilekçesine konu ettiği işlemlerin davalı ... tarafından gerçekleştirildiği ve faturaların da davalı ... tarafından kesildiği, davacının rekabet yasağı, sadakat yükümü, özen borcu ihlali, bilgisi dışında kayıt yapılması iddiaları nedeniyle davalının sorumlu olmadığı kanaatine varıldığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

BU EVRAK 5070 SAYILI KANUN GEREĞİ ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞTIR